له‌ ڕێوڕه‌سمه‌که‌دا سه‌رۆک نێچیرڤان بارزانی، وته‌یه‌کی پێشکه‌ش کرد، ئه‌مه‌ ده‌قه‌که‌یه‌تی:

ئامادەبووانی بەڕێز،

بنەماڵە و كەسوكاری خـوالێخۆشبوو د. فرسەت سۆفى،

خەڵكی خۆشەویستى هەولێر،

كوردستانیانی بەڕێز...

ئه‌مڕۆ بە دڵێكی پڕ لە خەم و ئازارەوە، پێشوازی لە تەرمی د. فرسەت سـۆفی، پارێزگاری هـەولێر دەكەین. د. فرسەت كەم ژیا، بەڵام ژیانی پڕ لە كار و بەرهەم بوو. د. فرسەت بە جوانەمەرگی ماڵئاوايى لێكردين، بەڵام بە چیرۆكی سەركەوتووی ژیانی، وێنەیەكی زۆر جوانی لاى هه‌موومان بەجێهێشت. نموونه‌ى كارزانی، دەستپاكی، نیشتمانپەروەری، دڵسۆزی و خه‌مخۆری وڵات بوو.

د. فرسەت بە تێكەڵبوونی لەگەڵ خەم و ئازارەكانی خەڵكدا، بە كاركردن بۆ نەهێشــتنی كەمـوكـوڕييەكانـی بـەڕێوەبردن، ببووە خۆشـەویستی ئێمە و هەموو خەڵك. دوێنێ سەرۆك بارزانی نووسیبووی: "كوڕێكی خۆم لەدەست دا"، كەسایەتییەكانی كوردستان، پێكهاتەكانی كوردستان، كونسول دیپلۆماتكـاران كه‌ له‌ هه‌ولێرن، زۆر بە ڕێزەوە باسـی د. فرسەتیان كرد. زۆر لە خەڵكی هەولێر و كوردستان بە ئەستێرەیەكی ئاسمانی هەولێر وەسفیان كرد. ئەو كەسەی خەڵك لێی ڕازی بێت، ئه‌و كه‌سه‌ی خه‌مخۆری خه‌ڵك و نیشتمان بێت، ئینشه‌ڵڵا خۆشەویستی خوای مه‌زنه‌ و دەیخاتە بەر سۆز و بەزەیی خۆی.

بەڕێزان...

سەردەمی شۆڕشی ئەیلوول، بنەماڵە و كەسوكاری د. فرسەت لە ناوچەكانی شۆڕشدا ژیاون. گوندی گەزنەی قەزای چۆمان، بۆ خێزانه‌كانی پێشمەرگه‌ شوێنێكی گرنگ بوو، چونكە خەڵكی گوند زۆر هاوكاریيان ده‌كردن. بنەماڵەی د. فرسەت سۆفی، زۆر تێكەڵاو و یارمەتیدەری شۆڕش بوون، هەر لەبەر ئەوەش گوندەكەیان یەكێك بوو لەو هەزاران گوندەی كوردستان كە لەلایەن ڕژێمی به‌عسه‌وه‌ وێران كرا و خەڵكەكەی لە ئۆردوگاكانی زۆرەملێی دیانا نیشتەجێ كران.

د. فرسەت لە بنەماڵەیەكی نیشـتمانپەروەری بەو شێوەیە هاته‌ دنيا و گەورە بوو. بەهۆی هۆگريی یەكجار زۆرييه‌وه‌ بۆ خوێندنەوە، زانینەكەی زۆر لە ته‌مه‌نى خۆى زیاتر بوو، لەبەر ئەوەش بە شێوەیەكی زۆر خێرا لە ڕیزەكانی یەكێتيی قوتابیانی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستاندا پێشكەوت. بەهۆی كارزانییەكەی، بەهۆی جیدیبوون و دڵسۆزييه‌وه‌، لە هەموو ئەرك و بەرپرسیاريه‌تييه‌كانیدا، ڕۆژ لە دوای ڕۆژ دەبووە جێگەی متمانەیەكی زیاتر.

كاتێك بووە یەكێك لە پاڵێوراوانی پەرلەمانی كوردستان، بە دەنگێكی زۆر بووە پەرلەمانته‌ر، لە پەرلەمانیشدا بووە جێگەی متمانەی خەڵكێكی زیاتر لە كوردستان، چونكە بەهۆی پسپۆڕييه‌وه‌ لە بواری یاسادا ڕۆڵێكی زۆر بەرچاوی لە نووسین و گفتوگۆكردن لەسەر یاساكانی خولی ڕابردووی پەرلەمانی كوردستاندا، هەبوو. هەروەها بەهۆی نزیكييه‌وه‌ لە جەماوەر و تیكەڵاوی لەگەڵ خەڵكی هەژاردا، زیاتر هەستی بە كەموكوڕییەكان دەكرد و بەردەوام هەوڵی دەدا چاكسـازی فراوانتر بكرێت و كەموكوڕییەكانی بەڕێوەبردن نەمێنن، ئەوەش ڕۆژ بە ڕۆژ، لای خەڵكی كوردستان، د. فرسه‌تى خۆشەویستتر دەكرد.

هەبوونی پەیوەندی لەگەڵ لایەنە سیاسییەكانی هەرێمی كوردستان، هەوڵدانی بەردەوامی بۆ خاوكردنەوەی گرژییه‌كانى نێوان لایەنە سیاسییەكانی كوردستان، تێكەڵاوی لەگەڵ خەڵكدا، وایان كرد كەسێكی گونجاو بێت بۆ ئەوەی ببێتە پارێزگاری پایتەختی هەرێمی كوردستان. بەداخەوە ماوەی كاركردنی وەك پارێزگاری هەولێر یەكجار زۆر كەم بوو، ئەگينا خەڵكی هەولێر و كوردسـتان كـاری بەرچـاوتـریان لە د. فرسەت دەبینى.

د. فرسەت ڕۆژی 16ی ئۆكتۆبەری 2019، فەرمانی هەرێمیی دەستبەكاربوونی لەلایەن ئێمەوە وەرگرت. لە یەكەم ڕۆژی دەستبەكاربوونییەوە، بە چالاكی چووە ناو كارەكانه‌وه‌. سەرپەرشتيی چالاكانەی زۆر پڕۆژەی كرد، چەند مەبەستی زیاتری شار بوو، هێنده‌ش خەمخۆری زیاتركردنی پڕۆژە بوو له‌ گەڕەك و قەزا و ناحیە هەژارنشینەكان. هەمیشە هەوڵی دەدا پڕۆژەكان بۆ ئەو شوێنانە بخرێنە پێشەوەی هەموو پڕۆژەكانی دیكه‌‌. هه‌ميشه‌ خه‌مى ئه‌وه‌ى بوو كه‌ به‌رده‌وام به‌ منی ده‌گوت له‌به‌ر دۆخى دارايى و كه‌ميى ئيمكانيات، ناتوانم وه‌ك پێویست خزمه‌تى هه‌ولێر و كوردستان بكه‌م. ئه‌وه‌ یه‌كێك بوو له‌ خه‌مه‌ گه‌وره‌كانی ئه‌و پیاوه‌.

د. فرسەت جارێك بە سووكی كۆرۆنای گرت و چاك بووەوە، بەڵام جاری دووەم، كۆرۆنا وای لێكرد مانگێك به‌رله‌ ئه‌مڕۆ 19ی ئۆكتۆبەری ڕابردوو لە كار داببڕێت، ئەوە بوو بەداخەوە دوێنێ بەیانی كۆچی دوایی كرد.

لێرەدا دەمەوێت سوپاسی هه‌موو ئامادەبووانی بەڕێز بكەم. سوپاسی پەرۆشيی هەموو خەڵكی هەولێر و كوردستان بكەم، سوپاسی هاوخەميی هەموو كونسولخانەكانی وڵاتانی بیانی كه‌ ته‌شریفیان هێناوه‌، ده‌مه‌وێ به‌تایبه‌تی به‌خێرهاتنیان بكه‌م بۆ خه‌مخۆرییان له‌گه‌ڵ هاووڵاتیانی هه‌رێمی كوردستان، سوپاسی هه‌موو لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانی كوردستان و هه‌موو لایه‌نه‌ عێراقییه‌كان ده‌كه‌م، سوپاسی ئاماده‌بوونی نوێنه‌ری سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق به‌ڕێز مسته‌فا كازمی ده‌كه‌م كه‌ له‌ جیاتی خۆی ئه‌مڕۆ نوێنه‌ری خۆی ناردووه‌ بۆ به‌شداریكردن له‌م ڕێوڕه‌سمه‌دا، سوپاسی ده‌كه‌م و به‌خێرهاتنی ده‌كه‌م.

ناوی د. فرسەت سۆفی هەمیشە بە لێهاتوویی و بە دڵسۆزیيەكەی لە بیرەوەريی ئێمەدا، له‌ بیره‌وه‌ریی خه‌ڵكی كوردستان و خه‌ڵكی خۆشه‌ویستی هه‌ولێردا بە زیندوویی دەمێنێتەوە. داواكارین خوای مه‌زن لێی خۆش ببێت و سێبوورى و دڵنەوایی بە دایكی و هاوسه‌ر و منداڵان و برايانی و هەموو كەسوكاری، خوای گه‌وره‌ سه‌بووری هه‌موولایه‌كمان به‌یه‌كه‌وه‌ بدات.

دووباره‌ به‌خێرهاتنی هه‌موو لایه‌كتان ده‌كه‌م و سوپاس بۆ هاتنتان، زۆر سوپاس بۆ خه‌مخۆریتان.

ماڵئاوا د. فه‌رسه‌ت.

The post سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان: د. فرسه‌ت وێنەیەكی زۆر جوانی لاى هه‌موومان جێهێشت appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە ڕێوڕەسمەکەدا وتاری بەڕێز نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، لەلایەن بەڕێز نەوزاد هادی، ڕاوێژکاری سەرۆکی هەرێمی کوردستانەوە خوێنرایەوە، ئەمە دەقەکەیەتی:

ئامادەبووانی بەڕێز،

کەسوکاری سەربەرزی شەهیدان و قوربانیيانی دەستی تیرۆر،

خوشک و برایانی خۆشەویستی ئێزدی..

سڵاوتان لێ بێت..

ئەمڕۆ هەموومان لێرە پێکەوە بە ڕێز و شکۆوە لە ڕێوڕەسمی پێشوازی لە ڕوفاتی (١٠٤) قوربانیی ئێزیدیی خەڵکی کۆچۆدا بەشدارین، کە لە یەکێک لە سامناکترین کۆمەڵکوژییەکانی مێژووی مرۆڤایەتیدا، بوونە قوربانیی دەستی داعشی دڕنده‌ترین ڕێکخراوی تیرۆرستیی سەردەم.

گێڕانەوەی ڕوفاتی ئەم خوشک و برا ئازيزانه‌مان بۆ زێدی خۆیان، هەڵدانەوەی لاپەڕەیەکی دیکەی خەمگینی مێژوویەکی تاڵی پڕ لە ژان و ئازاری خوشک و برایانی ئێزدیمانە کە بۆ بەرگری و لەپێناو پاراستنی خۆیان و ئایین و کولتوور و زمانیاندا، بە دەیان جار ڕووبەڕووی فەرمانە یەک لە دوای یەکەکان و کۆمەڵکوژیی لەوجۆرە بوونەتەوە.

ئێزدی، نموونەی کۆمەڵگەیەکی نەرم و لێبوردەی ژیاندۆست و مرۆڤدۆستی ئاشتیخواز و خاوەن بەهای جوان و باڵان کە دەیانەوێ لەگەڵ هەمووان، لەگەڵ تەواوی پێکهاتە و جیاوازییەکاندا، بە ئارامی و ئاشتەواییانە پێکەوە بژین. تەنیا خەریکی ژیان و بەڕێوەبردنی کاروباری گوزەرانیانن. بە درێژاییی مێژوو قوربانیی زۆر گەورەیان داوە، سەر و ماڵی خۆیان داناوە، بۆ ئەوەی بتوانن پارێزگاری لە بڕوا و خواناسی و لە ئێزدییاتی و ئایینی خۆیان بکەن. هەرگیز بۆ دراوسێ و دەوروبەریان نەبوونەتە گرفت و سەرێشە، بە پێچەوانەوە، هەمیشە فاکتەری ئارامی و تەبایی و نموونەی پێکەوەژیان بوون.

ئەو کۆمەڵکوژییەی تیرۆرستانی داعش بەرامبەر بە خوشک و برا ئێزدییەکانمان ئەنجامیان دا، نەک هەر بە تەنها هەوڵێکی کۆنەپەرستانەی لێدانی یەکێک لە دێرینترین ئایینەکانی ناوچەکە و مرۆڤایەتی بوو، بەڵکوو هەوڵێکی نەزۆکی بێهوودە بوو، بۆ لێدان لە چەمک و بەها باڵاکانی گەلی کوردستان لە لێبوردەیی و تەبایی و پێکەوەژیان و مرۆڤدۆستی و ژیاندۆستی، کە مۆرکی دیار و بەرچاوی کۆمەڵگەی ئێزدین.

ڕاستە تیرۆرستان زەربەیان لەو چەمک و بەهایانە دا و ویستیان بیانسڕنەوە، بەڵام بێگومان گەلەکەمان و خوشک و برایانی ئێزدیمان بەتایبەتی، زۆر لە هەوڵانە گەورەترن و هیچ دوژمنێک لە مێژوودا نەیتوانیوە و ناتوانێت هیچ شتێک لە ویست و ئیرادەمان بۆ ژیان، بۆ مرۆڤدۆستی، بۆ پێکەوەیی و یەکترقبووڵکردن و لێبوردەیی کەم بکاتەوە. وەک هەمیشە هەموو پێکهاتە نەتەوەیی و ئایینییەکانی وڵات، پێکەوە شان دەدەینە بەر ژان و ئازاری یەکتر و پێکەوە ڕووبەڕووی سەختییەکان دەبینەوە، پێکەوە برینەکانمان تیمار دەکەین.

لەم ڕێوڕه‌سمە پڕ شکۆیە و لەم ڕۆژە خەمگینەدا، جەخت لەسەر پێکەوەژیان و تەبایی و یەکترقبووڵکردن دەکەینەوە. خوشک و برایانی ئێزدی دڵنیا دەکەینەوە کە هەموو هەوڵێک دەدەین و لەگەڵ هەموو لایەنە پەیوەندارە عێراقی و نێودەوڵەتییەکان بەردەوام دەبین بۆ ئەوەی ئێزدییاتی بۆ هەمیشە پارێزراو بێت، ئێزدی و هەموو پێکهاتەکان و تەواوی گەلی کوردستان لە ئێستا و داهاتووی خۆیان دڵنیا بن، ناوچە ئێزدییەکان ئاوەدان بکرێنەوە و ژیان و خزمەتگوزاری و ئارامی و ئاسایشیان بۆ بگەڕێتەوە، سەرفراز، دڵنیا و بێ ترس بگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان.

هەموو هەوڵێک دەدەین و لەسەر کارکردن بۆ بەپارێزگاکردنی شەنگال بەردەوام دەبین. لەگەڵ عێراق و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کار دەکەین و هاوکار و هەماهەنگ دەبین بۆ ئەوەی جارێکی دی کارەساتی وا بەسەر ئێزدییان و هیچ پێکهاتەیەکی دیکەدا نەیەتەوە. داوا لە حکوومەتی فیدراڵی عێراق دەکەین، قەرەبووی خوشک و برایانی ئێزدیمان بکاتەوە، تیرۆرستان و تاوانبارانی کۆمەڵکوژییەکە بە سزای یاسایی بگەیەنرێن.

هەروەها داوا دەکەین دوایین ڕێککەوتنی نێوان حکوومەتی هەرێمی کوردستان و حکوومەتی فیدراڵی عێراق بۆ ئاساییکردنەوەی دۆخی شەنگال جێبەجێ بکرێت و حکوومەتی فیدراڵ هەنگاوی جددی بۆ بنێت، کە خزمەتی ئارامی و ئاسایش و ئاوەدانکردەنەوەی ناوچەکە و گەڕانەوەی ئاوارەکان دەکات. لەمبارەیەوە داوا دەکەین نەتەوە یەکگرتووەکان و کۆمەڵگەی نێودەڵەتی هاوکار و یارمەتیدەر بن.

تا ئێستا لە کۆی (٦٫٤١٧) خوشک و برای ڕفێنراوی ئێزدی، (٣٫٥٤٣)یان ڕزگار کراون و (٢٫٨٧٤)شیان ماون. دڵنیاتان دەکەینەوە کە لەسەر هەوڵەکانمان بۆ ڕزگارکردن و ئاشکراکردنی چارەنووسی تەواوی ڕفێنراوان بەردەوم دەبین و هەرگیز کۆڵ نادەین.

له‌ کۆتاییدا به‌ ڕێز و پێزانینه‌وه‌ ڕۆڵی جه‌نابی سه‌رۆک مه‌سعوود بارزانی و ئه‌و پێشمه‌رگه‌ قاره‌مانانه‌ به‌ بیر ده‌هێنینه‌وه‌ که‌ له‌ژێر فه‌رمانده‌ییی جه‌نابیاندا، شه‌نگال و ده‌وروبه‌ریان ئازاد کرد و به‌ سه‌دان پێشمه‌رگه‌ له‌و پێناوه‌دا گیان به‌خشی و به‌ر که‌وتن. لە خوای مەزن داواکارین گیانی شەهیدان بە بەزەیی و میهرەبانیی خۆی شاد بکات و بۆ هه‌میشه‌ یادیان به‌ زیندوویی ده‌مێنێته‌وه‌.

زۆر سوپاسی تیمی نێوده‌وڵه‌تیی (یوونیتاد) به‌ سه‌رۆکایه‌تیی به‌ڕێز که‌ریم خان ده‌که‌ین بۆ هه‌موو ئه‌و کارانه‌ی له‌سه‌ر دۆسیای قوربانیانی ئێزدی ده‌يكه‌ن، به‌تایبه‌تیش له‌ که‌یسی ڕوفاتی ئه‌م قوربانیانه‌ و ناسینه‌وه‌یان. هه‌روه‌ها ده‌ستخۆشی له‌ هاوکاری و هه‌ماهه‌نگیی نێوان لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌کانی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان و حکوومه‌تی فیدراڵی عێراق له‌سه‌ر ئه‌م که‌یسه‌ ده‌که‌ین.

زۆر سوپاس..

نێچيرڤان بارزانى

سه‌رۆكى هه‌رێمى كورستان

٦ی شوباتی ٢٠٢١

The post سەرۆک نێچیرڤان بارزانی: لە هەوڵەکانمان بۆ ڕزگارکردنی ڕفێنراوانی ئێزدی بەردەوام دەبین appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە ڕێوڕەسمەکەدا سەرۆک نێچیرڤأن بارزانى، وتارێکى پێشکەش کرد، ئەمە دەقەکەیەتى:

بە ناوی خوای گەورە و میهرەبان

برای خۆشەویستم سەید عەممار ئه‌لحەكیم

میوانە بەڕێزەكان..

بەخێرهاتنتان دەكەم بۆ هەرێمی كوردستان و شاری هەولێر. بە شانازییەوە ئەمڕۆ یادكردنەوەی شەهیدانی عێراق و كوردستان ئێمەی لێرەدا پێكەوە كۆكردووەتەوە، لە سەرووی هەمووشیانەوە یادی (18)هەمین ساڵەی شەهیدی میحراب، ئایەتوڵڵا ئەلعوزما محه‌مه‌د باقر ئه‌لحەكیم.

سەری ڕێز و نه‌وازش بۆ هەموو شەهیدانی كوردستان و عێراق دادەنەوێنین، سڵاو دەنێرین بۆ بنەماڵەی سەربەرزی شەهیدانی عێراق و كوردستان. شەهیدان و بنەماڵەكانیان هەمیشە جێگەی ڕێز و پێزانينن.

بەڕێزان..

زۆر ئاساییيە ئەمڕۆ بۆنەیەكی بنەماڵەیەکى خەباتگێڕ و ئایینيی ئال ئه‌لحەكیم لێرەدا هەموومان پێكەوە كۆبكاتەوە، چونكە گەورەكانی ئەو بنەماڵەیە هەمیشە هەوڵیانداوە هەموو مەزهەبەكان لە یەكەوە نزیك بكەنەوە و هاوبەشی و هاوخەباتی لەنێوان گەلی عێراق و گەلی كوردستان دروست بكەن. زۆریش گرنگە لەو ڕۆژەدا دەست بە بەهێزكردنەوەی پەیوەندییەكانمان بكەینەوە، چونكە هەمیشە ئەوە ویست و كاری شەهیدی میحراب بووە.

ئەمڕۆش عێراقییەکان بە شیعە و کورد و سوننە و هه‌موو پێکهاتەکانی دیکەوە، لە هەموو کاتێك زیاتر داوای هاوبەشی و پێکەوەکارکردن لە لایەنە سیاسییەکان دەکەن لەپێناو هێنانه‌دى ئارامی و ئاوەدانی لە عێراقدا، هەر بۆیەش ڕێبازی شەهیدی میحراب و سەرکردە مێژووییەکانمان هەروا بووە.

شەهیدی میحراب و موجاهیدی گەورەی عێراق سەید محەمەد باقر ئه‌لحەكیم، یەكێك بوو لە دامەزرێنەرانی بزووتنەوەی مقاوەمەی ئیسلامی دژی ڕژێمە دیكتاتۆرییەكانی عێراق. یەكێك بوو لە زاناكانی عێراق لە بواری شەریعەت و فەلسەفە و سیاسەت و ئابووریدا، لەبەر ئەوەش ڕوانگەیەكی زۆر ڕوونی هەبوو بۆ چارەسەرکردنی كێشه‌كان و ئایندەی عێراق.

هەر لەبەر ئەوەش باوەڕی بە لێكنزیكبوونەوەی مەزهەبەكان هەبوو لە عێراق و بە كردەوە كاری بۆ ئه‌و ئامانجه‌ دەكرد، هەروەها باوەڕی بەوە هەبوو كە دەبێ ڕێبازی ڕاستەقینەی باوكی خۆی بەرنەدات كە ئەویش بریتیبوو لە خەباتكردن بۆ نەهێشتنی دیكتاتۆری و هاوخەباتی لەگەڵ خه‌ڵكى كوردستاندا. ڕۆڵی شەهید ئایەتوڵڵا ئەلعوزما محەمەد باقر ئه‌لحەكیم، لە كۆنگرەی پشتیوانیكردنی گەلی عێراق لە ساڵی 1986 لە تاران، بریتیبوو لە پشتیوانیكردنێكی ڕاستەقینە لە مافەكانی گەلی كوردستان.

ئەوكات سەبارەت بە بڕیارەكانی كۆنگرە، لەنێوان خوالێخۆشبوو ئیدریس بارزانی و شەهیدی میحرابدا، لێكگەیشتن و هه‌ماهه‌نگییەكی زۆر هەبوو، ئەو هه‌ماهەنگییە دواتریش هەر بەردەوام بوو. ڕاستگۆیيی ئایەتوڵڵا ئەلعوزما محەمەد باقر ئه‌لحەكیم لە پشتیوانیکردنی مافەکانی گەلی کوردستان لە هەموو بارودۆخێکدا لەلایەن سەرکردایەتيی كوردستان و گه‌لی كوردستانه‌وه‌ زۆر جێگەی ڕێز و پێزانین بووە.

هەر ئەوەش زەمینەیەکی بەهێزی دروست کرد کە سەرۆك مەسعوود بارزانی و ئایەتوڵڵا محمد باقر ئه‌لحەكیم کۆبوونەوەی زۆر و بەردەوام بکەن بۆ دانانی بنەماکانی سیستەمی داهاتووی عێراق لەسەر بنەمای هاوبەشی و فیدرالی، بۆيه‌ ساڵی ٢٠٠٢ لە کۆنگرەی لەندەن، بەپێی ئەو بنەمایانە بۆ ئایندەی عێراق، بڕیار لەسەر سیستەمێک درا کە بریتیبوو لە عێراقی دیموکراسی و فیدرالی، عێراقێك هەموو پێکهاتەکان هاوبه‌ش بن لە بەڕێوەبردنیدا.

هەر لێرەدا دەبێ ڕۆڵی تێكۆشەری گەورەی عێراق خواڵیخۆشبوو سەید عەبدولعەزیز ئه‌لحەكیم بە بیر بهێنینەوە كە لە هەموو كۆنگرەكانی ئۆپۆزسیۆنی عێراقی و لە کاتی ئەنجومەنی حوکمدا و بەدرێژایيی ژیانی خۆی، پشتیوانێكی بەوەفای مافەكانی گەلی كوردستان بوو.

بێگومان ئەمڕۆش هەر ئەوە لە برای خۆشەویستمان سەید عەممار ئه‌لحەكیم و هەموو برایانمان لە بنەماڵەی ئالى ئه‌لحەكیم و بەیتی شیعی چاوەڕوان دەكەین، چونكە هاوبەشی و هاوخەباتیمان، بنچینەیەكی مێژوویيی پتەوی هەیە. پەیوەنديی نێوان بنەماڵەی بارزان و شۆڕشی كوردستان، لەگەڵ بنەماڵەی ئه‌لحەكیم و بەیتی شیعی و بزووتنەوە سیاسییەكەیدا، پەیوەندییەكه‌، لەسەر باوەڕ بە داوا ڕەواكانی هەردوولا، دامەزراوە.

لە ئەنجامی پەیوەنديی خواڵیخۆشبوو مەلا مستەفا بارزانی لەگەڵ ئایه‌توڵڵا ئیمام سەید موحسین ئه‌لحەكیمدا، خۆشەویستییەكی زۆر لەنێوان گەلی كوردستان و لایەنگران و شوێنكەوتووانی ئەهلى بەیتدا دروستبوو. ئەوەبوو لە ئەنجامی نامە بەردەوامەكانی بارزانيی نەمر و ڕوونكردنەوەی بارودۆخی گەلی كوردستان و ڕەوایيی شۆڕشی كوردستان بۆ بەڕێزیان، ئیمام سەید موحسین ئه‌لحەكیم ساڵی 1965 لە كاتی شۆڕشی ئەیلوولدا فەتوای دەركرد بە حەرامكردنی شەڕی پێشمەرگە و كورد.

هەروەها شەهیدی گەورەی عێراق ئایەتوڵڵا محەممەد باقر ئه‌لسەدر، ساڵى 1974 هەمان فەتوای حەرامكردنی شەڕی كوردی دووبارە كردەوە. بە هەمان شێوە ئایەتوڵڵا ئەلعوزما سەید عەلی سیستانی لە كاتی نووسینەوەی دەستووردا بە هیچ شێوەیەك دژایەتيی فیدرالی نەكرد، بەڵكو پشتیوانی لەو داڕشتنە كرد كە لەبارەی مافەكانی گەلی كوردستانەوە لە دەستووری عێراقدا نووسرا بوون.

ئەو هەڵوێستە مێژووییيانە، متمانە و خۆشەویستییەكی گەورەی لە هەموو بوارەكان لەنێوان كورد و شیعەدا دروست كرد، هەروەها هاوخەباتییەكی ڕاستەقینەی لەنێوان هەردوولادا دروست كرد كە ئەنجامەكەی ڕووخاندنی ڕژێمی دیكتاتۆری بوو لە عێراق، ئەوەش گەورەترین دەستكەوت بوو بۆ گەلی عێراق و بۆ كوردستان. ئەو هاوخەباتییە جارێكی دیكە لە شەڕی داعشدا دووبارە بووەوە و ئەنجامەكەی پێكه‌وه‌كاركردنی هه‌ردوولامان و هه‌موو لایه‌كمان له‌ عێراق تێكشكاندنی داعش بوو.

بەڵام دوای شەڕی داعش بارودۆخێكی نەخوازراو دروست بووە، واقعی پەیوەندییەكانی نێوانمان بە دڵی ئێمە نییە، گومانمان نييه‌ كە بە دڵی زۆر لە برایانمان لە لایەنەكانی شیعەش نییە، بەتایبەتی ئەوانەی لە ڕۆژگاری سەختی هاوخەباتيدا لە دژی ڕژێمی پێشوو ژیاون، یاخود ئەوانەی ئاگاداری ئەو ڕۆژگارەن. خوێنی ئێمە لە شەڕی دیكتاتۆریەت و داعش، لەپێناو یەك ئامانجدا، تێكەڵی یەكتر بوو.

ئەمڕۆش لە یادی ڕێزگرتن لە شەهیدەكانماندا، دەبێ بە بەهێزكردنەوەی لێكگەیشتن و پێکەوەکارکردنی نێوانمان، وەفاداری بنوێنین بۆ مێژووی برایەتی و هاوخەباتيی نێوانمان و هاوبەشییەکەمان دروست بکەینەوە.

ئێمە ئامادەین، لەو باوەڕەدام دڵسۆزیی سەید عەممار ئه‌لحەكیم بۆ پەیوەنديی مێژوویی و هاوخەباتیمان، هەروەها دڵسۆزيی سەركردەكانی دیكەی شیعە بۆ ئەو ڕابردووە، زەمینەیەكی زۆر باشە بۆ بەهێزكردنەوەی ئەو پەیوەندییانه‌. بێگومان دەبێت ئەو هاوبەشییە بە بەشداريی برا سوننەکانیشمان بێت، چونکە هەموو هاوبەشییەکی نێوانمان بەبێ بەشداریی عەرەبی سوننە، ناتەواو دەبێت.

ئامادەبووانی بەڕێز..

ئێمە دەبێ جارێكی دیكە ڕاشكاوانە پێكەوە دابنیشین و گفتوگۆ بكەین. بنچینەی گفتوگۆکانشمان دەبێ ئەوە بێت كه‌ كێشەی هیچ نەتەوە و پێكهاتەیەكی عێراق، نابێتە مایەی سەركەوتن بۆ پێكهاتەیەكی دیكە لە عێراقدا، بەڵكو لێكەوتەی خراپی دەبێت بۆ هەموو پێكهاتەكانی ئه‌م وڵاتە. بە هەمان شێوە پێشكەوتنی هەر ناوچە و پارێزگایەكی عێراق، دەبێتە مایەی خێر و پێشكەوتن بۆ هەموو عێراقییەكان.

كێشەی سەرەكيی عێراق لە سەرەتای دروستبوونييه‌وه‌، نەبوونی شەراكەت و هاوبەشی بووە لەنێوان هەموو پێكهاتەكانی عێراق لە بەڕێوەبردنی وڵاتدا، لەبەر ئەوەش عێراق لە سەرەتای دامەزراندنییەوە بەبێ كێشە نەبووە. هەردوو پێكهاتەی عەرەبیی عێراقيش لە سوننە و شیعە، دەزانن هیچ یەكێكیان بە تەنیا و هەردووكیشیان بەبێ كورد ناتوانن هاوسەنگی دروست بكەن، لەبەر ئەوەش هاوبەشيی هەموو پێكهاتەكان لە بەڕێوەبردنی عێراقدا تاكە ڕێگەیە بۆ بەڕێوەبردنی سەركەوتووانەی ئه‌م وڵاته‌، هەر ئەوەش تاكە ڕێگەیە بۆ حوكمێكی مەدەنيی خزمەتگوزار كە هاووڵاتیانی عێراق دڵخۆش بكات.

نابێ هیچ پێكهاتەیەكی عێراقى چاوەڕێی لەناوچوونی پێكهاتەیەكی دیكە بكات، چونكە ئەوە چاوەڕوانییەكی بێهوودەیە. له‌ ڕابردوودا ئەو چاوەڕوانییە بەدی نەهاتووە، لە داهاتووشدا بەدی نایه‌ت. ئەو ناكۆكییەی ئێستا دروست بووە، بە هیچ شێوەیەك لە چاوەڕوانيی دامەزرێنەرە گەورەكانی بزووتنەوەی ئازادی و سیاسيی ئێمەدا نەبووە، ئێستاش بە هیچ شێوەیەك لە بەرژەوەنديی گەلی عێراقدا نییە.

سەقامگیری و پێشكەوتن و ئاوەدانيی هەرێمی كوردستان، دەبێ مایەی دڵخۆشی بێت بۆ هەموو لایەنە سیاسییەكانی عێراق، چونكە ئێمە بەشێكین لە عێراق. ئەو پێشكەوتنەی هەرێمی كوردستان، پێشكەوتنی بەشێكی عێراقە و بۆ هەموو عێراقییەكانە. هەروەك چۆن پێشكەوتن و ئاوەدانيی نەجەف و كەربەلا و بەسرە و ئەنبار و تكریت و مووسڵ، پێشكەوتنە بۆ هەرێمی كوردستان.

خەڵكی كوردستان ئاواتیان ئەوەیە هەموو عێراق سەقامگیر و پێشكەوتوو بێت، چونكە ئەوە دەبێتە مایەی خۆشگوزەرانی بۆ هەموومان، دەبێتە هۆی زۆربوونی هەلی كار و پێشكەوتنی ئابووری و پێشكەوتنی زانستی لە هەموو عێراقدا.

خوای گەورە سامانێكی زۆری سەرزەوی و ژێرزەوی بە عێراق بەخشیوە، تواناكانی خەڵكی عێراق لە هەموو جیهاندا شایەتيیان بۆ دەدرێت، بەڵام بەداخەوە هەمیشە ناكۆكيی سیاسی و ڕەچاونەكردنی هاوبەشییەكی یەكسان بۆ هەموو پێكهاتەكانی ئه‌م وڵاته‌ لە بڕیار و بەڕێوەبردنی دەوڵەتدا، وایكردووە گەلی عێراق لە ناخۆشی و كەم خزمەتگوزاریدا بژیت.

دوای ئەو هەموو مێژووە درێژە لە كێشەكانی عێراق، دوای ناڕەزاییەكانی خەڵك، پێویستە ئەمڕۆ بەرلە سبەی دەست بە گفتوگۆیەكی جددی بكەین، بۆ بەڕێوەبردنێكی ژیرانەی عێراق بە بەشداريی هەموو پێكهاتەكان. نابێ چاوەڕوانی ململانێ و هەڵمەتەكانی هەڵبژاردن بكەین، چونكە گەلی عێراق گەلێكی هوشیارە و هیچ یاری و هەڵمەتێكی هەڵبژاردن ناتوانێت وای لێبكات، كه‌ چاوی واقیعی عێراق نەبینێت.

ئەوەی ڕۆژێك زووتر دەست بە چاككردنی ڕێڕەوی سیاسيی حوكم و بڕیاری سیاسی و ئیداريی عێراق بكات، گەلی عێراق به‌ دڵنیاییه‌وه‌ پشتیوانی لێدەكات. ئەوەی ڕۆژێك زووتر هەنگاو بنێت بۆ ڕاستكردنەوەی پرۆسەی سیاسی و بەڕێوەبردنی عێراق، گەلی عێراق بە دڵنیاییەوە زیاتر پشتیوانی لێدەكات.

ئێمە ئەمڕۆ ئامادەین بۆ ئەوەی دەست بە گفتوگۆیەكی جدديی ڕاشکاوانە بكەین بۆ ڕاستكردنەوەی پرۆسەی سیاسی و بەڕێوەبردنی عێراق، لێرەشەوە لەو یادە پیرۆزەدا ئەو بانگەوازە ئاراستەی هەموو عێراقییەكان دەكەین كە دەستپێبكەین. سەركەوتنی ئێمە بە هاوبەشی و پێكەوە دەبێت، بە وەلاوەنان و پەراوێزخستن لە ڕابردوودا عێراق وێران كرا، بێگومان ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ بێت ڕێبازی داهاتووشمان، عێراق ناتوانێت سه‌قامگیر بێت.

هێرشی داعش و بەهێزبوونی و داگیركردن و وێرانكردنی بەشێكی عێراق لەلایەن داعشەوە، بەهۆی نەمانی هاوبەشی و تەوافوق بوو لە عێراق. سەرۆك مەسعوود بارزانی چەندین جار هاواری كرد و هوشداری دا كە تاكڕەوی و تێكدانی تەوافوق، عێراق بەرەو وێرانبوون دەبات! لە ئەنجامدا ئێستا دەبینین بەشێكی عێراق بەهۆی هێرشەكانی داعشەوە وێران بوو، پێشمه‌رگه‌ و سوپای عێراق و حەشدی شەعبی، هەزاران شەهیدیان دا بۆ ڕاگرتن و تێكشكاندنی داعش.

ئێستاش بۆ ئەوەی زەمینەی توندڕەوی لە عێراقدا نەمێنێت، بۆ ئەوەی عێراق تووشی داگیركاريی وەك داعش نەبێتەوە، بۆ ئەوەی بتوانین وەڵامی داواكانی خەڵك بدەینەوە، دەبێ بگەڕێینەوە بۆ دەستووری عێراق و دەبێ هەموو ناوچەكان مافی بەڕێوەبردنی خۆیان هەبێت، دەبێ تەوافوق و هاوبەشی لە بەڕێوەبردنی عێراقدا دروست بكەین.

بە هیوای عێراقێکی پێشکەوتوو، به‌ هیوای عێراقێك كه‌ بتوانێت پێشكه‌وتن به ‌ده‌ست بهێنێت و خزمه‌تگوزاری بۆ گه‌له‌كه‌ی دابین بكات. دووبارە سڵاو دەنێرین بۆ گیانی پاكی شەهیدی میحراب ئایەتوڵڵا ئەلعوزما محەمەد باقر ئه‌لحەكیم و هەموو شەهیدانی عێراق و كوردستان و هه‌موو لایه‌كتان به‌ خێر بێن.

The post سەرۆک نێچیرڤان بارزانى: دەبێ پرۆسەى سیاسى لە عێراق ڕاست بکرێتەوە appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە ڕێوڕەسمەکەدا کە بەڕێزان نوێنەرانى سەرۆک وەزیران و سەرکۆمارى عێراقى فیدراڵ، وەزیرى ڕۆشنبیریى حکوومەتى هەرێمى کوردستان، هاوسەر و خانەوادەى خوالێخۆشبوو د. کەمال مەزهەر و ژمارەیەک لە نووسەران و ڕۆژشنبیران ئامادەى بوون، سەرۆک نێچیرڤان بارزانى، وێڕاى دانانى تاجەگوڵینە لەسەر تەرمى خوالێخۆشبوو، وتارێکى لەبارەى کار و بەرهەمەکانى د. کەمال مەزهەرەوە پێشکەش کرد، ئەمە دەقەکەیەتى:

به‌یانیتان باش..

به‌ڕێز عوسمان ئەلغانمى، وه‌زيرى ناوخۆى عێراق و نوێنه‌ری به‌ڕێز سه‌رۆك وه‌زیران مسته‌فا كازمی

به‌ڕێز نوێنەرى سه‌رۆك كۆمار

ئامادەبووانی بەڕێز،

نووسەران و ڕۆشنبیرانی خۆشەویست،

خاتوو شەهلا تاهیر حەیدەری، هاوسه‌رى خوالێخۆشبوو پرۆفیسۆر د. كەمال مەزهەر،

بنەماڵە و كەسوكاری به‌ڕێزيان..

بەخێرهاتنتان دەكەم بۆ ڕێوڕەسمی پێشوازی لە تەرمی د. كەمال مەزهەر، ئه‌و مێژوونووسه‌ گه‌وره‌يه‌ى كه‌ زۆر لێكۆڵینەوەی گرنگ و به‌هادارى لەسەر مێژووی گه‌لى كورد و ناوچه‌كه‌ نووسیوه‌، لەبەرئەوەش مافی خۆی بوو لە كاتی كه‌ ژیانیدا، ئێستا و له‌ داهاتووشدا ڕێزی لێ بگرین. سوپاستان ده‌كه‌م كە هەمووتان ئەمڕۆ لێره‌ لەگەڵماندا بەشدارن.

د. كەمال مەزهەر، لەدایكبووی كەركووکە. كەركووكیبوون ئاسان نییە، چونكە بەداخەوە كەركووكیبوون بە درێژایيی دەیان ساڵی ڕابردوو بۆ كوردی كەركووك، واتە ژیانێکى سەخت و هەست نەکردن بە ئارامى و ڕووبەڕووبوونەوەى بەردەوامى نکۆڵیکردن لە ماف و هەبوونت لەسەر خاک و زێدى ڕەسەنى خۆت. د. كەمال مەزهەر لە کتێبەکەیدا (كركوك و توابعها) ئەوەی بە شارەكەی كراوە و ڕاستییەكانی مێژووی كەركووكی بە بەڵگەوە ڕوون كردووەتەوه‌.

د. كەمال مەزهەر، زانایەك بوو لە بواری مێژووی كوردستان و ناوچەكه‌دا، زەحمەتێكی زۆری كێشا و شەونخوونییەكی زۆری كردووه‌ بۆ ئەوەی ڕاستییەكانی مێژووی كورد و كوردستان و ناوچەكە لە هەزاران بەڵگەنامەدا دەربهێنێت و ڕووداوەكان پێكەوە گرێبدات و مێژووی كوردستان ڕۆشن بكاتەوه‌.

ئەو مرۆڤە ماندوو و بەرهەمدارەی ئەمڕۆ هەموومان بۆ ڕێزگرتنى لێرەدا كۆبووینەتەوە، خاوەنی دەیان لێكۆڵینەوە و كتێبە لەسەر مێژووی كوردستان، سەرپەرشتيی سەدان لێكۆڵینەوەی ئەكادیمی لە بواری مێژوودا كردووە، لە زانكۆكاكانی عێراق وانەی داوه‌ته‌ هەزاران قوتابی.

د. كه‌مال مه‌زهه‌ر مێژوونووسێكه‌، هەمیشە لە هەوڵی ساغكردنەوەی پەیوەندیی گەلان و میللەتاندا بووه‌. دەیویست ئەوە بسەلمێنێت كە گەلان پێكه‌وه‌ ئاشته‌وان و كێشەیان لەگەڵ یەكتردا نییە، هێندەی ئەوەی حكوومەتەكان و سیاسەتی هەڵەیان، كێشە بۆ میللەتان دروست دەكەن.

وەك زانایەكی كورد، ویستی مێژوو وەك بوارێكی زانستی، بکاتە پردێكی پەیوەندی لەنێوان گەلانی ناوچەكەدا و ڕەگوڕیشەی پێكەوەژیان و دراوسێیەتيی ئەم گەلانە بكاتە پێوەر بۆ پێویستیی گه‌لان بە یەكتر، نەك ئەو ململانێ سیاسییەی گەلانی ناوچه‌كه‌ى لێك دوور دەخستنەوە و لەیەكتری دەكردن بە دوژمن.

توانی زانستی مێژوو لە كوردستان و عێراق بە شێوەیەكی ئەكادیمی بسەلمێنێت و خۆی لە گێڕانەوەی بێ بنەما و سەرچاوەی باوەڕپێنەكراو بپارێزێت و مێژوو وەك زانستێكی جێگەی متمانە بۆ گەیشتن بە ڕاستیی ڕووداوەكان بسەلمێنێت. ئەوەش دەستكەوتێكی گەورەیە بۆ مێژوو، ئينجا بۆ گه‌لان و نەتەوەكان تا خۆیان لە بڕیاری پێشوەختە بپارێزن و گێڕانەوەی ئاسایی نەكەنە پێوەر بۆ حوكمدان بەسەر یەكتردا.

خۆشەویستیی د. كەمال مەزهەر بۆ كورد و كوردستان، وايكرد كه‌ هەرگیز نەچووە چوارچێوەی چاوپۆشین لە هەڵە و كەمتەرخەمییەكانی كورد و سەركردەكانى، بەڵام هەرگیز بۆ جارێكیش پاشەكشەی لە هەڵوێستەكانی لە ئاست دۆزی ڕەوای كورددا نەكرد و پەیوەندیی خۆی بە خەباتی ڕەوای میللەتەكەیەوە نەپساند.

لە بواری بزاڤی كۆمەڵایەتیشدا ئەو كاتێك قسەی لەسەر ئافرەت لە مێژوودا كرد، هێشتا بزووتنەوەی ژنان لە دنیادا ساوا بوو، بەتایبەتی لە كوردستان. ئەو بەوەی ژنانی وەك پێكهاتەیەكی گرنگی كۆمەڵایەتی ده‌بينى و باسى لە ڕۆڵ و پێگە و گرنگییان لە كۆمەڵگەدا ده‌كرد، جگە لەوەی بەرپەرچی هەر بۆچوونێكی كۆنەخوازانەی ده‌رباره‌ى ژنان ده‌دایه‌وه‌، ئاواش زەمینەسازی كرد بۆ ئەوەی ئافره‌ت لە كۆمەڵگەی كوردستاندا ڕێزلێگیراوانە تەماشا بكرێت.

ئامادەبووانی بەڕێز..

كورد و گه‌لى كوردستان به‌گشتى لەژێر چەوسانەوەیەكی هەمەلایەنەدا بووە. لەگەڵ تێكدان و وێرانكردنی كوردستاندا، مێژووی كوردستانیش زۆر شێوێندراوە و ون كراوە. پێشمەرگە بە گیان و ژیانی خۆی، گه‌لى كوردستانی لە نەمان پاراستووە، ڕۆشنبیران و نووسەران و زانایانی كوردیش، سه‌ختى و ناخۆشيی یه‌كجار زۆریان چەشتووە بۆ پاراستنی زمان و كولتووری كورد و تۆماركردن و ساخكردنەوەی مێژووی كوردستان. لەبەر ئەوەش ڕۆشنبیران و نووسەرانی کورد کە بە قەڵەم و وشە خزمەتى گەل و وڵاتیان کرد، شایانی ڕێزگرتنێكی تایبەتن.

ڕۆشنبیران و نووسەرانی كورد، بە درێژایيی مێژووی شۆڕشەكانی كوردستان هێنده‌ى دەزگای زۆر گەورەی دەوڵەتی و نیشتمانی، ڕۆڵیان گێڕاوە بۆ هوشیاركردنەوە و پاراستنی زمان و ڕۆشنبیريی كوردی. بە ئیمکاناتى زۆر كەم ئەوەیان كردووە، بەڵام چونكە دڵسۆزی و باوەڕ و توانایان زۆر بووە، توانیویانە ئەوە بكەن. سەرەڕای هەموو ڕێگرییەكان و كەميی ئیمکانیات، هەمیشە بزووتنەوەی ڕۆشنبیريی كوردستان كارا و كتێبخانەی كوردی ئاوەدان بووه‌.

دوای ساڵى 2003 د. كه‌مال مه‌زهه‌ر زۆر به‌ په‌رۆشه‌وه‌‌ دەیویست لە شوێنێكی ئارام بەردەوام بێت لە لێكۆڵینەوە، بۆیە هەموو پشتگيرى و ئاسانكارییەكمان بۆ كرد تا ئه‌رشيف و كتێبخانە ده‌وڵه‌مه‌نده‌كه‌ى بهێنێته‌ هەولێر، بەڵام بەداخەوە نەخۆشی ده‌رفه‌تى نه‌دا كه‌ هەموو ئەوەی خۆی دەیویست و مه‌به‌ستى بوو، تەواوی بكات.

ئێمە لێره‌ بۆ دوايين جار ماڵئاوایی لەم زانا و میژوونووسە گه‌وره‌يه‌ی كورد دەكەین كە کار و بەرهەمەکانى مایەى شانازین. به‌ خزمەتی به‌رچاوى چەندين ساڵەی لە زانكۆ و پەیمانگەكانی عێراق، وەك ناوێكی دیار و درەوشاوە بۆ هەمیشە بە زیندوویی دەمێنێتەوە، نەوەكانی داهاتووش به دڵنیایییەوە سوود لە بەرهەمەكانی وەردەگرن، گەلی كوردستان و نوخبە و ناوەندی ئەكادیميش لە عێراق، به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی هەمیشە شانازی پێوە ده‌كه‌ن.

زۆر سوپاسى ئه‌كاديماى كوردى ده‌كه‌م بۆ سازدان و ڕێكخستنى ئه‌م ڕێوڕه‌سمه‌. گيانى د. كه‌مال مه‌زهه‌ر شاد بێت و سەرەخۆشی له‌ خاتوو شەهلا تاهیر حەیدەری هاوسه‌رى، هەموو بنەماڵە به‌ڕێزه‌كه‌ی ده‌كه‌م و هه‌روه‌ها سه‌ره‌خۆشی له‌ گەلی كوردستان و له‌ گه‌لی عێراق ده‌كه‌م.

دیسانه‌وه‌ به ‌خێر بێن..

The post نێچیرڤان بارزانى: د. كەمال مەزهەر زەحمەتێكی زۆری كێشا تا ڕاستییەكانی مێژووی كورد و كوردستان ڕۆشن بكاتەوه appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە ڕێوڕەسمەکەدا کە به‌ڕێزان مەسروور بارزانى، سه‌رۆک وه‌زیران، قوباد تاڵه‌بانی، جێگری سه‌رۆک وه‌زیرانی هه‌رێمی کوردستان، باڵیۆزی ئه‌مه‌ریکا له‌ عیراق و ژمارەیەکى بەرچاوى ئەکادیمی و مامۆستایان و بەرپرسان و خانەوادە و کەسوکارى دەرچووان ئامادە بوون، به‌ڕێز سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان وتەیەکى پێشکەش کرد، ئەمە دەقەکەیەتى:

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز

ده‌رچووان و قوتابيانى ئازيز

خانه‌واده‌ و كه‌سوكارى خوێندکاران و مامۆستايانى هێژا

ئێواره‌تان باش و هه‌مووتان به‌ خێر بێن..

زۆر خۆشحاڵم كه‌ دواى زياتر له‌ ساڵێكى سه‌خت بۆ هه‌موومان، جارێكى ديكه‌ له‌ بۆنه‌يه‌كى خۆش و گرنگدا پێكه‌وه‌ين. ژيان ئاوايه‌، خۆشى و ناخۆشى له‌گه‌ڵ خۆيدا ده‌هێنێت، گرنگ ئه‌وه‌يه‌ هه‌ميشه‌ به‌ ئومێده‌وه‌ بڕوانين و به‌ بڕواوه‌ به‌ره‌و داهاتوو هه‌نگاو بنێين. ڕاسته‌ كۆرۆنا زۆر ئازيزى لێ سه‌ندين و دۆخێكى ناخۆشى له‌ هه‌موو جيهان دروست كرد، به‌ڵام ئه‌مڕۆ هه‌موومان پێكه‌وه‌ين لێره بۆ ئه‌وه‌ى به‌شدارى له‌ خۆشى و كامه‌رانيى سه‌ركه‌وتنى پۆلێكى ديكه‌ له‌ قوتابیانى ئازيزى كوردستاندا بكه‌ين.

به‌گه‌رمى، زۆر به‌ گه‌رمی پيرۆزبايى و ده‌ستخۆشيى ده‌رچوون له‌ خوێندکارانى خۆشه‌ويست و له‌ دايكوباوك و خانه‌واده‌ و له‌ مامۆستايانى به‌ڕێز و ستافى زانكۆى ئه‌مه‌ريكيى كوردستان ده‌كه‌م. ئه‌م سه‌ركه‌وتنه‌ ئه‌نجامى هه‌وڵ و ماندووبوون و هاوكارى و پشتگيريى پێكه‌وه‌ى هه‌مووانه‌. هه‌مووان شايسته‌ى كامه‌رانيى سه‌ركه‌وتن و پيرۆزبايى و ده‌ستخۆشى و شانازين. ته‌واوكردنى خولێكى ديكه‌ى ده‌رچووان، نيشانه‌ى سه‌ركه‌وتنى ئه‌و ڕوانگه‌يه‌يه‌ كه‌ له‌ ڕۆژی یه‌كه‌مه‌وه‌ ئه‌م زانكۆیه‌ له‌سه‌ری دامه‌زراوه‌.

پيرۆزبايى و ده‌ستخۆشى له‌ سه‌رۆك وه‌زيران به‌ڕێز مه‌سروور بارزانى، سه‌رۆكى ده‌سته‌ى ئه‌ميندارانى زانكۆ، به‌ڕێز د. ڕاندال ڕۆدس، سه‌رۆكى زانكۆ و خاتوو د. ڕانيا مه‌جيد، سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى كارگێڕيى زانكۆى ئه‌مه‌ريكيى كوردستان ده‌كه‌م بۆ ده‌رچوونى خولێكى ديكه‌ى قوتابيان و كار و هه‌وڵه‌كانيان له‌پێناو سه‌رخستنى زانكۆدا به‌ گرنگ ده‌نرخێنم. هيواى سه‌ركه‌وتنيان بۆ ده‌خوازم.

قوتابيانى خۆشه‌ويست..

ویستم بەوە دەست پێبکەم بڵێم: ماندوو نەبن، بەڵام باشتان کرد خۆتان ماندوو کرد. ماندووبوونتان بووە مایەی سەرکەوتنتان لە خوێندندا. ئەمڕۆ ئێوە لە شێوەی بڕوانامەى زانکۆدا، پاداشتی ماندووبوونی خۆتان وەردەگرن. بڕوانامەى ئەمڕۆ واتای کۆتایيهاتنی ماندووبوونتان نییە، بەڵکو گواستنەوەتانە لە قۆناغی خوێندن و فێربوون، بۆ بیرکردنەوە، بۆ قۆناغی کارکردن و پیادەکردنی زانست و تەکنەلۆژیا و هزر و ڕامان، بۆ دۆزینەوەى چارەسەری گونجاو بۆ هەر گرفتێکی ژیان کە دێتە پێشتان.

حەز دەکەم بڵێم: ئەوە بەس نییە! لەمڕۆ بە دوواوە هه‌رچى لە زانکۆ فێر بوون، بە کاری بهێنن بۆ دیاریکردنی سەختی و گرفتی خۆتان و هاووڵاتييان و نیشتمانەکەتان. باش بگەڕێن، بزانن دەتوانن چارەسەر بۆ كامه‌ گرفتی تەکنیکی، تەندروستی، ئابووری، کۆمەڵایەتی، کشتوکاڵی، دارایی، لە بواری هاتوچۆ، کەشوهەوا، یان هەر بوارێکی تردا بدۆزنه‌وه‌ كه‌ پێویستى به‌ وردبینى و وردەکارى و داهێنان و شارەزايى هەیە.

ئه‌مه‌ بکەنە پیشەی نوێتان. بەو پەڕی تواناتانەوە، بە کردەوە، بە نەوەی پێش خۆتان بڵێن: ئێمە بڕوانامە و زانست و تەکنەلۆژیا بۆ دۆزینەوه‌ى چارەسەری گونجاو لەو بوارانه‌ی كه‌ كوردستان پێویستی پێیه‌تی، بەکار دەهێنین.

هەر کەسێک لە ئێمە شارەزایی و لێهاتوویيی خۆی لە بواری تایبەت بە خۆیدا بەکار دەهێنێت، بە شێوەیەک کە ببینە مایەی پێشكه‌وتن و خۆشگوزەرانيی خۆمان و خانەوادە و کەسوکار و گەلەکەمان له‌ كوردستان. کە من لە تەمەنی ئێوەدا بووم، دەردەسەری و نەهامەتی و ئەنفال، کوشتار و وێرانکاری، خەمی ڕۆژانەی نەوەی ئێمە بوو. كه‌ باوكم لە تەمەنی ئێوەدا بوو، شۆڕشی پاراستنی کوردستان، خەباتی سەرەکيی نەوەی ئەوکاتە بوو.

کە باپیرم لە تەمەنی ئێوەدا بوو، نەوەی ئەوان لە قۆناغی گۆڕانکاريی كه‌وتنى ئیمپراتۆريی عوسمانیيەوە بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی نوێ لە ڕۆژهەڵاتی ناوه‌ڕاست، سەرقاڵی خەبات و ڕاپەڕینی فەرهەنگی و سیاسيی نوێ بوون. ئەمڕۆ ئێوە و ئێمە، هەموومان پێکەوە، لە سایەی قوربانی و خەبات و تێکۆشانی نەوەکانی پێش خۆماندا، بە ئازادی و سەربەستی دەژین، دەخوێنین و پلان بۆ ئایندەی خۆمان و کۆمەڵگە و گەلەکەمان و وڵاته‌كه‌مان داده‌نێین.

بە لەبەرچاوگرتن و یادكردنەوەی ئەو ڕابردووە دوور و نزیکە، بەرپرسیاريه‌تيی ئێمە و ئێوەی نەوەی ئێستا و ئایندەمان، لەبیر ناکەین. خەبات و تێکۆشان و ماندووبوونی ئێوە، دەمانباتە قۆناغێکی نوێی ژیان بۆ نۆژەنکردنەوەی کۆمەڵگە، بۆ سەرهەڵدانی مەدەنی و شارستانيی نوێ، بۆ دیالۆگی سەردەميانەى دوور لە بنکۆڵکردنی بنەمای کۆمەڵایەتیمان. بۆ پاراستن و قووڵكردنه‌وه‌ى كولتوورى پێكه‌وه‌ژيان و ته‌بايى و لێبورده‌يى له‌ كوردستان.

زانست و تەکنەلۆژیا و بير و هزری خۆتان، بخەنە خزمەتی گەلەکەتانه‌وه‌. لە دۆخى ژیانی ئێستاماندا، ئێوە دەتوانن و دەبێت ببنە کلیلی دۆزینەوەی چارەسەری سەردەميانە بۆ گرفتی کۆن و نوێی هاووڵاتيانى هەرێمى كوردستان.

توانای هاوبەشتان یەک بخەن، چاوتان بکەنەوە، گرفتێک، سەختییەک، دەستنیشان بکەن و پێکەوە هەوڵ بدەن لەگەڵ هاوپۆل و لە دەرەوەی سنووری زانكۆش کەسانێک بدۆزنەوە تا ببنە هاوکارتان. به‌ قووڵى بیر بکەنەوە. لە بیرکردنەوە و چارەسەردا، بێسنوور بن.

ئەمڕۆ (118) خوێندکار لە ئێوە بڕوانامەى خوێندن وەردەگرێت. ئەگەر هەر یەکێک لە ئێوە لەگەڵ چوار کەسی دیکەدا هاوکار بێت بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێک لە هەر بوارێکدا بێت، پتر لە (550) کەس پێکەوە کار دەکەن. ده‌رفه‌تى کار بۆ یەکتر دەڕەخسێنن. لەوانەیە بەشێکی باش لەو هاوکارییە ببێتە هۆی دامەزراندنی كار و کۆمپانیای نوێ لە کوردستان. جموجۆڵ دەخەنە بازاڕی کار. ئەم جۆرە بیرکردنەوەیە، کاركردن، هاوکاری و چارەسه‌ری، بکەنە پلانى كار و نه‌خشه‌ى سەردەمی نوێمان.

بۆ نموونە، یەکێک لە ئێوە سەردانی نەخۆشخانەیەک يان هه‌ر شوێنێكى ديكه‌ دەکات. هەندێک کەموکورتی دەبینێت. لەبری گلەیی و دڵتەنگی و ناڕەحەتی، بزانە گرفتی سەرەکی چییە کە بۆتە هۆی ئەو کەموکورتییە؟! بە شێوەیەکی زانستییانه‌ دەستنیشانی بکە. لە خۆت بپرسە: ئەم گرفتە چۆن چارەسەر دەکرێت؟ ئايا بە من چارەسەر دەکرێت؟

کێ لە هاوپۆلی کۆن و هاوکاری نوێم، دەتوانێت لەگەڵ مندا بەشدار بێت لە داڕشتن و جێبەجێکردنی ئەم چارەسەرە؟ كێ هه‌يه‌ له‌ بوارێكى جياى شاره‌زايى و تايبه‌تمه‌نديدا، هەوڵی دابێت لەو جۆرە گرفتە چارەسەر بکات؟

تەکنەلۆژیای بەردەست و ناو گیرفان و سەرمێزتان، هه‌موو سنوورێکی بەزاندووە، باشتر به‌كارى بهێنن. ئەوپەڕی توانای خۆتان بخه‌نه‌ گه‌ڕ تا دەگەنە ئەنجام و ئامانجی گونجاو. شه‌رم مه‌كه‌ن، لە خەڵکی دیکە بپرسن و به‌ به‌رده‌وامی فێر ببن.

چارەسەرێک و دەیان و سەدان تاقی بکەنەوە، هەر دەگەنە ئەنجام. ئەمڕۆ نا، سبەی، دووسبەی، چەند ڕۆژێکی دیکە. ئەگەر گیرتانخوارد و تووشی بەربەست بوون يان هەستتان بە نائومێدی کرد، بیر لە تۆماس ئه‌دیسۆن بکەنەوە! ئه‌دیسۆن شەش هەزار کەرەستەی تاقيکردەوە تا دواجار توانى گڵۆپ دابهێنێت و دنیا ڕۆشن بکاتەوە.

لەو پرۆسەیەدا گوتبووی: هه‌رگيز شكستم نه‌هێنا! من ده‌ هه‌زار ڕێگه‌م دۆزييه‌وه‌ كه‌ سه‌ريان نه‌گرت! ديسان هەر ئه‌دیسۆن گوتبووی: له‌ سه‌تا يه‌كى بلیمەتی، بريتييه‌ له‌ ئيلهام‌، نه‌وه‌د و نۆ له‌ سه‌تيش ئارەقکردنەوه‌يە، تێكۆشانه‌.

کۆڵمەدەن، خۆتان ماندوو بکەن. ئارەقەی نێوچەوانتان بسڕن و سەرلەنوێ بۆ وڵاته‌كه‌تان دەست پێبکەنەوە. هەر کەس و کۆمەڵگە و میللەت و گەل و نەتەوەیەک، کۆڵنەدات، به‌ دڵنیاییه‌وه‌ دەگاتە ئامانج، ده‌گاته‌ ئارامی. خۆماندووکردن و کاری بەردەوام، چێژێکی تایبەت دەداتە ژیان! ئەگەر ژیانی کەسێک ڕزگار بکەن، ژیانی کەسێک خۆش و خۆشتر بکەن، چيرۆكى خەباتی نەوەی پێش خۆتان دەبەنە ئاستێکی بەرزتر و ئایندەیەکی ڕۆشنتر چاوه‌ڕوانتان ده‌بێت. خوێندنی باڵا، باڵاتر ده‌كه‌ن! ئەو کات ئێوە دەبنە سرووش و ئیلهام بۆ نەوەی پاش خۆتان.

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز..

خوێندن و په‌روه‌رده،‌ كۆڵه‌كه‌ى سه‌ره‌كيى هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌يه‌كى سه‌ركه‌وتوون. كۆمه‌ڵگه‌ و گه‌لان و وڵاتانى سه‌ركه‌وتوو، ئه‌وانه‌ن كه‌ كواڵيتييه‌كى به‌رزى خوێندن و په‌روه‌رده‌ و پێگه‌ياندنيان هه‌يه‌. ئێمه‌ له‌ هه‌رێمى كوردستان زياتر له‌ هه‌موو شتێك، پێويستيمان به‌ بنه‌مايه‌كى پته‌وى خوێندن و په‌ره‌وه‌رده‌ و پێگه‌ياندن و كواڵيتييه‌كى به‌رزى ئه‌و كه‌رته‌ هه‌يه‌.

پشتگيريمان بۆ خوێندنى باڵا و باشتركردنى كه‌رتى په‌روه‌رده‌ به‌گشتى به‌رده‌وام ده‌بێت. ده‌ستخۆشى و پشتگيرى له‌ حكوومه‌ت و لايه‌نه‌ په‌يوه‌نداره‌كان و سه‌رۆك وه‌زيران ده‌كه‌م بۆ هه‌وڵ و هه‌نگاوه‌كانيان له‌پێناو بره‌ودان به‌ بوارى توێژينه‌وه‌ و لێكۆڵێنه‌وه‌ى زانستيدا.

خۆشحاڵين كه‌ ده‌بينين سه‌ركرده‌ى داهاتوو له‌ زانكۆ پێده‌گه‌يه‌نرێن و له‌ هه‌موو بواره‌كاندا ڕۆڵى كاريگه‌ر ده‌بينن. ئه‌وانه‌ى ئه‌مڕۆ لێره‌ و له‌ زانكۆكانى ديكه‌ى هه‌رێمى كوردستان به‌م كواليتييه‌ به‌رزه‌ خوێندن و پێگه‌ياندن ته‌واو ده‌كه‌ن و ده‌رده‌چن، ئه‌وانه‌ سه‌ركرده‌ى ئاينده‌ن. داهاتووى وڵات له‌ ده‌ستى ئه‌واندايه.

خواست و ئيراده‌يه‌كى جدديمان بۆ به‌ره‌وپێشچوون و بنياتنانى كوردستانێكى به‌هێز هه‌يه‌. هه‌ر ئه‌و ئيراده‌يه‌ بوو وايكرد وێڕاى هه‌موو سه‌ختى و مه‌ترسييه‌كان، ئه‌م زانكۆيه‌ له‌ سه‌رده‌مى داعشدا دروست ببێت. ئه‌وه‌ نيشانه‌ و به‌ڵگه‌یه‌كی به‌هێزه بۆ به‌رده‌وامی و گرنگیدان به‌ خوێندن‌.

خۆشحاڵم كه‌ زانكۆ وێڕاى گرنگيدان به‌ خوێندنى هه‌موو ئه‌و بواره‌ زانستيانه‌ى بۆ ئه‌مڕۆ و داهاتووى كوردستان گرنگییان پێده‌دات كه‌ زۆر پێويستن، گرنگيى به‌ زانسته‌ مرۆيييه‌كان و بوارى ژينگه‌ش ده‌دات. زۆر گرنگه‌ زانكۆ به‌پێى پێويستييه‌كانى وڵات و بازاڕ و كار و په‌ره‌پێدان له‌ هه‌موو بواره‌كاندا، ده‌رچووان ئاماده‌ بكات و به‌پێى پلانێك پێداويستييه‌كانى ئێستا و داهاتووى وڵات پڕ بكاته‌وه‌.

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز..

هه‌ر له‌م ده‌رفه‌ته‌دا ده‌مه‌وێ هه‌ندێك باسى عيراق و هه‌رێمى كوردستان به‌گشتى بكه‌م. ئێستا كوردستان و عيراق به‌ قه‌یراندا تێده‌په‌ڕن، به‌ڵام بوونی نه‌خشه‌ڕێیه‌كی ڕۆشن و ئیراده‌یه‌كی جددی، زامنی چاره‌سه‌رن بۆ ئه‌و كێشانه‌ و هاوكار و يارمه‌تيده‌ر ده‌بن بۆ ئارامى و سه‌قامگيرى له‌ هه‌موو ناوچه‌كه‌دا.

به‌ سوودوه‌رگرتن له‌ هه‌ڵه‌كانى ڕابردوو، به‌ وازهێنان له‌ لۆژیكی به‌سه‌رچووی به‌هێزی و بێهێزی، به‌ گرتنه‌به‌ری ڕوانگه‌یه‌كی نوێ له‌به‌ر ڕۆشنایيی ده‌ستوور و ئه‌و بنه‌ما و پرنسیپانه‌ی كه‌ عيراقی نوێیان له‌سه‌ر دروست بووه‌، عيراق ده‌توانێ ڕاسته‌ڕێ بكرێته‌وه‌، هه‌ر به‌و ڕوانگه‌یه‌ش به‌غدا و هه‌ولێر ده‌توانن پێكه‌وه‌ بگه‌نه‌ لێكگه‌یشتنێكی یه‌كجاری كه‌ كۆتایی به‌ بگره‌وبه‌رده‌ی نێوانيان بهێنێت.

بۆ سه‌رخستنی ئه‌و پرۆسه‌یه‌ ده‌بێ ئێمه‌ له‌ ناوخۆی كوردستاندا یه‌كڕیزی و پێكه‌وه‌یی و هاوكاری پته‌وتر بكه‌ين كه‌ زامنی پاراستنی ده‌سكه‌وته‌كان و مافه‌ ده‌ستورییه‌كانمانه‌. ته‌نانه‌ت كێشه‌ی خۆسه‌پاندن و بوونى ناڕه‌وای په‌كه‌كه‌ش له‌ هه‌رێمى كوردستان، ده‌بێ به‌ هه‌ڵوێستێكی كوردستانییانه‌ی هاوبه‌ش، به‌ په‌رۆشى بۆ به‌رژه‌وه‌نديی هه‌رێمی كوردستان و پارێزگاری له‌ سه‌روماڵی هاووڵاتیيان و دوورخستنه‌وه‌ی شه‌ڕ له‌ هه‌رێمه‌كه‌مان، وه‌ڵام بده‌ینه‌وه.

ده‌بێ به ‌یه‌ك ده‌نگ و یەک هه‌ڵوێست به‌ په‌كه‌كه‌ بڵێین: چیتر به‌ بێڕێزى له‌ ئیراده‌ی خه‌ڵكی هه‌رێمى كوردستان، له‌ دامەزراوە شەرعییەكانی و له‌ بەرژەوەندی و سەروماڵی خه‌ڵكى كوردستان نه‌ڕوانێت! ئەم شەڕە بێهوودەیە لە یەخەی گەلی كوردستان دوور بخاته‌وه‌. ڕێز لە سەروەریی عێراق و هەرێمى كوردستان و لە دەسەڵاتی شەرعيی كوردستان و پابەندییە یاساییيەكانی هه‌رێمی كوردستان بگرێت. چیتر نەبێته‌ مایەی لەشكركێشی و زەرەر و زیان و كێشەی سەربار بۆ گەلی كوردستان كە خۆی بە دەست كۆمەڵیك كێشە و گرفتەوە گیرۆدەیە.

به‌ هيچ شێوه‌يه‌ك نابێ خاكى هه‌رێمى كوردستان و عيراق و سنووره‌كانى، ببنه‌ سه‌رچاوه‌ى هه‌ڕه‌شه‌ و بۆ هێرش دژى وڵاتانى دراوسێ و تێكدانى ئاسايش و سه‌قامگيرييان، به‌كار بهێنرێت. حكوومه‌تى فيدراڵى عيراقيش ده‌بێ ئه‌ركى خۆى له‌ پاراستنى ئاسايش و سه‌قامگيريى وڵاتانى دراوسێ، جێبه‌جێ بكات.

له‌ كۆتاییدا دووباره‌ پيرۆزبايى له‌ ده‌رچووان ده‌كه‌م، هيواى سه‌ركه‌وتن بۆ هه‌مووتان ده‌خوازم. لێره‌شه‌وه‌ به‌تایبه‌تی به‌خێرهاتنی به‌ڕێز باڵیۆزی ئه‌مه‌ریكا ده‌كه‌م كه‌ له‌ به‌غداوه‌ ته‌شریفی هێناوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌م ئاهه‌نگه‌دا له‌گه‌ڵ ئێمه‌دا به‌شدار بێت، زۆر به‌ خێر بێت. سوپاسی هه‌موو لایه‌كتان ده‌كه‌م بۆ به‌شداربوونتان.

دیسانه‌وه‌ پیرۆزبایی له‌و خۆشه‌ویستانه‌ ده‌كه‌م كه‌ ئه‌مڕۆ بڕوانامه‌ وه‌رده‌گرن و هیوادارم له‌ هه‌موو ژیانتاندا سه‌ركه‌وتوو و سه‌رفراز بن و خوا پشت و په‌ناتان بێت. به‌ خێر بێن.

زۆر سوپاس..

The post سەرۆک نێچیرڤان بارزانى: خوێندن و په‌روه‌رده،‌ كۆڵه‌كه‌ى سه‌ره‌كيى هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌يه‌كى سه‌ركه‌وتوون appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

سه‌رۆک نێچیرڤان بارزانی ده‌رباره‌ی کێشه‌کانی بواری په‌روه‌رده‌ و چۆنیه‌تیی چاره‌سه‌رکردنی، وتارێکی پێشکه‌ش کرد، ئه‌مه‌ ده‌قه‌که‌یه‌تی:

به‌يانيتان باش، به‌ خێر بێن..

جەنابی سەرۆك وەزیران، سەرۆكی زانكۆ، ئامادەبووانی بەڕێز، هەموو لایەكتان بەخێر بێن. پێومایە ماوەیەك، زیاتر لە ساڵێك لەمەوبەر و له‌وانه‌یه‌ زیاتریش بێت، لەگەڵ سەرۆكی زانكۆ ئەم بابەتەی پەروەردەمان باس دەكرد كە چی گرنگە بكرێت و ئەو ڕیفۆرم و كارانەی پێویستە لە پەروەردەدا بكرێت، بكەوێتە بەر باس و لێكۆڵینەوە. خۆشحاڵم كە هەندێك لە ئامادەبووان دەبینم پێشتر بە جددی كاریان لەسەر ئەم بابەتە كردووە و لێرە ئامادەن و بێگومان ئەم كۆنفرانسە دەوڵەمەندتر دەكەن.

دەمەوێ وەك خۆم شتێكتان پێ بڵێم، بۆ من ئەم كۆنفرانسە ئەوەندە گرنگ بوو كە لە سەفەر بووین و هەموو داکۆکیم لەسەر ئەوە بوو كە چۆن بتوانم لە كاتی خۆیدا بگەمە ئەم كۆنفرانسە، واتە هەموو شتێكم كرد بێ ئەوەی بچمە ناو وردەكاری، تەنیا بۆ بەشداریكردن لەم كۆنفرانسەدا و بە ڕاستی زۆر خۆشحاڵم كە ئەمڕۆ بەشدارم لەم كۆنفرانسەدا و هەموو لایەكتان بەخێربێن.

ئەم كۆنفرانسە بابه‌تێكى زۆر گرنگ و پێویستە بۆ ئێستا و بۆ داهاتووى نه‌وه‌كانمان، پێكه‌وه‌ كۆمانده‌كاته‌وه‌. په‌روه‌رده‌ بنه‌ماى سه‌ره‌كيى هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌يه‌كى پێشكه‌وتووه‌. سيستمێكى دروستى په‌روه‌رده‌يى، گه‌ره‌نتيى ئێستا و داهاتووى گه‌شى نه‌وه‌كانمانه‌.

سيستمى په‌روه‌رده‌يى و خوێندن له‌ هه‌رێمى كوردستان، هه‌ر له‌ باخچه‌ى ساوايانه‌وه‌ تا قۆناغه‌كانى خوێندنى بنه‌ڕه‌تى و ئاماده‌يى، زانكۆيى و خوێندنى باڵا، پێويستى به‌ پێداچوونه‌وه‌يه‌كى جددى و ڕيشه‌يييه‌‌. پێويستى به‌ چاككردن و چاكسازييه،‌ به‌ شێوه‌يه‌ك له‌گه‌ڵ پێوه‌ره‌ زانستى و ستاندارده‌ جيهانييه‌كانى ئه‌مڕۆى خوێندن و په‌روه‌رده‌دا بگونجێت‌ و بتوانێت ته‌با و هاوشانى ئه‌و پێشكه‌وتنه‌ خێرايانه‌ بێت كه‌ ڕۆژانه‌ له‌ هه‌موو بواره‌كانى ژياندا دێتە پێش.

زانست و ته‌كنه‌لۆژيا هێنده‌ خێرا پێشده‌كه‌ون، ئه‌گه‌ر به‌ خۆمان نه‌كه‌وين و هه‌وڵ نه‌ده‌ين له‌گه‌ڵياندا بڕۆين، ده‌مێنينه‌وه‌. خراپيش ده‌مێنينه‌وه‌! پێشكه‌وتنى زانستى و ته‌كنه‌لۆژى، چه‌مك و به‌ها و تێگه‌يشتنى نوێش له‌گه‌ڵ خۆياندا ده‌هێنن و دۆخى ئابوورى و كۆمه‌ڵايه‌تى و سياسيى نوێ دروست ده‌كات.

پێشكه‌وتن و په‌ره‌سه‌ندنه‌كان ئه‌وه‌نده‌ خێران، ڕوون و ڕه‌وانه‌ كه‌ ئێمه‌ چيتر ناتوانين و ناكرێت ده‌ست به‌ شێواز و ميتۆدى كۆنى په‌روه‌رده‌ و فێركردنه‌وه‌ بگرين و له‌سه‌رى به‌رده‌وام بين. تا ڕۆژێك زووتر بكه‌وينه‌ خۆ و ده‌ست به‌ چاككردن و چاكسازى له‌ كه‌رت و سيستمى په‌روه‌رده‌دا بكه‌ين، ئه‌وه‌نده‌ زووتر ده‌گه‌ينه‌ كاروانى كۆمه‌ڵگه‌ پێشكه‌وتوو لە جیهاندا. ئه‌وه‌نده‌ شوێن و پێگه‌يه‌كى باشتر له‌ داهاتووى نزيك و دووردا بۆ وڵاتەكەمان دەستەبەر دەكەین.

به‌ڕێزان..

ده‌كرێت دەستپێشخەریەکی وەک ئەم کۆنفرانسەی ئەمڕۆ لە دهۆك، هەنگاوێکی گرنگ و بەتین و بڕیاردەرانە بێت، ئەگەر پێکەوە، بوێرانە بیر و ئەندێشەمان بخەینە گەڕ بۆ دیاریکردنی گرفتەکانمان لەم بوارەدا. دیاريکردنی گرفتی پەروەردە، خوێندن و خوێندنی باڵا، دەبێ لە چوارچێوەی گۆڕانکاريی کۆمەڵایەتی، ئابووری، سیاسی، ئاسایش و تەکنەلۆژيی نوێدا بێت.

پیشە و شارەزایيی بیست یان سی ساڵ لەمەوبەر، لەوانەیە ئێستا هەمان ڕۆڵ لە ژیانی زۆر کەس لە ئێمەدا نەبینێت! ئەمە پرۆسەیەکی سروشتيی گۆڕانکاريی کۆمەڵایەتییە. پرۆسەی هەڵسەنگاندن و پێداچوونەوە و دەستنیشانکردنی کەموکورتیمان، واتاى باوەڕبەخۆبوونى ئێمه‌‌ ده‌گه‌يه‌نێت. واتا وەک حکوومەت و وەزارەتی به‌رپرس و په‌يوه‌نديدار، وەک گەل و تاکی ئەم نیشتمانه‌، لەگەڵ خۆماندا ڕاستگۆ دەبین.

دەبینين لە وڵاتانی پێشکەوتووی خاوەن تەکنەلۆژیای هەرە نوێ و سەرمایەی خەیاڵی، شارەزا و پسپۆڕی لێهاتوو لە زۆر وڵاتی دووره‌وه‌ دەهێنن، یا ئەوان خۆيان ڕوو لەو وڵاتانی دەرەوە دەکەن.

بۆ؟! .. ..

بۆچی خەڵکی هیندستان، چین و کۆریای باشوور بە نموونە، لە هه‌موو بواره‌كانی ژیاندا سەرکەوتووانە لە وڵاتی خۆیان و له‌ ئەورووپا و ئەمەریکا، سەردەستی تەکنەلۆژیا، زانست، بازرگانی، سەرمایەداری، داهێنان، جوانکاری و جوانخوازین؟

وڵاتێکی وەک هیندستان بە نموونە، سەرباری مێژوویەکی درێژی هێرشی دەرەکی و دابەشبوون و کەمدەرامەتی و هەژاری و زۆريى ژمارەی دانیشتوانی، پاش چەندین ساڵی تاقیکردنەوە و لێکۆڵینەوە و هەڵسەنگاندنی بەردەوام، هه‌نگاوى زۆر گه‌وره‌يان هه‌ڵێنا. ئێستا کەم کۆمپانیای جیهانی هەن، شارەزا و پسپۆڕی هینديیان تێدا نه‌بێت!

هۆی سەرەکيی دەسپێکی ئەم سەرکەوتنە، گۆڕانگاريی بنەڕەتی و سەردەمیانەی سیستەمی په‌روه‌رده‌ بوو لە هه‌موو ئاست و لە هەموو قۆناغەكاندا. حکوومەتی هیندستان بە هاوکاريی نێودەوڵەتی و کادری خۆماڵی و هەماهەنگی لەگەڵ لایەن و ئاستی پێویستدا، پرۆسەی چاككردن و چاکسازی کردە مۆرکی سەرهەڵدانەوەی توانای وڵاتەكەیان.

هەمان پرۆسە لە کۆریای باشوور، سینگاپوور، چین، فینلەندا، شانشینی ئوردن، ڕواندا و چەندين وڵاتی دیکە دووبارە کراونەتەوە. لێکفێربوون و ئاڵوگۆڕی بیر و پرۆگرام و ئەزموون، ئێستا زۆر لە جاران ئاسانترە. تەکنەلۆژیای نوێ، زۆر لایەنی ژیان و هاوکاريی نێوان گەل و وڵاتانى ئاسان کردووە.

ئه‌ى ئێمە دەتوانین چی لەم ئەزموونانه‌وە فێر بین؟!

چۆن سوودیان لێوەربگرین؟

چۆن بیانخەینە خزمەتی چاككردن و چاکسازی بۆ بواری پەروەرده‌ لە کوردستان؟

ده‌كرێت هەنگاوی سەرەکی و گرنگ بە چەند کۆبوونەوە و کۆنفرانسێکی وەک ئەوەی ئەمڕۆ دەستپێ بکات.

بوێرانە، بێ ترس، ڕاشکاوانە، دەبێت لە بڕیاری کۆن و نوێمان بکۆڵینەوە. بیانخەینە ژێر تیشکی لێکۆڵینەوەی ئەکادیمی و زانستی، تا یارمەتیمان بدات تێبگەین و بزانین لە کوێ شکستمان هێناوە؟ لە کوێ سەرکەوتوو بووین؟!

ئەم جۆره‌ له‌ بیرکردنەوە، پەروەردەی نوێی دەوێت. بۆیە چاككردن و چاکسازی لە بواری پەروەردە و خوێندن لەسەر هه‌موو ئاستێک، ئەنجامی ڕاست و دروستمان بۆ دەستەبەر دەكات!

دەبێت بەو پەڕی توانامانەوە هەوڵ بدەین نەخشەی ژێرخانی ئایندەی گەل و نیشتمانمان بۆ ئەمڕۆ و سبەی دابڕێژین. دیارە ئێمەش وەک هه‌موو کۆمەڵگه‌يه‌كى پێشكه‌وتووى ئەم سەردەمە، دەبێت جەخت له‌سه‌ر زانست، ته‌كنه‌لۆژيا، ئه‌ندازيارى و بيركارى بكه‌ينه‌وه‌. ئێوه‌ له‌ من باشتر ده‌زانن ئه‌م چوارينه‌يه‌ پێکەوە چارەسەری گرفتی ڕۆژانەی زۆربەی تاک و کۆمەڵگە و حکوومەته‌كان دەکەن.

ئێستا، زانست زۆر سنووری بەزاندووە. لە تێگەیشتن لە دڵۆپێک خوێنه‌وه‌ بۆ سەردانی مانگ، زانستی ته‌نيا یەک کەس و یەک وڵات، بەڕێوەی نابات. هەر کەسێک، هەر نەتەوەیەک، یان هەر حکوومەتێک، کات و سەرچاوەی هزری و دارایی بۆ تەرخان بکات، دەتوانێت بەشدار بێت لە گەشەپێدان و بەکارهێنانی زانست لە خزمەتی مرۆڤایەتیدا.

شێواز و ڕەوتی بەکارهێنانی ئه‌م چوارينه‌يه‌ هەلی کار بۆ کەسانی بەتوانا دەڕەخسێنێت. گەشە بە ئابووريی وڵاتەکەمان دەدات. پەیوەنديی زانستی و ئابووری و بازرگانی لەگەڵ جیهانی دەرەوەمان بەهێز دەكات. پیشەسازی بێ ئه‌وانه‌، بە ئاسانی لە هیچ وڵاتێکدا ڕیشە داناکوتێت. پيشە، مەرج نییە تەنها کاری ئەکادیمی بێت. پیشەسازی و کشتوکاڵ و بازرگانی، شاگرد و شارەزای لە هه‌موو بوارێکدا دەوێت.

دەبێ بە جۆرێک بیر بکەینەوە کە پلانی بیست ساڵ و سی ساڵ نەمانترسێنێت! دەبێ بوێرانە و بە پشتگیريی بەرده‌وام، دەست لە چیرۆکی کۆنی خۆمان بەردەین و هەنگاوی نوێ بەرەو ئایندەی گەل و نیشتمانمان لە پرۆژەی پەروەردەی نوێدا بنێین. با کوردستان بکەینە بەشدارێکی بوێر لە بواری پەروەردە و زانست، ته‌كنه‌لۆژيا، ئه‌ندازيارى و بيركاريدا.

سيستمێكى په‌روه‌رده‌ و فێركردنمان ده‌وێت كه‌ له‌گه‌ڵ خوێندنى باڵا وه‌ك يه‌ك پاگێج وا بێت و پرۆسه‌ى په‌روه‌رده‌ و خوێندن هه‌ر له‌ باخچه‌ى ساوايانه‌وه‌ تا ته‌واوكردنى زانكۆ، ته‌واوكه‌رى يه‌كتر بێت. ده‌رچوويه‌ك به‌رهه‌م بهێنێت، كه‌سێكى بڕوابه‌خۆبوو، خاوه‌ن كه‌سايه‌تى، بيركه‌ره‌وه‌، ڕه‌خنه‌گر، سه‌ركرده‌، بڕيارده‌ر، ده‌سپێشخه‌ر و داهێنه‌ر بێت.

بڕواى به‌ ئاڵوگۆڕى بيروڕا و گفتوگۆ و لێگه‌يشتن هه‌بێت و له‌ ژيان و مامه‌ڵه‌ى ڕۆژانه‌دا، به‌ كردار په‌يڕه‌و‌يان بكات.

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز..

نياز و خواستى پێداچوونه‌وه‌ به‌ كه‌رتى په‌روه‌رده‌ و خوێندن و باشتركردنى له‌ هه‌رێمى كوردستان، تازه‌ نييه. بۆ ئێستا و داهاتووش، ده‌بێ به‌ جددى كارى له‌سه‌ر بكرێت و به‌پێى تواناى به‌رده‌ست ببێته‌ يه‌كێك له‌ ئه‌وله‌ويه‌ت و كاره‌ هەرە له‌پێشينه‌كانمان لە حكوومەتی هەرێم.

بۆ ئه‌مه‌، پێشتريش چه‌ندين هه‌نگاو نراون، وه‌ك كۆنفرانسى ساڵى 2007 كه‌ له‌ هه‌موو ڕوويه‌كه‌وه‌ گۆڕانكاريى ڕيشه‌يى له‌ سيتسمى په‌روه‌رده‌دا كرد، هه‌روه‌ها ئاماده‌كردنى پرۆژه‌ياسايه‌ك له‌لايه‌ن حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستانه‌وه‌ بۆ په‌روه‌رده‌ كه‌ فه‌لسه‌فه‌ى په‌روه‌رده‌ و هه‌موو بواره‌كانى پرۆسه‌ى فێركارى و كاروبارى مامۆستايان و قوتابيانى له‌خۆگرتووه‌، به‌ڵام كاتى خۆى له‌ په‌رله‌مان كارى له‌سه‌ر نه‌كرا! ئێستا حكوومەتی هەرێم نوێیكردۆتەوە بۆ ئه‌وه‌ى بنێردرێته‌وه‌ په‌رله‌مان كه‌ هه‌نگاوێكى باش و پێويست و جێی ڕێز و دەستخۆشییە لێیان.

ده‌بێ گرنگيى زياتر به‌ ژێرخانى په‌روه‌رده‌يى، وه‌ك بنياتنان و دابينكردنى باڵه‌خانه‌ و تاقيگه بدرێت‌، تاكو بتوانرێت پێشوازى له‌ قوتابيان و خوێندكارانى تازه‌ بكرێت كه‌ ساڵانه‌ ژماره‌يان زياتر له‌ سه‌د هه‌زاره‌.

ڕاسته‌، پرۆگرامەکانی خوێندن لە هەرێمی کوردستان لەڕووی زانستیيەوە بەپێی ستانداردەکانی جیهان دانراون، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ساڵانە پێویستی بە نوێكردنه‌وه‌ و ئەبدەیتکردنه‌وەیە. پێویستە زیاتر گرنگی بە زمانی ئینگلیزی و زمانه‌ زيندووه‌كانى جيهان بدرێت وەک پێویستیيه‌كى سەردەم، لەگەڵ گرنگیدانی بەردەوام بە زمان و وێژه‌ى شیرینی کوردی و زمان و وێژه‌ى پێكهاته‌كانى ديكه‌ى کوردستان.

بەڕێزان..

مامۆستا، گرنگترین کۆڵەکەی سەرکەوتنی پرۆسەی خوێندنە، بۆیە وێڕاى گرنگیدان بە ژيان و گوزه‌رانى مامۆستا، ده‌بێ به‌رده‌وام ڕاهێنانيان پێ بكرێت و له‌ڕووى وانه‌گوتنه‌وه‌، زانستى، كۆمه‌ڵايه‌تى و ده‌روونييه‌وه‌ گه‌شه‌ به‌ تايبه‌تمه‌ندى و تواناكانيان بدرێت، بۆ ئه‌مه‌ش سوود له لايه‌ن و دامه‌زراوه‌ نێوده‌وڵه‌تييه‌كان و ئه‌زموونى وڵاتانى پێشكه‌وتوو وه‌ربگيرێت. هه‌روه‌ها گرنگييه‌كى تايبه‌ت به‌ سه‌رپه‌رشتياريى په‌روه‌رده‌يى بدرێت كه‌ يه‌كێك له‌ كۆڵه‌كه‌ گرنگه‌كانى كواڵيتيى خوێندن و زانست و كارگێڕيى په‌روه‌رده‌يييه‌.

خاڵێكى ديكه‌ى هه‌ره‌ گرنگ و پێويست، به‌ستنه‌وه‌ى بازاڕى كار و ئابوورييه‌ به‌ په‌روه‌رده‌ و خوێندنه‌وه‌. به‌داخه‌وه‌ له‌ هەرێمی کوردستان خوێندنی پیشەیی لاوازە و له‌ ڕێژەی (له‌ سه‌تا پێنج) تێناپەڕێت! بۆیە زۆرترین دەستی کاری بیانی لە هه‌موو شوێنەکانى وه‌ك هۆتێل، چێشتخانە، کارگە، وه‌ستاكارى و زۆربه‌ى بواره‌كانى پيشه‌ى ده‌ستيدا ده‌بينرێن. له‌ كاتێكدا له‌ وڵاته‌ هه‌ره‌ پێشكه‌وتووه‌كانى جيهان كه‌ خاوه‌نى ئابووريى به‌هێزن، خوێندنى پيشه‌يى له‌ ئاستێكى زۆر به‌رزدايه‌.

بۆ ئاماده‌كردنى ده‌ستى كارى پيشه‌گه‌ر، له‌ هه‌موو بواره‌كاندا پێويستيمان به‌ بايه‌خدانێكى زياتر و به‌ ژماره‌يه‌كى زۆرى قوتابخانه‌ و ئاماده‌يى و په‌يمانگه‌ى پيشه‌يى هه‌يه‌. ئه‌مه‌ بۆ ئێستا و داهاتووى هه‌رێمى كوردستان زۆر پێويسته‌ و ده‌بێ پرۆسه‌ى خوێندن و په‌ره‌وه‌رده‌ به‌ شێوه‌يه‌ك ئاراسته‌ بكرێت كه‌ پێداويستييه‌كانى وڵات له‌ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و بنياتان و له‌ بازاڕى كار و له‌ هه‌ردوو كه‌رتى گشتى و تايبه‌ت دابين بكات.

ناكرێت مه‌به‌ستى خوێندن ته‌نيا به‌ده‌ستهێنانى بڕوانامه‌يه‌كى زانكۆيى و یان خوێندنى باڵا بێت! خوێندن و بڕوانامه‌ ده‌بێ بۆ بنياتنان و ئاوه‌دانى و پێشخستنى وڵات سوودى هه‌بێت و بتوانێت كارى پێ بكات، نه‌ك بۆ ورد و درشتى هه‌ر كارێكى ده‌ستى، ناچار بين خه‌ڵك له‌ ده‌ره‌وەی هەرێم‌ بهێنين بۆ كاركردن! ئه‌م شێوازه‌ به‌ ته‌واوى شكستخواردووه‌ و ئيتر ده‌بێ هەوڵی جددی بدەین لە هەرێمی كوردستان كۆتايى پێ بێت!‌

هه‌ر له‌م چوارچێوه‌يه‌دا ده‌بێ به‌ شێوه‌يه‌كى زانستى هه‌ڵسه‌نگاندن و پێداچوونه‌وه‌ به‌ خوێندنى باڵا و زانكۆكان و خوێندن و زانكۆى ئه‌هليدا بكرێته‌وه‌، بايه‌خ و گرنگيى زياتر به‌ توێژينه‌وه‌ى زانستى بدرێت.

به‌ڕێزان..

كه‌ باس له‌ پێشخستنى په‌روه‌رده‌ و گه‌يشتن به‌ كاروانى پێشكه‌وتنى گه‌لان ده‌كه‌ين، مه‌به‌ست به‌ ته‌نيا ئه‌وه‌ نييه‌ له‌ بواره‌كانى زانستى و ته‌كنه‌لۆژى و پزيشكى و ئه‌ندازياريدا پێشكه‌وين! نه‌خێر، له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌دا‌، ده‌بێ كۆڵه‌كه‌يه‌كى گرنگى په‌روه‌رده‌ييمان ئه‌وه‌ بێت كه‌ مرۆڤ بنيات بنێين، مرۆڤسازى بكه‌ين.

ڕاسته‌ مرۆڤێكى چه‌كدار به‌ زانست زۆر زۆر پێويسته‌، به‌ڵام له‌ هه‌مان كاتدا مرۆڤێكمان ده‌وێت كه‌ له‌ڕووى ڕۆشنبيرى، ڕۆحى، فكرى و فه‌لسه‌فييه‌وه‌ تێر و وشيار و تێگه‌يشتوو بێت، ئه‌هلى كتێب و خوێندنه‌وه‌، ڕامان و بيركردنه‌وه‌ و تێگه‌يشتن له‌ مانا و به‌ها و چه‌مكى‌ ڕۆحى و عيرفانى و مرۆيى بێت.

له‌ ڕۆژهه‌ڵات به‌گشتى و له‌ كوردستانيش سه‌رمايه‌ و سامانێكى ده‌وڵه‌مه‌ندى ئه‌و چه‌مك و جيهانه‌ ڕۆحييه‌‌ له‌ شيعر و ئه‌ده‌بيات و چيرۆك و به‌سه‌رهاتى كۆن و تازه‌ى ئێمه‌ و گه‌لانى ناوچه‌كه‌دا هه‌يه‌. ده‌بێ له‌ پرۆسه‌ى په‌روه‌رده‌ى ڕۆحى و مرۆڤسازيدا، سوود له‌و ده‌وڵه‌مه‌ندييانه‌ ببينين.

حه‌زره‌تى خانى و جزيرى، نالى و مه‌حوى، مه‌ولانا، خه‌ييام و شه‌مسى ته‌بريزى و ده‌يان ناوى گه‌شاوه‌ى ديكه‌، ده‌وڵه‌مه‌ندييه‌كى زۆريان له‌و جيهانه‌ ڕۆحى و ئه‌ده‌بى و فه‌لسه‌فى و عيرفانييه بۆ ئێمه‌ جێهێشتووه‌ كه‌ ده‌كرێ ڕۆح و گيانى پێ ئاو بدرێت.

هيواى سه‌ركه‌وتن و ده‌ره‌نجام و ڕاسپارده‌ى بنياتنه‌ر و كرده‌يى بۆ كۆنفرانسه‌كه‌تان ده‌خوازم كه‌ ببێته‌ هۆى به‌ره‌وپێشبردنى په‌روه‌رده‌ له‌ هەموو ڕوویەكەوە هه‌رێمى كوردستان. خۆشحاڵیشم كە لەم كۆنفرانسەدا بەشداریم كردووە و پێموایە ئەمە دەستپێشخەرییەكی تا بڵێی گرنگە كە زانكۆی ئەمەریكی لە دهۆك جێبەجێی دەكات و بە دڵنیاییەوە جەنابی سەرۆك وەزیرانیش، با ئەوەشتان پێ بڵێم كە یەكێك لە قوتابییە هەرە زیرەكەكانیش بوو لە قوتابخانە كاتی خۆی، ئەویش دەتوانێت و ئەو دیدگا و ڕوانگه‌یه‌شی هەیە دەتوانێت یارمەتیدەر بێت. بە هاوكاریی هەموو لایەكتان پەنا بەخوا بتوانین لەم پرۆسەیەدا سەركەوین، ئەمە كلیلی سەركەوتنی كوردستانە، شتەكانی دی هەموو بە لایەك، بەڵام كاركردن لەسەر ئەم بابەتە كە بە خۆشحاڵییەوە جەنابی سەرۆك وەزیران و كابینەی نۆی حكوومەتی هەرێم دەیانەوێ ئەمە ببێتە ئەولەویەتی یەكەمی حكوومەت، بە یارمەتیی هەموو لایەكتان پەنا بە خوا سەركەوتوو دەبن لەم كارەدا.

زۆر سوپاس.

The post سه‌رۆک نێچیرڤان: ده‌بێ به‌ سیسته‌می په‌روه‌رده‌ و خوێندندا بچینه‌وه‌ appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە كۆنفرانسەكەدا سەرۆك نێچیرڤان بارزانی وتەیەكی لەبارەی دۆخى سياسى و كێشه‌كانى عيراق و چاره‌سه‌رييه‌كانى پێشكەش كرد، ئەمە دەقەكەیەتی:

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز،

به‌يانيتان باش،

هەموو لایەك بە خێر بێن..

سه‌ره‌تا ده‌مه‌وێ سوپاسى ڕێكخه‌رانى ئه‌م كۆنفرانسه‌ و ماندووبوونيان بكه‌م، هيواى سه‌ركه‌وتنیان بۆ خۆيان و ڕاسپارده‌ و ئه‌نجامى باش بۆ كۆنفرانسه‌كه‌يان ده‌خوازم.

له‌وانه‌يه‌ پێويست نه‌كات بچمه‌وه‌ سه‌ر بارودۆخى هه‌مه‌لايه‌نه‌ى سه‌د ساڵی پێشتر كه‌ تيايدا عيراق و ده‌وڵه‌تانى ناوچه‌كه، چۆن و به‌ چ شێوه‌يه‌كى ناسروشتى، بێ له‌به‌رچاوگرتنى خواست و مافه‌كانى گه‌لى كوردستان، دامه‌زران. ئه‌مه‌ بۆ به‌ڕێزان پسپۆڕان و به‌شدارانى كۆنفرانسه‌كه‌تان جێده‌هێڵم.

بێگومان گه‌لى كوردستان به‌ هه‌موو پێكهاته‌كانييه‌وه‌، ئه‌وە سه‌د ساڵه‌ زۆريان چه‌شتووه‌! به‌ داخه‌وه‌ دواى سه‌ده‌يه‌كيش، هێشتا گه‌لى كوردستان هه‌ر گيرۆده‌ى به‌ده‌ستهێنانى مافه‌كانيه‌تى. وه‌ك چۆن هه‌ميشه‌ ترسى له‌ ڕابردوو هه‌بووه‌، ئه‌مڕۆش هێشتا ترسى له‌ ئێستا و له‌ داهاتوو هه‌يه‌!

عيراق، واتە وڵاتی پێکهاتەکان. هەر لە سەرەتای دامەزراندنیيەوە لە سێ ویلایەتی مووسڵ و بەغدا و بەسرا پێکهاتووە. ئەو سێ ویلایەتە بەپێی هەڵکەوتەی جوگرافی و پێکهاتەی کولتووريیان لێک جیا بوون. کورد لە باکوور، سوننە لە ناوەڕاست و شیعە لە باشوور. لەگەڵ ئەمانەشدا چەندین پێکهاتەی دیکەی ئایینی و نه‌ته‌وه‌يى لە عێراقدا هەن. عيراق وڵاتێکی فرەنەتەوە و فرەئایینە.

بە بۆچوونی من کێشەی سەرەکيی عيراق وەک هەر وڵاتێکی فرەنەتەوە و فرەمەزهەب، بریتیيە لە کێشە لەسەر دەسەڵات. ئەوە دیاردەیەکی سروشتیيە کە لە وڵاتێکی وادا لایەنە سیاسیيەکان بۆچوون و ڕای جیاوازیان هەبێت. ئه‌وه‌ کاتێک دەبێته‌ گرفت کە لایەنێک بيەوێت بۆچوونی خۆی بەسەر هەموو لایەنەکانی ديكه‌دا بسه‌پێنێت، یان بۆ یەکلاکردنەوەی كێشه‌كان، پەنا بۆ‌ بەکارهێنانی هێز یان سزا ببات، ڕێك وه‌ك ئه‌وه‌ى هه‌ميشه‌ له‌ عيراق ڕوويداوه‌.

به‌ڕێزان..

هه‌ر له سه‌ره‌تاى دامه‌زراندنى ده‌وڵه‌تى عيراق له‌ ساڵی 1921ـه‌وه‌، له‌ به‌غدا عه‌قڵيه‌تى هێز حاكم بووه‌ كه‌ ئه‌و هه‌موو كاره‌سات و نه‌هامه‌تييه‌ى به‌سه‌ر ئەم وڵاتەدا هێنا! عيراقێكى زۆر ده‌وڵه‌مه‌ند به‌ سامانى سروشتى، ده‌وڵه‌مه‌ند به‌ سامانى مرۆيى، ده‌وڵه‌مه‌ند به‌ پێكهاته‌ى نه‌ته‌وه‌يى و ئايينى و فره‌كولتوورى، له‌ پێگه‌يه‌كى جوگرافیای ستراتيژيدا، ئه‌گه‌ر ئه‌و عه‌قڵيه‌ته‌ نه‌بوايه‌، ئێستا يه‌كێك له‌ وڵاته‌ به‌هێزه‌كانى ناوچه‌كه‌ ده‌بوو!

سه‌د ساڵه‌ له‌ عيراق هه‌مان هه‌ڵه‌ دووباره‌ ده‌كرێته‌وه‌. وانه‌ له‌ ئه‌زموونى تاڵ و شكستى دواى شكست، له‌ شه‌ڕى دواى شه‌ڕ و له‌و هه‌موو باج و ماڵوێرانييه‌ وه‌رناگيرێت كه‌ گه‌لان و پێكهاته‌كانى عيراق بنيويانه‌! بۆچى له‌ كاتێكدا ئێمه‌ له‌ عيراق ده‌توانين ده‌وڵه‌تێكى‌ به‌هێز و پێشكه‌وتوو بين، ده‌بينه‌ يه‌كێك له‌ خراپترينه‌كان؟! دامه‌زراوه‌كانى فه‌له‌ج ده‌بن، شاره‌كانى ده‌بنه‌ مه‌ترسيدارترين شارى جيهان بۆ ژيان، هاووڵاتيانى هێشتا له‌ نه‌بوونى خزمه‌تگوزاريى زۆر سه‌ره‌تايى،‌ بێبەشن!

خه‌ڵكى عيراق شايسته‌ى ژيان و ئێستا و داهاتوويه‌كى زۆر باشترن! ژيانێك به‌ره‌ به‌ره‌ ئازار و مه‌ينه‌تييه‌كانى ڕابردوو ساڕێژ بكات، به‌ ئومێده‌وه‌ به‌ره‌و ئاينده‌ هه‌نگاو بنێت. ئه‌مه‌ به‌ واقعبينى و به‌ خوێندنه‌وه‌ى ڕاست‌ و به‌ تێگه‌يشتن و ڕوانگه‌يه‌كى تازه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كانى عيراق ده‌كرێت. به‌ عه‌قڵييه‌تى زۆرينه‌ و كه‌مينه‌، به‌ دروستكردنى ميليشيا، به‌ ڕاوه‌ستاندنى دامه‌زراوه‌كان، به‌ هه‌ژموونى تايفه‌گه‌رى، به‌ هه‌ڕه‌شه‌ى شه‌ڕى ناوخۆيى و بيرى ته‌سكى سه‌رده‌ستى، بە هیچ شێوەیەك ئەمە نایەتە دی!

ده‌سه‌ڵاتداران له‌ عيراق نابێ چيتر ئه‌سيرى ده‌ستى ڕابردوويه‌كى تاڵ بن! بۆ ئه‌وه‌ى عيراق ببێته‌ وڵاتى هه‌مووان، ببێته‌ وڵاتێكى سه‌قامگير و ئاوه‌دان و پێشكه‌وتوو، ببێته‌ ئومێدى ژيان بۆ نه‌وه‌كانى ئێستا و داهاتوو، ده‌بێ هه‌موومان به‌ جورئه‌ته‌وه‌ دان به‌ هه‌ڵه‌كانى ڕابردوودا بنێين و خواست و هه‌وه‌سى خۆسه‌پاندن و چه‌ندباره‌كردنه‌وه‌ى ڕابردوو، واز لێ بێنن. ئارامى و سه‌قامگيريى عيراق، په‌يوه‌ندى به‌ ئارامى و سه‌قامگيريى ناوچه‌كه‌ و جيهانه‌وه‌ هه‌يه‌.

نموونه‌ و ئه‌زموونه‌ تاڵه‌كه‌ دوێنێ يه‌، زۆر دوور نييه‌! ئه‌گه‌ر عيراق ئارام و سه‌قامگير نه‌بێت، ناوچه‌كه‌ش ئارام و سه‌قامگير نابێت! عيراق ئارام و سه‌قامگير نه‌بوو، داعش له‌ دايك بوو! ئه‌گه‌ر هيچ نه‌گۆڕيت، كێشه‌كانى عيراق چاره‌سه‌ر نه‌كرێن و هه‌مان هه‌ڵه‌ى سياسى و په‌راوێزخستنى پێكهاته‌كان، هه‌مان عه‌قڵييه‌تى هێز و خۆسه‌پاندن‌ و نه‌خوێندنه‌وه‌ى به‌رامبه‌ر به‌رده‌وام بێت، بێگومان سبه‌ى داعشێكى ديكه‌ له‌ دايك ده‌بێت، هه‌مان چيرۆك، خراپتر دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌. ئه‌وسا ئاسايش و سه‌قامگيريى ناوچه‌كه‌ و جيهانيش ده‌كه‌وێته‌وه‌ مه‌ترسييه‌وه‌!

كۆد و كليلى چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كانى عيراق، چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كانى هه‌رێمى كوردستانه‌ له‌گه‌ڵ به‌غدا. سه‌د ساڵه‌ به‌غدا نايه‌وێت كێشه‌كانى گه‌لى كوردستان چاره‌سه‌ر بكات، سه‌د ساڵه‌ عيراق نائارام و ناسه‌قامگيره‌! سه‌د ساڵه‌ هه‌موو توانا و ده‌وڵه‌مه‌ندييه‌كانى عيراق، بۆ كڕينى چه‌ك و شه‌ڕ خه‌رج ده‌كرێن و جگه‌ له ماڵوێرانى و كاره‌سات و مه‌ينه‌تيى بێ بڕانه‌وه‌، هيچى ديكه‌ى بۆ عيراق نه‌هاتۆتە دی‌!

ئه‌وه‌ى ده‌مه‌وێ بيڵێم ئه‌وه‌يه‌: ئارامى و سه‌قامگيريى هه‌ولێر و به‌غدا پێكه‌وه‌ به‌ستراوه‌ته‌وه‌. هه‌ولێر و به‌غداى سه‌قامگير، واته‌ عيراقێكى ئارام بۆ خۆى و بۆ ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست. بۆيه‌ كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تيش ئه‌ركى له‌سه‌ره‌ و ده‌بێ يارمه‌تيى عيراق بدات بۆ چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كانى.

به‌ڕێزان..

له‌ عيراقى تازه‌دا، کوردستان هه‌رێمێكى فيدراڵيى دەستوورييه‌‌. هەرێمێکی فیدراڵی، واتە پێکهێنەرێکی عيراق وەک دەوڵەتێکی فیدراڵ. فیدرالیزم بۆ ئێمە لە هەرێمی كوردستان دوو مانای هەیە: یەکەم، واته‌ هاوبەشی لە دامه‌زاراوه‌كانى ده‌وڵه‌تدا، له‌ دەسەڵاتی دارایی، سەربازی و سیاسيدا. دووەم واتە دابەشکردنی دەسەڵات لەڕووی جوگرافییەوە. ئه‌وه‌ كرۆكى فیدرالیزمه‌ کە له‌ واقعى تازه‌ى عيراقدا دەستوور چەسپاندوویەتی.

کە دەڵێين کوردستان دوای ڕژێمى پێشوو خۆویستانە وه‌ك هه‌رێمێكى فيدراڵ بووه‌ته‌ بەشێک لە عيراق، واتە دەبێ هاوبه‌شێكى ڕاستەقینە بێت لە دەوڵەتی فیدراڵیدا. به‌شدارێكى ڕاستەقینە لە دەسەڵاتدا بە هەموو فۆرمەکانیيەوە کە باسم کرد دەبێت هەبێت. ئەمە گه‌ره‌نتيى سه‌قامگيرى و گەرەنتیی یەکپارچەیيی عيراقی نوێیە. کەواتە چارەسەری ڕیشەیی بۆ کێشەی سەرەکی لە عێراقدا، بریتيیە لە هاوبه‌شى و بەشداریپێکردنی هەموو پێکهاتەکان لە دەسەڵات و لە دروستکردنی بڕیاردا.

هەر پێکهاتەیەکى عيراق ئەرکی دەکەوێتە سەرشان، بەڵام ئەرکی سەرەکيی هەموو پێکهاتەکان لە عیراقدا بریتيیە لە چەسپاندن و کارپێکردنی دەستوور. ئێمە وەک هەرێمی کوردستان، هەمووان بانگێشت دەکەین بۆ جێبه‌جێكردن و چەسپاندنی دەستوور و فیدرالیزم. ئەرک و ماف بەرانبەر یەکترن، ئەگەر دەسەڵاتی فيدراڵ له‌ به‌غدا مافە دەستوورییەکانی هەرێمى كوردستان بدات، هەرێمى كوردستانيش ئەرکە دەستووريیەکانی خۆى بەوپەڕی باشییەوە جێبەجێ دەکات.

ئێمه‌، گه‌لى كوردستان و پێکهاتەکانی عێراق ڕێگایەکی دوورمان پێکەوە بڕیوە، هەوراز و نشێومان دیوە، سەختيی زۆرمان تێپەڕاندوە، لە هەمان کاتدا بۆ هەموومان ڕوون بووه‌ته‌وه‌ کە عيراق هی هەموو پێکهاتەکانیەتی، بۆیە ناگونجێت و سه‌ركه‌وتوو نابێت تەنيا یەک پێکهاتە بیەوێت حوکمی عيراق بکات و پێکهاتەکانی ديكه‌ پەراوێز بخات‌. ڕژێمەکانی ڕابردوو ئەو ڕێگەیەیان تاقیکرده‌وە و شکستیان هێنا، باجەکەش هەموو گەلانی عێراق دایان.

ئێستاش دواى ئه‌و هه‌موو ئه‌زموون و ڕابردووه‌ تاڵه‌، پەیامی هەرێمی کوردستان لە عيراقی فیدراڵدا، بریتیيە لە پەیامی ئاشتی و تەبایی و پێکەوەژیان. بانگهێشته‌ بۆ هه‌موو هێز و لايه‌نه‌ عيراقييه‌كان، كه‌ هه‌موومان په‌ند له‌ ڕابردوو وه‌رگرين و پێكه‌وه‌ به‌ ڕوانگه‌ و تێگه‌يشتن و بيرێكى كراوه‌ى هاوبه‌شى تازه‌،‌ له‌ كێشه‌كانى وڵات و چاره‌سه‌رى كێشەكان بڕوانين و چاره‌يان بكه‌ين! ئه‌زموون سه‌لماندى كه‌ دروشمه‌كان به‌ ته‌نيا، هيچ كێشه‌يه‌ك لەم وڵاتەدا چاره‌سه‌ر ناكه‌ن! ده‌بێ به‌ واقعبينى و به‌ خوێندنه‌وه‌يه‌كى ڕاست له‌ كێشه‌كان بڕوانين و چاره‌سه‌ريان بۆ بدۆزینەوە!

په‌يامى ئێمه‌ لە هەرێمی كوردستان بریتیيە لە کۆکردنەوی هەموو هێزەکان بۆ گرێبه‌ست و قۆناغێكى تازه‌ لە عيراق، بۆ زیاتر خزمەتکردن و فه‌راهه‌مكردنى ژیانێکی شایستە بە هاووڵاتیيان. پرۆسه‌يه‌كى چاره‌سه‌رى كه‌ هه‌مووان تيايدا براوه‌ بن و ئاشتی و سه‌قامگيرى له‌گه‌ڵ خۆيدا بهێنێت، پێویستی بە هەموومانە، بە دڵنیاییەوە کەسیش لەم پرۆسەیەدا زیاد نیيە.

له‌ عيراقی نوێدا، دەبێ دڵنيايى و متمانە هەبێت! بۆ چاره‌سه‌رى، ده‌بێ هه‌ر يه‌كێكمان هه‌نگاوێك زياتر بچينه‌ پێشه‌وه‌. دڵنيايى و متمانه‌ بنيات بنێينه‌وه‌ تا هەموو پێکهاتەکان هەست بە ئارامی و ئاسووەدیی بکەن، بە زۆرینە و کەمینەوە، به‌ کورد و عەرەبەوە، به‌ توركمان و ئاشوورى و سريان و كلدان و ئه‌رمه‌نه‌وه‌، بە موسڵمان و کرستیان، به‌ شیعە و سوننه‌، بە ئێزدى و کاکەیی و سابيئه‌ و هه‌موو ئايين و نه‌ته‌وه‌كانه‌وه لە عیراقدا‌. متمانه‌، ئارامى و سه‌قامگيرى ده‌گێڕێته‌وه‌.

به‌ڕێزان..

بۆ ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستيش هه‌ر وايه‌. گه‌ل و نه‌ته‌وه‌ و ئايين و مه‌زهه‌ب و تائيفه‌ و بيروبۆچوونى جيا له ناوچه‌كه‌دا هه‌ن،‌ به‌ڵام جوگرافيا و مێژوويه‌كى هاوبه‌ش هه‌موومان كۆده‌كاته‌وه‌. مێژووى ڕابردوو بريتييه‌ له‌ چه‌وساندنه‌وه‌، داپڵۆسين، ڕه‌تكردنه‌وه‌، بێبه‌شكردن و به‌كارهێنانى زه‌بروزه‌نگ، ئه‌مه‌ كرێگوێره‌يه‌كى ئاڵۆزى دروست كردووه‌ كه‌ ئيتر ده‌بێ بكرێته‌وه‌! به‌ڵام له‌ ئه‌نجامى ئه‌مه‌دا كێ قازانجى كرد؟ سه‌د ساڵه‌ شه‌ڕ و ئاشووب و ئاڵۆزى، به‌رۆكى ناوچه‌كه‌ و كۆمه‌ڵگه‌ و گه‌لانى‌ ناوچەكەی به‌رنه‌داوه‌!

ڕه‌تكردنه‌وه‌ و ئينكارى شوناس و ناسنامه‌، جا چ ناسنامه‌ى نه‌ته‌وه‌يى بێ، چ ئايينى، چ مه‌زهه‌بى، تائيفى، ڕه‌گه‌زى يان هه‌ر شوناشێك بێت، ناڕه‌زايى و كاردانه‌وه‌ى لێده‌كه‌وێته‌وه و سه‌ر ده‌كێشێت بۆ شه‌ڕ و ماڵوێرانى. گۆڕانكارييه‌كانى سه‌رده‌م، پێشكه‌وتنه‌كانى جيهانى تازه‌ و به‌رژه‌وه‌ندييه‌كان، ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنن كه‌ چاره‌سه‌رى كێشه‌كان، چيتر به‌ ڕێگه‌ و ئەو ميتۆدە كۆنە ناكرێت.

ده‌بێ هه‌موومان له‌ ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست ڕێگه‌يه‌ك بۆ پێكه‌وه‌ژيان، يه‌كترقبووڵكردن، لێبورده‌يى و هاوبه‌شى بدۆزينه‌وه‌. به‌رژه‌وه‌ندى و سيستمى ئابوورى و ئه‌منيى هاوبه‌ش لە ناوچەكە دروست بكه‌ين كه‌ هه‌موومان تيايدا براوه‌ بن و پێكه‌وه‌ به‌ ئاشتى بژين.

پێكه‌وه‌ژيانى ئاشتيانه،‌ بناغه‌ى داهاتوويه‌كى گه‌شى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاسته‌. گرنگه‌ مێژوو و ڕابردوو ته‌نيا بۆ په‌ند و وانه‌وه‌گرتن بێت و چيتر له‌ مێژوودا نه‌ژين! با لێره‌، له‌ عيراق، له‌ ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست و له‌ هه‌موو جيهان، مرۆڤايه‌تى، هه‌موومان كۆبكاته‌وه‌.

له‌ كۆتاييدا، هیوادارم ئەمڕۆ كه‌ ئەم پسپۆرە بەڕێزانە بۆمان باسی مێژووی عێراق دەکەن، کۆمەڵێک وانەی بەسوودمان بێننەوە یاد و بتوانین سوودیان لێوەرگرین بۆ داهاتوو. داهاتوویەک كه‌ بۆ هەموومان بێت و هه‌موومان تيايدا متمانه‌مان هه‌بێت، دڵنيایی و ئاسووده‌یی‌ بۆ هەموولایەك بەدی بهێنێت.

سوپاستان ده‌كه‌م، هيواى كاتێكى خۆشتان بۆ ده‌خوازم. زۆر سوپاسیشتان دەكەم كە پشووتان درێژ بوو، سوپاس بۆ هەموو لایەك، سوپاس بۆ ڕێكخەرانی ئەم كۆنفرانسە.

بە خێر و خۆشی..

The post سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى: چاره‌سه‌رى كێشه‌كانى عيراق، ڕوانگه‌يه‌كى تازه‌ى ده‌وێت appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە كۆڕبەندەكەدا كە بەڕێز د. بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عێراق، خاتوو ڕێواز فایەق سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان و بەڕێز مەسروور بارزانی سەرۆك وەزیرانی هەرێمی كوردستان و ژمارەیەك لە بەرپرسانی هەرێمی كوردستان و عیراق و میوانانی بیانی ئامادە بوون، بەڕێز سەرۆكی هەرێمی كوردستان وتارێكی پێشكەش كرد، ئەمە دەقەكەیەتی:

بەیانیتان باش..

جەنابى سەرۆک کۆمارى عیراقى فیدراڵ

بەڕێز د. بەرهەم ساڵح

ئامادەبووانى بەڕێز،

بەیانیتان باش،

هەموو لایەکتان بە خێر بێن.

خۆشحاڵم کە ئەم بەیانییە، بابەتێکى زۆر گرنگ (ئاشتى و ئاسايش له‌ ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست) هەموومانی لەم ديداره‌دا کۆكردۆتەوە، هەموولایەكتان بەخێربێن. پێشەكی دەمەوێ زۆر سوپاسى زانكۆى ئه‌مه‌ريكيى كوردستان له‌ دهۆك و ڕێكخه‌رانى ئه‌م ديداره‌ بكه‌م بۆ هه‌ڵبژاردنى ئه‌م بابه‌ته‌ گرنگە و هيواى سه‌ركه‌وتنیان بۆ دەخوازم و هیوادارم ئەم كۆنفرانسە ئەنجامێكی باش بەدەستەوە بهێنێ و پێموایە كە بابەتێكی زۆر زۆر گرنگە كە ئەم بابەتە لە هەرێمی كوردستان و لە هەولێر و لە عیراق باسی لەسەر بكەین.

هەروەها ئەمڕۆ 16ى نۆڤەمبەر، ڕێکەوتى ڕۆژى جیهانیى لێبوردەیى يه‌. لەم بۆنەیەدا هیوادارم بە دانایى و کارى هاوبەش و پێکەوەیى، لە نـاوچـەکـە و لە تەواوى جیهان، هەموومان پێکەوە بتوانین کولتوورى لێبوردەیى، پێكه‌وه‌ژيان و یەکترقبووڵکردن فراوانتر بکەین و لە سایەیدا ئارامى و سەقامگیریى زیاتر بۆ مرۆڤایەتى لە هەموو جیهان بەدەست بێت. ئاشتى و پاراستنى ئاسايش و سه‌قامگيرى، پێداویستیى هەرە لەپێشى ئێستا و داهاتووى ناوچەی ئێمەیە، ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست بەتایبەتی و جیهان بەگشتی.

لەم قۆناغە هەستیار و ڕاگوزەرەى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا، بردنەوەى ئاشتى و پاراستنى ئاسایش و سەقامگیرى، تەحەدییەکى زۆر گەورە و بەرپرسیاریەتیى هاوبەشە بۆ هەموو ئەو وڵاتانە و ئەو گەلانەی كە لە ناوچەكەدا دەژین.

چۆن ئاشتی بپارێزین و چۆن براوە بین؟

بەڕێزان،

بە پێناسە و مانایەکى سەرەتایى: ئاشتی، واتە نەبوونی جەنگ و کوشتار، نەبوونى تیرۆر و توندوتیژى، واتە هەبوونی تەبایی و پێکەوەژیان. بەڵام ئاسایش مانایەكی فراوانتری هەیە لە نەبوونی جەنگ. ئاسایش هەموو لایەنەکانی ژیان دەگرێتەوە. ئاسایشی ئابووری، ئاسایشی خۆراک، ئاسایشى ئاو، ئاسایشى وزە، ئاسایشی کۆمەڵایەتى و ئاسایشى ژیان. زۆر لەو بوارانەش دەکرێ ببنە هۆکارى لێکگەیشتن و هاریکاریى هاوبەش لەنێوان وڵاتاندا، بۆ نموونە هەردوو بوارى ئاو و وزە لەنێوان عیراق، ئێران، تورکیا و سووریادا. ئەوەی لێرەدا دەمەوێ باسی بکەم، ئاسایشە بە مانا فراوانەکەی. دەکرێ ئەگەر شەڕیش نەبێت کۆمەڵێک هۆکار ببن بە هەڕەشە و خەڵک بخەنە ترس و دڵەڕاوکێوە. ئەگەر دۆخی ئێستا وەرگرین بە نموونە، ڤایرۆسی كۆرۆنا و پەتای كۆڤید 19 و لێكەوتەكانی دوای ئەوە لە هەموو بوارەكاندا.

هەر وڵاتێک کە لە شەڕ ڕزگاری دەبێت، بە سێ قۆناغدا تێدەپەڕێت:

یەکەم: کۆتاییهێنان به‌ جەنگ و پاراستنی ئاشتییە.

دووەم: بنیاتنانەوەی متمانەیە، بە جۆرێک لایەنەکان نیازپاکی بەرانبەر یەکتر پیشان بدەن.

سێیەم: بنەبڕکردنی هۆکارەکانی شەڕ و نەگەڕانەوەیە بۆ دۆخی جەنگ.

عیراق ئێستا لە قۆناغی دوای جەنگ و زامنکردنی ئاشتیدایە، هەر بۆیەش هەنگاوی یەکەم بریتییە لە کۆتاییهێنان و بنەبڕکردنی هۆکارەکانی ناسەقامگیری و پاراستنی ئاشتی. ئێمە لە عیراق لە قۆناغی یەکەمداین، واتە جەنگێکی نەخوازراومان دژی ڕێکخراوی تیرۆریستیی داعش ئه‌نجام داوە. له‌سه‌ر زه‌وى شتێك به‌ ناوى خه‌لافه‌تى ئیسلامیی داعش نه‌ما، بەڵام هێشتا ئەرکێکی زۆرمان لەسەر شانە و ڕێگایەکی دوورمان لەپێشە بۆ چەسپاندنی ئاساییش، بەتایبەتى چارەسەرکردنی هەموو ئەو گرفتانەی کە بواریان بۆ سەرهەڵدان و بەهێزبوونه‌وه‌ی داعش لەم ناوچەیە ڕەخساند. لەم قۆناغەدا بە هاوکاریی دۆستان لە کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى، توانیمان لەڕووی سەربازییەوە بەسەر داعشدا سەرکەوین.

لەسەر ئاستی ناخۆ، بە پشتیوانیی پێشمەرگە و هێزە چەکدارەکانی عیراق، لەسەر ئاستی ناوچەیی، بە هاوکاریی وڵاتانی دراوسێ و لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیش بە هاوکاریی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی، سەرکەوتین. ئەم سەرکەوتنە، پەیامێكمان دەداتێ، ئەویش ئەوەیە کە دەستەبەرکردنی ئاسایش، پێویستی بە کارى هاوبەش و هاوکاریی هەمووانە و لە چەسپاندنی ئاشتیدا هەموومان سوودمەند و براوە دەبین. ئەو پەیامەشمان دەداتێ: کە پێکهاتەیەکى سه‌ره‌كى لە وڵاتێكدا له‌ ده‌سه‌ڵات و به‌ڕێوه‌بردن هاوبه‌ش نه‌بێت، دەتوانێ سەربکێشێ بۆ دروستکردنی ئاژاوەیەک کە لەسەر ئاستی ناوخۆیى و ناوچەیی و نێودەوڵەتی، هەڕەشە لە ئاسایشی هەموومان دەکات.

بەڕێزان،

سیستمى ئاسایش، یان مەنزوومەى ئەمنی و سەقامگیرى لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پێکەوە پەیوەست و گرێدراوە. با وەک بیرهێنانەوەیەک، ئەم نموونەیە باس بكەین: زنجیرەیەک خۆپیشاندان لە سووریا ڕوویاندا کە لە سەرەتاوە گوێیان بۆ نەگیرا و بە هەند وەریاننەگرت، دوای چەند مانگێک، ئەو وڵاتەیان تووشی ناسەقامگیری کرد، سەرەنجام سەری کێشا بۆ شەڕى ناوخۆ، بەڵام ئەم شەڕە ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر عیراقیش دروست کرد. ناوەڕاست و ڕۆژئاواى عیراق کە بە دەست کەمیی خزمەتگوزارییەوە گیرۆدە بوون، زەمینەیەکى لەبارى دروست كرد بۆ دزەکردنی داعش بۆ ناو خاکی عیراق. داعش دووریی نێوان خەڵک و حکوومەت و نیگەرانی و ناڕەزاییی خەڵکی قۆستەوە و پانتایيیەکی زۆری لە خاکی عیراق داگیر کرد، ئەوەش بووە هەڕەشە بۆ سەر هەموو پێکهاتەکانی عیراق. بووە هەڕەشە بۆ سەر وڵاتانی دراوسێ، بووە هەڕەشە بۆ سەر وڵاتانی ئەورووپا و کۆی سیستەمی نێودەوڵەتی.

ئەگەر سەرنج بدەین، ناسەقامگیری لە سووریا کاریگەری هەیە لەسەر دۆخی ئاسایشی تورکیا، ناسەقامگیری لە تورکیا و ڕاوەستانى پرۆسەی ئاشتی، کاریگەری هەیە لەسەر دۆخی ئاسایشی هەرێمی کوردستان و ئاسایشی ناوچەکە. ئەگەر تەماشایەکی ئاسایشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکەین و سەرنجی هەریەک لە یەمەن، لوبنان، سووریا، سوودان، جەزائیر، توونس و لیبیا بدەین، بە ڕوونی دوو ڕاستیمان بۆ دەردەكەوێت:

یەکەم: هەڕەشەکان لە دەرەوەی وڵاتەکەوە نەهاتوون. هەڕەشەکان دەرەکی نین!

دووەم: ئەوەی کە بۆتە هەڕەشە بۆ سەر ئاسایشی هەریەک لەو وڵاتانە، وڵاتێکی دیکە نیيە، بەڵکو پێکهاتەیەک، یاخود لایەنێک لەناو خودی وڵاتەکەدایە.

ئەگەر تەماشای وڵاتانی ئێران، عیراق، سووریا و تورکیاش سەبارەت بە پرسى کورد بکەین، دووبارە ئەمە پرسێکى ناوخۆییی هەریەک لەو وڵاتانەیە. پێویستە هەریەک لەو وڵاتانە لە چوارچێوەی سنوورى خۆیدا چارەسەركردنی كێشەكە بە گرنگییەوە وەرگرێت.

ئاماده‌بووانى بەڕێز،

کورد لەو وڵاتانەدا، نابێ جیا بکرێتەوە، بەڵکو پێویستە جێیان بکرێتەوە. بەپێی سەنگی خۆی، هاوبەشى و بەشداری پێبکرێت و بواری پێبدرێت لە دروستکردنی بڕیاردا، هاوبەش و بەشدار بێت. نەتەوەکانی کورد و فارس، عەرەب و تورک، پێش ئەم دەوڵەتانەی ئێستا (لە تەمەنیاندا كە یەك سەدە دەگوزەرێت) هەر هەبوون، پێکەوە مێژوو و جوگرافیاى هاوبەشیان هەیە، بەدڵنیاییشەوە ئەم نەتەوانە وەک دراوسێ پێکەوە دەمێننەوە. بۆیە جگە لەیەکترقبووڵکردن و پێکەوەهەڵکردن، بژاردەیەکی دیکەمان نییە.

جەنگ و کوشتار و زمانی هێز، هەرچەند درێژە بکێشێت، لە کۆتاییدا هه‌ر دەبێ دەست بە دانوستان و گفتوگۆ بکرێتەوە. هەوڵی یەکترسڕینەوە، هەرچەند توند بێت و درێژە بکێشێت، لە کۆتاییدا هەر دەبێ یەکترى بخوێنینەوە و ئەو ڕاستییە بهێنینەوە بیری خۆمان کە کەسمان بڕیارمان نەداوە لێرە بڕۆین، کەسمان ناتوێینەوە. بۆیە، پێکەوەژیان لە چوارچێوەى یەک دەوڵەت لە یەک ناوچەدا، لەسەر بنەمای هاوبەش، تەنها ڕێگەی چارەسەرمانە.

ئێستاش کە نەتەوەکانی فارس و تورک و عەرەب لەم ناوچەیە خاوەن دەوڵەتن، ئەرکی ئەوانە مافی کورد و پێکهاتەکانى دیکە لە چوارچێوەی دەوڵەتەکانی خۆیاندا بدەن. مافی کولتووری، مافی سیاسی و مافی کۆمەڵایەتی.

سەبارەت بە دۆخی عیراقیش، ئێستا لە ساتەوەختی دوای هەڵبژاردنی خولی پێنجەمی ئەنجومەنی نوێنەرانى عیراقداین. ئەم هەڵبژاردنە شەش مانگ پێش وادەی خۆی کرا، هەڵبژاردنی پێشوەختە بوو، ئەوەش داواكاريی خۆپیشاندانەکانی ساڵانی ٢٠١٩ و ٢٠٢٠ بوو. لێرەدا دەبێ هەڵوەستەیەک بکەین و تەماشایەکی عیراقی پێش داعش و عیراقی دوای داعش بکەین و ئەو پرسیارە لە خۆمان بکەین:

ـ ئایا ئەو هۆکارانەی بوونە هۆی سەرهەڵدانی داعش، بنەبڕ کراون؟!

وەڵامەکەى زۆر ئاسانە:

ـ نەخێر!

هەڵبژاردنی پێشوەختە، داواکاریی خۆپیشانده‌ران بوو! چه‌ندين داواکاریی ديكه‌ش هه‌ن وه‌ك باشترکردنى بژێوى ژیان و خزمەتگوزارى و ڕەخساندنى دەرفەتى کار، بنەبڕکردنی گەندەڵی، دەستپێکردنی چاکسازی و ڕەخساندنی بەشدارییەکی کارا لە حکوومەت! زۆرێك لەمانە دەبێ وڵام بدرێنەوە. ئێستا کاتێکی گونجاوە کە جارێکی دی ئاوڕێکی جددی لە داوای ڕەوای خەڵک بدرێتەوە، هەر ئەمەش زامنی ئاسایش و پارێزەری ئاشتی و سەقامگیرییە لە وڵاتەكەماندا. لەسەر ئاستی عیراق، ئاسایش و سەقامگیرى کاتێک بەرقەرار دەبێت کە هەموو پێکهاتەکان هاوبەشى و بەشدارییەکی ڕاستەقینەیان هەبێت لە دروستکردنی بڕیاردا. ئاشتی کاتێک دەپارێزرێت کە حکوومەتی فیدراڵ بە جددی کار لەسەر داواكارییەكانی هاوڵاتییانی عیراق بکات، سیاسەتی هاوبه‌شى و بەشداریپێکردن، په‌ره‌ پێبدات.

وەک لە سەرەتاوە ئاماژەم بۆ کرد، ئێمە لە عیراقی دوای داعشداین و لەڕووی سەربازییەوە سەرکەوتنمان بە دەست هێناوە، بەڵام دوو قۆناغی دیكەمان لەپێشە: قۆناغی دروستکردنەوەی متمانە و قۆناغی بووژاندنەوە و خزمەتگوزاری. گەڕاندنەوەی متمانە بە هەماهەنگی و هاوکاری لەنێوان هەموو پێکهاتەکانی عیراقدا دەبێت، بەتایبەتیش سێ پێکهاتەی کورد و سوننە و شیعە کە ئەمانە جوگرافیای سیاسیيان هەیە، لەگەڵ ڕەچاوکردنى ماف و ڕۆڵ و پێگەى هەموو ئەو پێكهاتانەی دیكە كە لە عیراق دەژین.

بۆ نموونە: بە هاوبەشی ئیدارەدانی ناوچەکانى ماددەى 140ى دەستوور لەنێوان هەرێمى کوردستان و حکوومەتی فیدراڵیی عیراق بۆ ڕێگرتن لە تەشەنکردنەوە و خۆڕێکخستنەوەی داعش و گرووپە تیرۆریستییەکان زەروورەتێكی ئێستایییە، ئەمەش بە سپاردنی یەك شت دەبێت، بە سپاردنی متمانە دەبێت بەیەكەوە. لایەنێک دەبێ سەرەتا متمانە بسپێرێت. ئێمە وەک هەرێمی کوردستان ئەو داوایە دەکەین و ئامادەییى ئەوەمان هەیە دەسپێشخەر بین لەپێناو بەرقەرارکردنی ئاسایش و سەقامگیریدا. هەنگاوی دوای ئەوەش، بریتییە لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری و وەڵامگۆیی بۆ داواکارییەکانی خەڵکی ئەو ناوچانە و بووژاندنەوە و گەڕاندنەوەی ژیان بۆیان. ئەمە دەبێ ئەولەویەتی کاری کابینەی داهاتووى حکوومەتى فیدراڵیی عیراق بێت. ئاواره‌كان دەبێ بگەڕێنەوە شوێنەکانی خۆیان و ئاسايش و سه‌قامگيرى و ژيان و كه‌رامه‌تيان دەبێت پارێزراو بێت.

بە کورتى عیراق کاتێک ئارام و سەقامگیر دەبێت و عیراقییەکان کاتێک بە ئاشتی دەتوانن بژین کە ناسنامەیەکى کۆکەرەوەى گشتگیر لەسەر بنەماى هاووڵاتیبوون و مافە دەستوورییەکانی هەموو پێكهاتەكان و بۆ هەموو نەتەوە و ئایینیەکان هەبێت. هەمووان بە دڵخوازى، بە وڵات و جوگرافیایەکەوە ببەستێتەوە و وابەستەیى و ئینتيمایان بـۆ هـەبێت کە پێى دەگوترێت عیراق. بۆ ئەمەش لە عیراق هەموو توانایەکى مرۆیى، ماددی، سروشتى و بنەماى دەستوورییەكان وەک نەخشەڕێگەیەک هەمانە! تەنیا دانایى، ئیرادە و بڕیارى سیاسیمان پێویستە بۆ جێبەجێكردنی ئەم ئامانجە.

بەڕێزان،

لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کێ سەردەکەوێت و كێ براوە دەبێت؟ ئەوانەی لەم دۆخە هەستیارەی ناوچەکەدا سەردەکەون و براوە دەبن، سێ پۆلن:

یەکەم: ئەوانە براوە دەبن کە لێناگەڕێن شەڕێکی نەخوازراو بەرۆکیان بگرێت و هەمیشە وەڵامگۆی داواکاریی هاوڵاتییانی خۆیان دەبن.

دووەم: ئەوانە براوە دەبن، کۆتایی بە شەڕێکی نەخوازراو ده‌هێنن کە بەرۆکی گرتووە. بڕیاری پێکەوەژیان و ئاشتەوایى و لێبوردەیى دەدەن و لەگەڵ ئاشتیدا خۆشگوزەرانى و پێشکەوتنی وڵاتەكەیان و مللەتەكەیان دەمێننەوە.

سێیەم: ئەوانە براوە دەبن کە لە شەڕێکی نەخوازراو دەرباز بوون و ڕێگە نادەن جارێکی دی بگەڕێنەوە دۆخی جەنگ. دەیانەوێ داهاتوو لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی هاوبەش و ژیانێکی شایستە بۆ هاووڵاتیانی خۆیان دابین بكەن.

با هەموومان لە عیراق و ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست هەوڵ بدەین و کار بۆ ئەو بردنەوەیە بكەین. لە ئاشتیدا هەموومان براوەین، چونکە ئاشتی لە بەرژەوەندیی هەموو لایەكماندایە. ئاشتى، ئێستا و داهاتووى وڵاتان و گەلانى ناوچەکە دەپارێزێت و زەمینەى پێشکەوتنى زیاتر بۆ هەموولایەك دەڕەخسێنێت.

هەر لێرەشدا دووپاتى دەکەینەوە کە ئێمە لە هەرێمى کوردستانی عیراق هەمیشە هۆکار و ده‌سپێشخەرى ئاشتى دەبین و هۆكار و فاكتەری سەرەكیی سەقامگیری دەمێنینەوە لەم ناوچەیەدا. چ لە عیراق، چ لە ناوچەکە، هەرچییەک لەپێناو بەدیهاتنى ئاشتیدا، ئاشتییەکى گشتگیر بۆ هەمووان پێكەوە ئامادەین و ئامادەین لەگەڵ هەموولایەك بۆ جێبەجێكردنی ئەم ئەركە. وێڕاى هەموو سەختى و تەحەدییەکانیش، کۆڵ نادەین و بە ئومێدەوە لە هەرێمی كوردستانەوە ڕوومان لە ئایندەیەكی باشترە بۆ عیراق و ناوچەكە و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

دووبارە هەمووتان بە خێر بێن بۆ ئەم كۆنفرانسە.

ڕۆژێكی خۆش و سوپاسی هەموولایەكتان دەكەم كە بەشدار بوون بەتایبەتی ئەو میوانانەی كە لە دەرەوە تەشریفیان هێناوە، هەموولایەكیان زۆر بەخێربێن بەسەر چاو و سوپاسی برای خۆشەویستم كاك عەممار دەكەم كە بۆ ئەم مەراسیمە لە بەغداوە تەشریفی هێناوە بەخێر بێت سەرچاوان و هەموولایەكتان بە خێر و خۆشی و زۆر سوپاس.

The post نێچیرڤان بارزانی: عیراق پێویستی بە ناسنامەیەكی كۆكەرەوەی هەمووانە appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە كۆنفرانسەكەدا كە ژمارەیەكی بەرچاوی میوانی بیانی و ناوخۆیی و پسپۆڕ و ئەكادیمی ئامادەی بوون، سەرۆك نێچیرڤان بارزانی، وتاری كردنەوەی كۆنفرانسەكەی پێشكەش كرد، ئەمە دەقەكەیەتی:

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز

ڕۆژتان باش

هه‌موو لايه‌كتان به‌ خێر بێن بۆ ئەم كۆنفرانسە..

خۆشحاڵم پێكه‌وه‌ به‌شدارى له‌ كۆنفرانسی "یەکسانيی جێندەری و ستراتیژييه‌تی بەهێزکردنی پێگەی ئافرەتان لە هەرێمی کوردستانی عيراقدا" ده‌كه‌ين کە بەشێکە لە هەڵمەتی نیشتمانی بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ئافرەتان.

ده‌ستخۆشى له‌ زانکۆكانی سلێمانی، دهۆک، سەڵاحەدین و كوردستان ده‌كه‌م بۆ ئه‌م كاره‌ هاوبه‌شه‌يان كه‌ بایەخێكى تایبەتی هه‌يه‌ لە هەرێمی كوردستان. هاوكاريى نێوان چوار زانكۆ له‌سه‌ر بابه‌تێكى ئاوا، هه‌نگاوێكى گرنگ و مايه‌ى خۆشحاڵييه‌، پێويسته‌ هاريكارى و هاوبه‌شيى هەموو زانكۆكانی كوردستان لەم بوارەدا ڕۆژ بە ڕۆژ زیاتر ببێت. هيوادارم ئه‌نجام و ڕاسپارده‌ى زۆر باش له‌م كۆنفرانسه‌ بكه‌وێته‌وه و سووديان لێ وه‌ربگيرێت بۆ ئایندەی ئەم كارە گرنگەی كە لە هەرێمی كوردستان دەستیپێكردووە.

دەمەوێ بەخێرهاتنی هەموو ئەو میوانە بەڕێزانە بكەم ئەوانەی كە تەشریفیان هێناوە بێ ئەوەی ناو بهێنم بەخێرهاتنیان دەكەم و هیوادارم كاتێكی خۆشیان هەبێت لە هەولێر.

بەڕێزان،

باسی یەکسانيی نێوان نێرومێ، کوڕ و کچ و پیاو و ژن، لە بنچينەدا باسێکی سیاسییە، پەیوەستە بە مافی تاکەکەسەوە لە کۆمەڵگادا. ئەگەر مافەکان بۆ هەموو تاکەکان وەک یەک بن، کەواتە نابێ ڕەگەزێک ئەوی دی پەراوێز بخات، نەیخوێنێتەوە، بەشداری پێنەکات، یاخود ستەمی لێ بکات و لەگەڵیدا توندوتیژ بێت. زۆر هۆکار هەن کە وایانکردووە ئافرەت ستەملێکراو بێت لە كۆمەڵگەی ئێمەدا، لەوانە: بەشوودانی زۆرەملێ، کوشتن بە بیانووی ئابڕوو، دەستدرێژيی سێکسی، توندوتیژی لە ناوەوەی خێزان و لە دەرەوەی خێزان، یاخود پەراوێزخستن و ژێردەستەکردنی.

بەشێک لەو هۆکارانە جێبه‌جێكردنى به‌هه‌ڵه‌ى دابونەریتە. ئێمە کە دژی دەوەستینەوە، لەیەک کاتدا هەم ستەم لەسەر ئافرەت کەم دەکەینەوە، هەم ناشیرینييەکیش لە کولتووری خۆماندا دەسڕینەوە. بەشێکی دیکە لە هۆکارەکان، تێگەیشتنی هەڵەیە بۆ ئایین. ئێمە کە قەدەغەیان دەکەین، لەگەڵ ئەوەدا کە ئافرەت دەپارێزین، ئایینیش لە تێگەیشتنێكی هەڵە دەپارێزین. بەشێکی زۆریش لە هۆکارەکان لە ناڕۆشنبیريی تاکەکەسەوە سەرچاوە دەگرن، بۆیە کاتێک تاکەکەس لەسەر پرسی یەکسانی و ئازادی پەروەردە دەکەین، ئافرەتیش لە توندوتیژی و ستەم و چەوساندنەوە دەپارێزین. قسەكەم ئەوەیە كە پێویستە ئەمە لە خوێندنی سەرەتایی ئەم كولتوورە لە مێشكی منداڵانی ئێمەدا جێگیر بكرێت.

باوەڕی ئێمە ئەوەیە: نابێ کۆمەڵگە بە شێوەیەک بێت کە تواناکانی ئافرەت سنووردار بکات، یان بە شێوەیەک مامەڵە لەگەڵ ئافرەتدا بکات کە ژێردەستەی بکات. هەوڵی ئێمە بۆ ئەوەیە کۆمەڵگە بکەین بەو ناوەندە کە تێیدا ئافرەتیش وەک پیاو، ئەو ئازادییەی هەبێت تواناکانی خۆی پەرە پێبدات، توانای پەروەردەیی، هونەری، سیاسی، پیشەیی و ئابووری. کەواتە کاری ئێمە لە پرسی یەکسانيی هەردوو ڕەگەزدا، وەڵامێکی سیاسیيە بۆ کۆمەڵێک پەیکەرەی کۆمەڵایەتی کە نیوەی کۆمەڵگە پەراوێز دەخەن لەسەر بنەمای جیاوازيی ڕەگەز.

لێرەدا ڕاستيیەک هەیە دەمەوێ بیخەمەڕوو: زۆر باس لە یەکسانيی نێوان دوو ڕەگەز دەکرێت. دەمەوێ تێگەیشتنی خۆم بۆ یەکسانيی نێوان پیاو و ئافرەت لە یەک ئامانجی گشتگیردا بخەمەڕوو: ئامانجی ئێمە ئەوەیە کۆمەڵگایەک بنیات بنێین کە تێدا پیاو و ژن وەک یەک سوودمەند بن لەو ده‌رفه‌تانه‌ى بۆیان دەرەخسێت. وەک یەک سوودمەند بن لە مافەکانیان. وەک یەک بتوانن ئەرکەکانیان جێبەجێ بکەن. بە جۆرێک کە هەردوو ڕەگەز بە یەکسانی بواریان پێبدرێت بۆ بەشداريی ئابووری، بۆ دروستکردنی بڕیار، بۆ ئەزموونکردنی ویستەکانیان و بۆ دەستەبەرکردنی پێداویستیيەکانیان.

کەواتە ئەم باسە زیاترە لە یەکسانی لە بەشداریکردندا. ئەم باسە پەیوەستە بە مافی ئافرەتەوە وەک تاک، کە بە دڵنیاییەوە، چەسپاندنی هەر مافێک پێویستی بە یاسا و کاری دامەزراوەیی هەیە لە هەرێمی كوردستاندا. ئێمە لە هەرێمی كوردستاندا کارمان لەسەر هەردوو بنەمای چەسپاندنی مافی ژن کردووە، ئه‌وه‌ش لە ڕێگەی هەمواری یاسای باری کەسی و لە ڕێگەی بەدامەزراوەييکردنی مافی ئافرەته‌وه‌. بەڵام یەکسانی ئامرازە و، ئازادکردنی تاک و ئازادکردنی ئافرەت، ئامانجە.

ئازادکردن بە دوو مانا دێت: ئازادکردن لە ستەم و ئازادکردن بۆ جێبەجێکردنی ئەرک. باوەڕی ئێمە ئەوەیە کە ئەم دوو جۆرە لە ئازادی، لە بەرژەوەنديی ژناندايه‌. سەرەتا ئێمە دەبێ ئافرەت ئازاد بکەین لە کۆمەڵێک هۆکار کە تواناکانی کۆتوبەند کردووە. کە ئەوەمان کرد ئينجا ئافرەت دەتوانێ ئازاد بێ بۆ دۆزینەوه‌ى تواناکانی خۆی لە کۆمەڵگادا.

یەکەم: ئازادکردنی ژنان لە نایەکسانی، تەنها یەکێکە لە هەنگاوەکان. کۆمەڵێک هەنگاوی ديكه‌ هەن، وەک ئازادکردنیان لە توندوتیژی (لە ناو خێزاندا و لە کۆمەڵگەشدا)، ئازادکردنیان لە بێ سەرچاوەیيی داهات و هەژاری و، ئازادکردنیان لە ستەمی کۆمەڵایەتی و بێکاری لە كۆمەڵگەدا.

دووەم: ئازادکردنیان بۆ ئەنجامدانی ئەرک. ئافرەت ئەو کاتە ئازاد دەبێ بۆ ئەنجامدانی کار کە ئەرکی پێ دەسپێردرێت. تەنها کاتێک ئازادە کە وەک بکەرێکی کارا لە کۆمەڵگادا مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت و بواری بۆ دەرەخسێنرێت تا بەپێی ویستی خۆی ئەو کایەیە هەڵبژێرێت کە لە ڕێیەوە دەتوانێت زۆرترین خزمەت بە كۆمەڵگە بکات.

ئەگەر ژن بەو واتایە ئازاد بێت، لەگەڵ ئەوەدا کە ئەرکی دایکایەتی بەجێ ده‌هێنێت، دەتوانێت شانبەشانی پیاو، خاوەن ئابووريی سەربەخۆی خۆی بێت. دەتوانێت ببێتە پزيشک، ببێتە ئەندازیار، مامۆستا، نووسەر، لێکۆڵەر، ڕەخنەگر، سیاسەتمەدار، چالاکوان، میدیاکار، پیشەوەر. تەنانەت دەتوانێت ببێتە پۆلیس و ئاشتيی کۆمەڵاتی بپارێزێت، یاخود ببێتە پێشمەرگە و پارێزەری خاک و نیشتمان بێت. ئەگەر حەزیش بكات دەتوانێت ببێتە سەرۆكیش، ئەوەش كێشەیەك نییە. بۆیە ژنان نابێ لە تواناکانیان جیا بکرێنەوە، چونکە بە پەراوێزخستنیان، کۆی کۆمەڵگه‌ی ئێمە زیانی پێدەكەوێت. ناکرێت ئافرەتان بخرێنە بەردەم جۆرێک لە بژاردەوە، ئەگەر یەکێکیان هەڵبژارد، دەستبەرداری ئەوی دیکە بن.

بۆ نموونە: لەنێوان ماڵ و کاری دەرەوه‌دا، تەنها یەکێکیان پێ ڕەوا ببینرێت! ئەمە دروست نییە، بەڵکوو دەبێ کەشی ماڵ بە شێوەیەک بێت، هاوکار بێت بۆ کاری دەرەوەیان. بە هەمان شێوە، کاری دەرەوەیان بە شێوەیەک ڕێکبخرێتەوە کە زیان بە ئەرک و پێگەیان نەگەیەنێت لە ماڵ، ئەگەر بڕیاریان دا ببن بە هاوسەر و ببن بە دایک. ئەم باوەڕە بۆ ئێمە تەنها دروشمێك نیيە، بەڵکو جیهانبينیی ئێمەیە. جیهانبینيیەک كە لای ئێمە سێ ڕەهەندی هەیە: ڕەخنەیە، دیدگایە، نەخشەڕێییە.

ڕەخنەیە، لە قۆرخکاريی کایەکانی ژیان بەتەنها لەلایەن پیاوەوە. ئەم قۆرخکارییە دەبێ ڕاست بکرێتەوە بۆ ئەوەی ئافرەتیش لە کایەکانی ژیاندا بەشدار بن، دەبێت هەموو كارێك لەم ڕووەوە ئەنجام بدرێت. دیدگایە: ئێمە کۆمەڵگەیەک وێنا دەکەین کە دەوڵەمەندە بە داهێنانەکانی پیاو و ژن بە بەشــداری و کـاری هـەردوو ڕەگــەز، بۆ ئەوەی هەردوو ڕەگەز تێیدا سەربەست بن و لە جوانيیەکانی ژیان زیاد بکەن. نەخشەڕێگایە: چونکە ئێمە بە شێوەیەکی کردەیی، لە ماوەی بیست ساڵی ڕابردوودا بە سێ میکانیزم کارمان لەسەر کەمکردنەوەی پەراوێزخستنی ئافرەت کردووە لە هەموو ڕەهەندەکانی ژیاندا:

یەکەم: لە ڕێێ هەمواری یاساکانەوە بەتایبەت یاسای کەسێتيی عیراقی. به‌ دياريكراويش یاساکانی ساڵانی ١٩٥٩ و ١٩٦٩ بۆ نەهێشتنی توندوتیژی دژی ئافرەتان.

دووەم: لە ڕێی بەدامەزراوەييکردنی یەکسانيی هەردوو ڕەگەزه‌وه‌، بەتایبەتى جێکردنەوەی ژن لە دامەزراوە فەرمیيەکان و ڕێکخستنی ئەو دامەزراوانە بە جۆرێک كه‌ پارێزگاری لە ڕۆڵ و پێگەی ژنان بكرێت.

سێیەم: لە ڕێی هاندانی ژنانه‌وه‌ بۆ بەشداريی سیاسیيان، بەتایبەتيش زیادکردنی ڕێژه‌ی کۆتا له‌ پەرلەمان لە سەدا بیست و پێنجەوە بۆ سەدا سی، بەمەبەستی زیادکردنی ئامادەیيی ئافرەتان لە دەسەڵاتی یاسادانان و دروستکردنی بڕیاردا.

بەڕێزان،

بە کورتی: کارەکانمان بۆ بەهێزکردن و پشتیوانیکردنی ژنانه‌ بۆ ئەوەی بتوانن تواناکانی خۆيان به‌جێ بكەن. بەڵێ دەتوانین بڵێن: توانیومانە خزمەتێکی بنچینەیی بە پرسی یەکسانيی پیاو و ئافرەت بکەین، بەڵام بەربەستەکان هەر ماون و پێویستە هەوڵی جددی بدرێت بۆ نەهێشتنی ئەو بەربەستانەی كە لەم بوارەدا دووچاری هەرێمی كوردستان دەبنەوە. بۆ بنه‌بڕکردنیان، پێویستیمان بە هاوکاريی هەردوو ڕەگەزە. ئەم هاوکارییەش تەنها کاتێک بەرهەمدار دەبێت کە هەردوو ڕەگەز، وەک تەواوکەری یەکتر، یەکتری بخوێننەوە و ڕێزی هاوبەش و بەهای هاوبەش هەردوولایان كۆبكاتەوە.

لە ڕاستیدا، نەتەوە و کولتوور و ئایین، ئەو بڕیارەی بۆ داوین کە دوو ڕەگەزی نێرومێ، تەواوکەری یەکترن، هاوکاری یەکترن، پێکەوە ژیان بەرهەم ده‌هێنن، وەک یەک بەهایان هەیە، وەک یەک گرنگن بۆ دروستکردن و مانەوە و بەردەواميی ژیان، ئەمانە هەموویان نە كێشەیان لەگەڵ ئایین هەیە نە كولتوور، هەموویان ئەو ڕێگەیەمان پێدەدەن. گرنگ ئەوەیە ئەو دوو ڕەگەزە ستەم لە یەکتر نەکەن، هەردوولایان. بنەمای کۆتاییهێنانی ستەمیش پاراستنی مافە. بۆیە پێویستە هەردوو ڕەگەز وەک یەک مافیان هەبێت، وەک یەک ئەرکیان پێ بسپێردرێت، وەک یەک ڕێز لە جیاوازییەکانیان بگیرێت وەک یەک ده‌رفه‌تيان بۆ بڕەخسێنرێت.

هەر بۆیە کاتێک کە خۆشەویستی و ڕێزی هاوبەش لە ناوەوە و له‌ دەرەوەی خێزان، لە کایەی تایبەت و کایەی گشتی، هەردوو ڕەگەز کۆدەکاتەوە، بەرهەمەکەی سوودی هەموو کۆمەڵگه‌یە، بەرهەمەکەی، کۆمەڵگایەکی پێشکەوتوو و ئازاد و تێگەیشتووە.

با ئەوەش بەبیر خۆمان بهێنینەوە: ئەوەی کە بۆتە بەربەست لە بەرانبەر ئافرەت، تەنها پیاو نیيە. ئەگەر پیاوێک بێت و ستەم بکات، پێویستە دەستی بگیرێت و بواری نەدرێت. بەڵام هەندێک جار ئەوەی کە ستەم لە ژن دەکات، دەکرێ ئافرەتێکی دیكه‌ بێت کە پێویستە پەروەردە بکرێت. یاخود، دەکرێ هەندێک هەڵەی دابونەریت بن کە پێویستە بنه‌بڕ بکرێن. دەکرێ هەندێک یاسا بن کە پێویستە بە هەموارکردنەوە، هەموار بكرێنەوە. دەکرێ هەندێک تێگەیشتنی ئایینی بن کە پێویستیان بە ڕاستکردنەوەیە. دەکرێ تەنانەت سیستەمێکی سیاسی بێت و پێویستی بە کرانەوەی زیاتر هەبێت بەڕووی بەشداريكردنی ژنان.

ئافرەت پێویستە ئازاد بێت. ئازاد بێت لە توندوتیژی و کۆتوبەند و چەوساندنەوە، بۆ ئەوەی بتوانێت لە کایەی گشتیدا شانبەشانی پیاو ڕۆڵی هەبێت لە پێشخستنی بوارە جیاکان.

هەروەها دەمەوێ لێرەدا بەڕێزەوە یادی دوو خانمی كارا، خوالێخۆشبوو مەهاباد قەرەداخی و خاتوو نەمام غەفووری بكەمەوە كە خزمەتێكی زۆریان لەم بوارەدا كرد و بەداخەوە هەردووكیان بە كۆرۆنا كۆژی دواییان كرد.

هەروەها لێرەوە بەتایبەتی دەمەوێ بڵێم، هەمیشە ئێمە لەم بۆنانەدا دەبێت بە ڕێزەوە یادی زانای ناودار خوالێخۆشبوو مامۆستا مستەفا زەڵمی بكەینەوە كە بەتایبەتی بەڕێزیان لە ڕووی یاساییەوە هەوڵ و كۆشش و ماندوبوونێكی زۆری بینی و خزمەتێكی زۆری بۆ پاراستنی مافی ئافرەت و یەكسانی كرد.

هەروەها دەمەوێ سوپاسێكی تایبەتی مامۆستایانی ئایینیش بكەم كە لەو كاتەدا یارمەتییەكی یەكجار زۆری حكوومەتی هەرێمی كوردستانیان دا بۆ تێگەیشتنی زیاتری كۆمەڵگە لە مافەكانی ئافرەتان، هیوادارم هەردەم بەردەوام بن، بە بەردەوامی كۆمەڵگە تێبگەیەنن لەسەر یەكسانی، مافی ئافرەت، توندوتیژی، ئەوە دەبێت ببێتە بەرنامەی ڕۆژانەتان پەنا بەخوا.

سوپاس بۆ هەمووتان، بۆ گوێگرتنتان، هیوای ڕۆژێكی باش و خۆشتان بۆ دەخوازم و هیوادارم ئەم كۆنفرانسە جددی بێت و كارەكانتان بە جددی وەرگرن. هیوای سەركەوتنتان بۆ دەخوازم و هەر سەركەوتوو بن.

هەموولایەكتان بەخێربێن،

سوپاس.

The post نێچیرڤان بارزانی: ئافرەت دەبێ ئازاد بێت appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

له‌ ڕێوڕه‌سمه‌که‌دا که‌ ژماره‌یه‌ک له‌ به‌رپرسانی باڵای حکوومی و حزبی و سه‌ربازی ئاماده‌ بوون، سه‌رۆک نێچیرڤان بارزانی وته‌یه‌کی پێشکه‌ش کرد، ئه‌مه‌ ده‌قه‌که‌یه‌تی:

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز،

پێشمەرگە قارەمانەکان، ‏

بەڕێزان فەرماندە و مامۆستا و ڕاهێنەرانی ‏سەربازی، ‏

کەسوکاری ئازيزى دەرچووان..‏

هه‌روه‌ها به‌خێرهاتنی برای به‌ڕێز و خۆشه‌ویستم كاكه‌ بافل سه‌رۆكی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان ده‌كه‌م.

ڕۆژتان باش و هه‌موولایه‌كتان بەخێربێن. زۆر خۆشحاڵم ئەمڕۆ لە ڕێوڕەسمی ‏دەرچوونی خۆشەویستترین کەسانێکی ‏کوردستانين کە ئەوانیش پێشمەرگە ‏قارەمانەکانن به‌شدار ده‌بم. ‏

سەرەتا دەمەوێت دەستخۆشی لە هەموو ‏مامۆستا و ڕاهێنەرانی سەربازيی هەردوو ‏خولی (16)ی بنەڕەتی و (6)ی ‏پێگەیاندنی ئەفسەران بکەم. ‏ئێوە ماوەی دوو ساڵ و سێ مانگ ‏لەگەڵ خولی بنەڕەتی، نۆ مانگیش ‏لەگەڵ خولی پێگەیاندنی ئەفسەران ‏ئەرکتان کێشا. کاره‌كه‌تان شایانی ‏دەستخۆشی و پێزانینێکی زۆره‌. ‏

دەستخۆشی لە ڕاگر و کارمەندانی ‏کۆلیژی سەربازیی (3) لە قەڵاچوالان ‏دەکەم کە لەو ماوەیەدا زۆر ئەرکیان ‏کێشاوە بۆ دابینکردنی هەموو ‏پێداویستییەکانی سەرکەوتنی ئەم دوو ‏خولە. ‏

ڕۆڵی کۆلیژی سەربازیی (3)، لە ‏پێگەیاندنی پێشمەرگە و هێزی ‏سەربازیی عيراقدا، ڕۆڵێکی دیار و ‏جێگەی ڕێز و دەستخۆشییە. ‏هەر لێرەدا پێویستە بڵێم: کۆلێژی سەربازیی قەڵاچوالان، ‏یادگارێکی گرنگی سەرۆک مام جەلالە. ‏گيانى شاد و يادى هه‌ميشه‌‌ به‌ خێر.‏

پیرۆزبایی لە یەک‌ بە یەکی ئەو (٥٠٣) ‏ئه‌فسه‌ره‌ ده‌رچووه دەکەم کە لە هەموو ‏پارێزگا و ناوچەکانی هەرێمی کوردستان ‏و ناوچە ناکۆکی لەسەرەکانەوە، تيايدا ‏بەشدار بوون. پیرۆزباییه‌كی تایبه‌تی ئارسته‌ی ئه‌و كچانه‌ ده‌كه‌م كه‌ له‌م خوله‌دا به‌شدار بوون و هه‌وڵ ده‌ده‌ن و سوێندیان خواردوه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ كوڕانی ئه‌م وڵاته‌ هه‌میشه‌ ئاماده‌ بن بۆ به‌رگری له‌ خاك و ده‌ستكه‌وته‌كانی و پیرۆزبایی تایبه‌تییان لێده‌كه‌م و هیوادارم نموونه‌یان له‌ كوردستان هه‌ر زۆر بێت. دڵنیام هەمووتان لەڕووی تیۆری و ‏پراکتیکییەوە زۆر فێر بوونە و دەتوانن ‏خوێن و هێزێکی تازە بخەنە ناو هێزی ‏پێشمەرگه‌وه‌. ‏

پیرۆزبایی لە دایکوباوک و کەسوکاری ‏دەرچووان دەکەم. سوپاسیان دەکەین کە ‏ڕۆڵەکانیان پێشکەش به‌ هێزی ‏پێشمەرگەی کوردستان کردووه‌. دەستخۆشی لە هاوکاريی وەزارەتی ‏پێشمەرگە و وەزارەتی بەرگریی ‏حکوومەتی فیدرالیی عيراق دەکەین، بۆ ‏هاوکاريی بەردەوامیان لەگەڵ کۆلیژی ‏سەربازیی. ‏

خەڵکی کوردستان و عيراق..‏

پیرۆزبایی لە ئێوە دەکەم، کە ئەمڕۆ ‏لێرەدا دەرچوونی ئەم پۆلە پێشمەرگەیە ‏دەبینن، چونکە ئەمانە دەبنە ‏یارمەتیدەرێکی سەرەکی بۆ پاراستنی ‏سەروەريی عيراق. پاراستنی سەروەريی ‏عيراق لە بەرژەوەنديی هەموو ‏هاووڵاتییەک و ناوچەیەکی عيراقدایە. ‏

پاراستنى عيراق زۆر بەلای ئێمەوە ‏گرنگە. بە هەمان شێوە پێویستە ‏پاراستنى هەرێمی کوردستانیش وەک ‏بەشێک لە دەوڵەتی عيراق، بەلای هەموو ‏عيراقییەک و هەموو دامەزراوە ‏دەوڵەتییەکانی عيراقەوە جێگەی بایەخ ‏بێت و وەک ئەرکێکی هاوبەش تەماشا ‏بکرێت. بەهێزبوونی عيراق، پارێزراوبوونی ‏بەرژەوەندییەکانی گه‌لی عيراق، دەبێتە مایەی ‏بەهێزبوونی هەموو ناوچەکانی عيراق، به‌ ‏هەرێمی کوردستانيشه‌وه‌. ‏

فیدرالیش بۆ ئاسانکردنی بەڕێوەبردنی ‏کاروبارە ناوخۆییيەکانی وڵات و ‏یەکسانیى نێوان پێکهاتە و ناوچەکانی ‏عيراقه‌. فیدرالی، سەروەريی عيراق لاواز ‏ناکات، بەڵکو هاوبەشیمان له‌ وڵاتی عیراقدا بەهێز دەکات. ‏دەستووری عيراقیش کاتی خۆی بەو ‏هەست و تێگەیشتنە نووسراوەتەوە، ‏لەبەرئەوەش ئێمە هەمیشە داوا دەکەین ‏بەپێی دەق و ڕۆحی ناو دەستوور، ‏هەڵسوکەوت لەگەڵ یەکتردا بکەین كه‌ ئێمه‌ پێمان وایه‌ ئه‌گه‌ر به‌م شێوه‌یه‌ بێت هه‌موومان براوه‌ی پرۆسه‌ی سیاسیین له‌ عیراقدا.‏

ئەوکاتەی سنوورەکان، دەسەڵاتەکان و ‏بڕیارەکانی عيراق لە دەستتێوەردانی ‏دەرەکی پارێزراو دەبن، ئەمە لە ‏بەرژەوەنديی ته‌واوى عيراقدایە. ‏ئەوکاتەی هەموو هەرێم و پارێزگا و ‏ناوچەیەکی عيراق پارێزراو دەبێت، ئەمە ‏لە بەرژەوەنديی هەموو عيراقییه‌كاندایه‌. ئەمە تێڕوانینی ئێمەیە له‌ هه‌رێمی كوردستان، پێشمەرگەش ‏بەو هەست و باوەڕە پەروەردە دەکرێت. ‏

هەر لەبەرئەوەشە بە شانازییەوە دەڵێین: ‏دوای ڕووخاندنی ڕژێم لە ساڵی ٢٠٠٣، ‏ئاسايشى چه‌ند جێگه‌يه‌كی به‌غدا و په‌رله‌مانى ‏عيراق بە پارێزراوی مانەوە چونكه‌ پاراستنیان ئه‌ركی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان بوو. ‏بە شایەتيی هەموو لایەک پێشمەرگە بە ‏شێوەیەکی زۆر پیشەیی ئەرکی خۆی ‏بەڕێوەبرد و ئێستاش هه‌ندێك له‌و شوێنانه‌ بەڕێوە دەبات.

هەروەها له‌ شەڕی داعشدا، پێشمەرگە ‏هاوبەش و پشتیوانێکی بەهێزی سوپا و ‏هەموو هێزە چەکدارەکانی عيراق بوو لە ‏پاراستنی پارێزگای کەرکووک و دیالە، لە ‏ڕزگارکردنی بەشیر و مووسڵ و زۆر ‏شوێنى ديكه‌ی عیراق. ‏بۆيه‌ لێرەوە داوا لە هەموو عيراقییەک ‏دەکەم: دژی ئەو هێرشانە بێت کە ‏گرووپە یاساشکێنەکان لە ناوخۆی ‏عيراقەوە ده‌يكه‌نه‌ سەر هەرێمی ‏کوردستان و هەولێرى پايته‌خت. ‏

ئەم گرووپانە بەم کارانەیان ڕێگە خۆش ‏دەکەن بۆ بەردەوامبوونی ئاڵۆزی و ‏پشێوی لە عيراق. ئەمانە دەیانەوێت ‏زەمینەی پێشێلکردنی سەروەريی عيراق ‏بەردەوام بێت. ئاراميی هه‌موو شار و شوێنه‌كانى ‏هه‌رێمى كوردستان و عيراق به‌گشتى، ‏ئارامیی هه‌ولێر و نه‌جه‌ف، سلێمانی و به‌سره‌، دهۆك و ئه‌نبار یه‌كن و هه‌مووی به‌یه‌كه‌وه‌ به‌ستراوه‌ته‌وه‌. سەروەريی هەموومان هاوبەشە لە ‏عيراقدا، بە هەمان شێوە ‏بەرژەوەندییەکان و سەرکەوتن و ‏شکستەکانیشمان هاوبەشن. ‏

هەروەها دەمەوێ لەم ڕێوڕەسمەدا، داوا ‏لە به‌ڕێزان فەرماندەی گشتيی هێزە ‏چەکدارەکانى عيراق، وەزیری بەرگرى و ‏سەرۆک ئەرکانی سوپای عیراق بکەم، کە هەروەک ‏لە دەستووری عيراقدا هاتووە، وەک ‏بەشێک لە سیستەمی بەرگریی عيراق ‏تەماشای هێزی پێشمەرگە بکەن و ‏پێداویستییەکانی پێشمەرگە دابین ‏بکەن. ‏

هەروەها زۆر پێویستە پەلە بکرێت لە ‏دەستبەکاربوونی هەردوو لیوای هاوبەش ‏کە بڕیاری لێدراوە، بۆ ئەوەی ڕێگه‌ لە ‏بەهێزبوونەوەی داعش لە ناوچە ناکۆکی ‏لەسەرەکان، بگرين.‏ بەداخەوە ڕۆژانە دانیشتوانی گوند و ‏شارۆچکەکانی سنوورى ماده‌ى (140)ى ‏ده‌ستوور، پێشمەرگە، سوپا و حەشدی ‏شەعبی لەو ناوچانە دەکەونە بەر ‏پەلاماری تیرۆریستانی داعش. ‏

له‌به‌ر زۆربوونی هێرش و كرده‌وه‌كانى ‏داعش لەو ناوچانە، ئاساییکردنەوەی ‏دۆخی شه‌نگال، کەرکووک، مەخموور، ‏خانەقین، گوڵاڵە و ناوچەکانی دیکە، لە ‏هەموو کات زیاتر پێویستە بۆ سه‌قامگیری له‌ عیراق و كوردستاندا. ‏دەبێ هەموومان هاوکار بین تا ڕێگە لە ‏بە‌‌هێزبوونەوەی زیاتری داعش بگرین. ‏بۆ ئەوەی ڕێگە نەدەین ئەو هاوکارییە ‏تێکبچێت کە له‌ شه‌ڕى داعشدا، لەنێوان ‏هەموو پێکهاتەکانی عيراقدا هاته‌ ئاراوه‌. ‏

ئەو ئۆپەراسیۆنە هاوبەشانەی ئەم دواییە ‏لەنێوان پێشمەرگە و سوپای عيراقدا ‏دژی داعش کران، کارێکی زۆر ‏سەرکەوتووانە بوون، بەڵام ئەمە بەس ‏نییە و پێویستی بە کارێکی هاوبەشی ‏بەردەوامە. ‏دەستبەکاربوونی هەردوو لیوای هاوبەشی ‏پێشمەرگە و سوپا، لەو بوارەدا ‏هەنگاوێکی باش دەبێت. ‏

خەڵکی خۆشەویستی کوردستان..‏

تا ئێستا هەردوو هێزی پشتیوانيی (1) و ‏‏(2)، هەروەها (٢٢) لیوای هێزەکانی (٧٠) ‏و (٨٠) خراونەتە سەر وەزارەتی ‏پێشمەرگە. ئەمە هەنگاوێکی گرنگە و ‏جێگەی ڕێز و دەستخۆشییە بۆ پارتی ‏دیموکراتی کوردستان و یەکێتی ‏نیشتمانيی کوردستان و هاوپەیمانان. ‏بەڵام ڕێکخستنەوە و یەکخستنی ‏پێشمەرگە، پێویستی بە کار و هه‌نگاوی ‏خێراتر و بە متمانەیە.‏

پێشمەرگە لەکاتی شەڕی داعشدا ‏قارەمانییەکی ئەوتۆی نواند کە بووە ‏جێگەی دەستخۆشيی گەلان و گەورە ‏سەرۆکەکانی جیهان. وه‌ك هه‌ميشه‌ بووه‌ ‏مايه‌ى شانازيى گه‌لى كوردستان. بۆ پاراستنى شانازى و ڕێز و ‏خۆشه‌ويستيى پێشمه‌رگه‌، ده‌بێ ‏يه‌كبخرێنه‌وه‌.‏

ڕاستە بەپێی یاسا سەرۆکایەتيی هەرێمی ‏کوردستان ئەرکی فەرماندەیيی گشتيی ‏هێزی پێشمەرگەی کوردستانی لەسەر ‏شانە، بەڵام بۆ ئەوەی چاکسازی و ‏یەکخستنی پێشمەرگە جێبه‌جێ بكرێت، ‏دەبێ پارتی و یەکێتی بە باوەڕ و ‏بێ پەشیمانبوونەوە بڕیار بدەن کە ‏دەستی حزب لەسەر پێشمەرگە ‏هەڵبگرن. ده‌بێ کۆتایی بە ‏دەستتێوەردانی حزبی لەناو کاروباری ‏پێشمەرگەدا بهێنن. بەو شێوەیە چاکسازی و یەکخستنی ‏ڕاستەقینەی پێشمەرگە دەست پێدەکات ‏و سەردەکەوێت، ئەگەرنا لەگەڵ هەموو ‏ناکۆکییە سیاسییەکاندا، ئەوی ‏جێبەجێش کراوە، هەڵدەوەشێتەوە. ‏

یەکنەخستنی پێشمەرگە و هێز و ‏دامەزراوە ئەمنییەکان وایکردووە هەموو ‏ناکۆکییە سیاسییەکان لە هەرێمی ‏کوردستان، ڕاستەوخۆ کار لە ئاسایش و ‏دەروونی هاووڵاتييان و بازاڕ و بازرگانی و ‏کەسابەتی بکات. ‏وايكردووه‌ خه‌ڵك چاوەڕوانی لەتبوونی ‏هەرێمی کوردستان و تەنانەت شەڕیش ‏بکەن کە بە خۆشحاڵییەوە لە کاتی ‏ناکۆکییە هه‌ره‌ سه‌خته‌كانيشدا، من ‏هه‌ميشه‌ ئەوەم زۆر به‌ دوور بینیوە. ‏

بەڵام نيگه‌رانى، مەترسی و هەستیاريی ‏خەڵکی کوردستان، دەبێ بۆ ئێمە ‏جێگەی بایەخ بێت. ده‌بێ هاندەرمان بێت بۆ به‌جێهێنانى ئەو ‏بەڵێنانەی حزبەکانمان به‌ گه‌لی كوردستانیان داوه‌. ‏

بۆ سوێندى هەریەک لە ئێمە بەرامبەر ‏گەلی کوردستان و ڕۆحی شەهیدانمان، ‏کە بەڵێنمان داوە پێشمەرگە بكه‌ينه‌ ‏هێزێکی نیشتمانيى دوور لە کارپێکردن ‏و دەستتێوەردانی حزبی. ڕێگە بگرین لە ‏لەتبوونی خاک و گەل و ‏بەرژەوەندییەکانی گەلەکەمان. ‏

ئەگەر بمانەوێت ڕێز لە ڕۆحی شەهیدان ‏بگرین، ئەگەر بمانەوێت ڕێز لە خه‌باتی ‏پێشمەرگە و فیداكاری و قاره‌مانێتیی ئه‌و پێشمه‌رگانه‌ بگرین كه‌ له‌پێناو پاراستنی كوردستان و ده‌ستكه‌وته‌كانیان سه‌ریان دانا و خوێنیان ڕشت، ئەگەر بمانەوێت خۆشەویستيی ‏پێشمەرگە لە دڵی خەڵکی کوردستاندا ‏بهێڵینەوە و قارەمانيه‌تيی پێشمەرگە ‏لەبەرچاوی جیهان نەشکێنین، دەبێ دەستتێوەردانی حزبی لە کاروباری ‏پێشمەرگەدا به‌ زووترین كات ده‌بێت كۆتایی پێ بهێنین. زۆر ئامانجی ڕەوا و پیرۆز و گەورە هەن ‏كه‌ حزبه‌كان لە کوردستان و عيراق، ده‌توانن ‏پێیانەوە سەرقاڵ بن و كاری بۆ بكه‌ن و ده‌ستكه‌وته‌كانی هه‌رێمی كوردستان به‌ره‌وپێشه‌وه‌ ببه‌ن.‏

نابێ حیزبەکان لە کێشانەوەی دەستی ‏خۆیان لەناو هێزی پێشمەرگەدا بە ‏گومان بن، چونکە حکوومەت و ‏سەرۆکایەتيی هەرێمی کوردستان دوو ‏دەزگای نیشتمانيی جێگەی متمانەی ‏خەڵک و حیزبەکانی کوردستانن، ‏پەرلەمانی کوردستانیش وەک دەزگای ‏هەره‌ باڵای چاودێری، بەسەر هێزی ‏پێشمەرگەوە چاودێر دەبێت. ‏

ئامادەبووانی خۆشەویست..‏

بۆچی پێویستە پەلە بکەین لە ‏ڕێکخستنەوە و یەکخستنێکی متمانەداری پێشمەرگە؟ ‏

شەڕی گەورە و فراوانی ئێمە لەگەڵ ‏داعش وایکرد باشترین ڕاوێژکارە ‏سەربازییەکانی وڵاتان هاوکاريی سوپای ‏عيراق و هێزی پێشمەرگە بکەن. ئەو هاوکارییە ئێستاش بەردەوامە و ‏جێگەی ڕێز و سوپاس و پێزانينی گه‌لی كوردستان و حكوومه‌ت و سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمی كوردستانه‌‌. ‏هاوپەیمانان پرۆژەیەکی زۆر باشیان ‏دەستپێکردووە بۆ بەخشینی ڕاوێژ و ‏هاوکاری بە پێشمەرگە بۆ ڕێکخستنەوە ‏و یەکخستنێکی بە بەرنامەی پێشمه‌رگه‌. ‏

ئەمە دەرفەتێکە دەبێ حیزبەکان ئه‌م ده‌رفه‌ته‌ لە ‏دەست پێشمەرگە و له‌ ده‌ست گەلی کوردستانی ‏نەدەن. هاوپەیمانان هاوکاريی پێشمەرگە ‏دەکەن، بەڵام خۆیان ناخەنە ناو کێشە و ‏ململانێیەکانی پارتی و یەکێتی لەناو ‏هێزی پێشمەرگەدا.‏

داوا لە حکوومەتی فیدرالیی عيراقیش ‏دەکەم كه‌ زۆر به‌ جددی پشتیوانی لەو پرۆسەیە بکات، ‏چونکە ئەوە دەستکەوتێکی نیشتمانيی ‏عيراقییە و پێشمەرگە به‌ شانازییه‌وه‌ بەشێکە لە ‏سیستەمی بەرگریی عيراق. لە شەڕی ‏داعشدا پێشمەرگە بە خوێنی خۆی ‏سەلماندی کە پارێزەری هەموو خەڵکی ‏عيراقه‌ و بۆ سوپای عيراقیش پشتيوانە. ‏

هەروەها دەبێ بە جددی دەستبکەین بە ‏بەشداریپێکردنی هەموو پێکهاتەکانی ‏کوردستان لەناو هێزی پێشمەرگەدا. زۆر پێویستە تورکمان، ئاشووری، کلدان، ‏ســریانی، ئێزدى و هەمـوو پێکهاتـەکان ‏بە ڕێژەی بەرچاو بەشدار بن لەناو هێزی ‏پێشمەرگەدا. ئەمەش نامۆ نییە بە ‏مێژووی پێشمەرگە و خوێنی سەدان ‏پێشمەرگەی عەرەب، مەسیحی، ئێزدى و ‏تورکمان لەناو داستانەکانی پێشمەرگەدا كه‌ به‌ خوێنی خۆیان نووسیویانه‌. ‏

هاووڵاتیانی خۆشەویست..‏

بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ى ناکۆکییە سیاسییەکان ‏و كاريگه‌رييه‌كانى به‌سه‌ر بارودۆخى ‏كوردستانه‌وه‌، ئێمە وەک ئەرکی یاسایيی ‏خۆمان له‌ سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێمی كوردستان بۆ چاره‌سه‌ر هەوڵمان داوە و ‏هەوڵ دەدەین. ‏بەردەوام لەگەڵ هەموو لایەنەکان ‏گفتوگۆمان کردووە و ده‌یكه‌ین. ‏بە خۆشحالییەوە دەڵێم ئێستا زەمینەیەک ‏هاتووەتە پێشەوە بۆ نەرمی نواندن و ‏گفتوگۆ له‌گه‌ڵ يه‌كتر، شەڕی ‏ڕاگەیاندنيش هه‌ندێك كه‌م بووه‌ته‌وه. ‏

لە ڕاستیدا ئێمە ناکۆکيی زۆر گەورەی ‏ئەوتۆمان نیيه‌ کە چارەسەر نەکرێن، ‏بەڵام هەندێجار بەربەستی دەروونی بۆ ‏دانیشتن لەگەڵ یەکتر دروست دەکەین. ‏ئەم دۆخە زۆر جار لەنێوان پارتی و ‏یەکێتیدا دروست دەبێت كه‌ به‌ ڕاستی جێی نیگه‌رانیی هه‌موو گه‌لی كوردستانه‌. لە ڕابردوودا هەروامان کردووە، ئێستاش ‏هەر دەبێ وا بکەین کە پێویستە ‏حکوومەت، پەرلەمان، دەسەڵاتی ‏دادوەری و سەرۆکایەتيی هەرێمی ‏کوردستان نەکرێنە گۆڕەپانی ململانێی ‏حزبی. ‏

دەبێ هەمیشە دوور بن لەو ململانێیە. ‏داهاتی هەموو هەرێمی کوردستان بۆ ‏هه‌موو فەرمانبەران و هه‌موو خەڵکی هەرێمی ‏کوردستانە. ‏لە هەمان کاتدا دەبێ بڕیارەکانی ‏حکوومەت و هەموو دامەزراوەکانی ‏هەرێمی کوردستان، به‌ لێكگه‌يشتن بن، ‏لە هەموو ناوچەکانيش وەک یەک ‏جێبەجێ بکرێن. ‏

بە داخەوە بەهۆی ناکۆکییە ‏سیاسییەکانەوە لە هەرێمی کوردستان، ‏زۆر جار هەست بە بێئومێدی و ‏ڕەشبینيی خەڵکی کوردستان دەکەم. ئەمە زۆر ئازاربەخشە، بەڵام من خۆم ‏هەمیشە گەشبینم، چونکە زۆر ‏باوەڕم ‏بە وشیاريی گەلی کوردستان هەیە. ‏شوکور وشیارە خەڵکی کوردستان. ‏ئەم دڵتەنگییەی خەڵکیش لە ناکۆکيی ‏نێوان حزبەکان، نیشانەیەکی دیاری ‏وشیاريی خەڵکی کوردستانە. ‏

زۆرجار گوێم لە ئەفسەر و پلەدارانی ‏پێشمەرگە دەبێت، زۆر نیشتمانیانە ‏کێشەکان، تەنانەت چارەسەرەکانیش ‏دەخەنە ڕوو، لەبەرئەوە باوەڕم زیاتر ‏دەبێت کە پێشمەرگە دەتوانێت بەردەوام ‏جێگەی خۆشەویستيی گەلی کوردستان ‏و جیهان بێت، ئەگەر بە باشی ‏ڕێکبخرێت و یەکبخرێت و به‌ ته‌واوه‌تی ده‌بێت خۆی دووربخاته‌وه‌ له‌ ململانێی سیاسیی ناوخۆی هه‌رێمی كوردستان. ئه‌ركی پێشمه‌رگه‌ پاراستنی ده‌ستكه‌وته‌كانی هه‌رێمی كوردستانه‌ كه‌ به‌ خوێنی سه‌دان و هه‌زاران شه‌هید ئه‌م ده‌ستكه‌وتانه‌ به‌ده‌ست هاتووه، پێشمه‌رگه‌ ده‌بێت وه‌فاداری ئه‌و سوێنده‌ بێت كه‌ خواردوویه‌تی و دوور بێت له‌ ململانێی سیاسی له‌ناو هه‌رێمی كوردستان و له‌ نێوان حزبه‌كاندا.‌‏

هۆکارێکی ئەوەش کە ئێستا زۆر ‏دڵخۆشم بە دەرچوونی ئەم دوو خولەی ‏پێشمەرگە، ئەوەیە دەزانم ئه‌مانه‌ بە ڕۆحێکی ‏نیشتمانیانە و بەپێی زانستی ‏پێشکەوتووی سەربازی، ڕاهێنراون. ‏من دیسانه‌وه‌ ده‌مه‌وێ پیرۆزبایی لە هه‌مووتان ده‌كه‌م، ‏هەر بژین و هيواى ڕۆژێكى خۆش بۆ ‏هه‌موو لايه‌كتان ده‌خوازم.

‏

بژی كوردستان، بژی كورد و ئاوه‌دان بێ وڵات و ئێوه‌ش سه‌ركه‌وتوو بن.

زۆر سوپاس.. ‏

The post سه‌رۆک نێچیرڤان بارزانی: ده‌بێ ده‌ستی حزبه‌کان له‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ بکشێته‌وه‌ appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

كۆلێژى سه‌ربازيى دوو له‌ زاخۆ كه‌ به‌ ئه‌كاديمياى سه‌ربازيى زاخۆ ده‌ناسرێت، ساڵى 1996 دامه‌زراوه‌ و سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تى به‌رگريى عيراقه‌. يه‌كێك له‌ باشترين كۆلێژه‌ سه‌ربازييه‌كانه‌ و چه‌ندين جار له‌سه‌ر ئاستى عيراق پله‌ى يه‌كه‌مى به ده‌ست هێناوه‌.

له‌ ڕێوڕه‌سمه‌که‌دا که‌ ژماره‌یه‌ک له‌ به‌رپرسانی باڵای حکوومی و حزبی و سه‌ربازی ئاماده‌ بوون، سه‌رۆک نێچیرڤان بارزانی وته‌یه‌کی پێشکه‌ش کرد. تيايدا وێڕاى پيرۆزبايى و ده‌ستخۆشى له‌ ده‌رچووان و مامۆستايان و ڕاهێنه‌ران، جه‌ختى له‌ گرنگى و پێويستيى يه‌كخستنه‌وه‌ى پێشمه‌رگه‌ كرده‌وه‌ و داواى كرد پارتى ديموكراتى كوردستان و يه‌كێتيى نيشتمانيى كوردستان بۆ ئه‌مه‌ مه‌به‌سته‌ هاوكارى بكه‌ن و ده‌ستێوه‌ردان له‌ كاروبارى پێشمه‌رگه‌دا بوه‌ستێنن.

هه‌ر ده‌رباره‌ى پرۆسه‌ى يه‌كخستنه‌وه‌ى پێشمه‌رگه‌، باسى له‌و هه‌نگاوانه‌ كرد كه تا‌ ئێستا نراوان و ژماره‌يه‌ك له‌ هێزه‌كانى پێشمه‌رگه‌ يه‌ك خراونه‌ته‌وه‌، به‌ڵام جه‌ختى له‌وه‌ كرده‌وه‌ كه‌ ئه‌وه‌ به‌س نييه‌ و خه‌ڵكى كوردستان و دۆستانى هه‌رێمى كوردستان له‌ كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تى، چاويان له‌وه‌يه‌ پرۆسه‌كه‌ باشتر به‌ڕێوه‌ بچێت.

به‌ڕێزيان ئاماژه‌ى به‌ به‌ردوه‌اميى مه‌ترسييه‌كانى داعش و پێويستيى هاريكارى و هه‌ماهه‌نگيى زياترى نێوان پێشمه‌رگه‌ و سوپاى عيراق كرد، به‌تايبه‌تيش له‌ ناوچه‌كانى سنوورى ماده‌ى 140ى ده‌ستوور كه‌ بۆشاييى ئه‌منى تێدا هه‌يه‌ و تيرۆرستان سوودى لێ ده‌بينن. هه‌روه‌ها ئاماژه‌ى به‌ ڕۆڵى پێشمه‌رگه‌ له‌ تێكشكاندنى داعشدا كرد.

له‌ به‌شێكى ديكه‌ى وته‌كه‌يدا سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى، باسى له‌ گرنگيى گفتوگۆ و لێكگه‌يشتنى نێوان لايه‌نه‌ كوردستانييه‌كان كرد و له‌مباره‌وه‌ ئاماژه‌ى به‌ كۆبوونه‌وه‌ى دوێنێى پارتى ديموكراتى كوردستان و يه‌كێتيى نيشتمانيى كوردستان كرد و به‌ كۆبوونه‌وه‌يه‌كى باشى له‌ قه‌ڵه‌م دا، هه‌روه‌ها هيواى خواست ديدار و كۆبوونه‌وه‌ى زياتر بۆ يه‌كڕيزى و ته‌بايى له‌نێوان لايه‌نه‌ سياسييه‌كاندا ئه‌نجام بدرێن و گوتى: زه‌مينه‌يه‌كى باش بۆ نه‌هێشتنى ناكۆكييه‌كان هه‌يه‌.

دۆخى عيراق و چه‌قبه‌ستوويى و بنه‌به‌ستى سياسى له‌ وڵات، ته‌وه‌رێكى ديكه‌ى وته‌ى به‌ڕێز سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان بوو. تيايدا باسى له‌ كاريگه‌رييه‌كانى دۆخه‌كه‌ به‌سه‌ر ژيان و گوزرانى خه‌ڵك و دۆخى هه‌رێمى كوردستانه‌وه‌ كرد و جه‌ختى له‌ پێويستيى هاريكاريى نێوان هه‌موو لايه‌نه‌ عيراقييه‌كان كرد بۆ تێپه‌ڕاندنى سه‌ختييه‌كان و چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كان.

له‌ دوا به‌شى وتاره‌كه‌يدا سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى، وێڕاى دووپاتكردنه‌وه‌ى ئاماده‌يى و جددييه‌تى حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان بۆ چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كان له‌گه‌ل به‌غدا له‌سه‌ر بنه‌ماى ده‌ستوورى عيراق، داواى له‌ حكوومه‌تى فيدرالى و دامه‌زراوه‌ عێراقييه‌كان كرد ئه‌گه‌ر هاووڵاتييانى هه‌رێمى كوردستان به‌ هاووڵاتيى عێراق ده‌بينن، كۆتايى به‌ فشاره‌كانى سه‌ر هه‌رێمى كوردستان بهێنن.

ئه‌مه‌ ده‌قى وته‌كه‌يه‌:

ئاماده‌بوويێن ڕێزدار،

پێشمه‌رگێن قه‌هره‌مان،

فه‌رماندار و مامۆستا و ڕاهێنه‌رێن ڕێزدار،

ده‌رچوويێن خۆشتڤى يێن خولا (27)ێ ‏يا بنەڕەتی ل کۆلیژا سەربازی يا دو ل ‏زاخۆ،

كه‌سوكارێن ڤان عه‌زيزا،

هه‌مى لايه‌ك ب خێر بێن، سه‌ر چاڤا

بخێرهاتنا نێرده‌يێن ولاتێن هه‌ڤپه‌يمان دكه‌م ئه‌وێن كو د شه‌ڕێ داعشێدا هاريكاريا مه‌ كرى. هاريكاريا وان به‌رز دنرخينين و بخێرهاتنا وان دكه‌ين. بخێرهاتنا نێردێن ديپلۆماسى يێن ولاتێن بيانى دكه‌ين ل هه‌ولێرێ. هه‌مى لايه‌ك ب خێر بێن، سه‌ر چاڤا.

خۆشحالم کو ئەڤرۆ ل ڤێرەمە ل زاخۆ ‏دگەل هەوەیێن ڕێزدار، ‏داكو ئەم هەمی ژ دل و پێکڤە ‏پیرۆزباهیێ ل ئێك ب ئێكى وان (٤٩٩) ‏دەرچوویێن خولا (٢٧)ێ بنەڕەتی یا ‏کۆلیژا سەربازی يا دو ل زاخۆ بکەین. ‏

پیرۆزباهیێ ل هەوەیێن خۆشتڤی و ‏دایکوباب و کەسوکارێن هەوە دکەم بۆ ڤێ سه‌ركه‌فتنێ، ته‌مه‌ندرێژ بن، سه‌ركه‌فتى بن بۆ خزمه‌تكرنا ولاتێ خۆ. من دڤێت لێره‌ سه‌ره‌ڕاى پيرۆزباهيێ ل وه‌ هه‌ميا، پیرۆزباهییەکا تایبەت ل ‏ئه‌فسه‌ر (ئیلداد ئەبریم یلدەخانی) بکەم، ‏کو تاکە قوتابی و دەرچوویێ مەسیحییە ‏دڤێ خولێدا. ‏

هیڤیدارم خولێن داهاتی هژمارەکا زۆر ‏مەسیحی، تورکمان و هژمارەکا زۆر ‏خوشک و برایێن ئێزدی ژی به‌شدار بن. گەلەك دلخۆش بووم کو ل کۆلیژا ‏سەربازی يا سێ ل قەلاچۆڵان من ‏هژمارەکا دەرچوویێن ئافرەت دیتن. به‌رى نها ژى لێره‌ ئافره‌ت ل ڤان خولێن كو ل زاخۆ هاتينه‌ كرن، ده‌رچووينه‌. هیڤیدارین د خولێن داهاتيدا، هژماره‌كا زێده‌تر و به‌رچاڤتر ل ڤانه‌ ببينين. ‏خۆشحالم کو ئەڤرۆ دبینم دەرچوویێن ‏ڤێ خولێ خەلکێ هەرچار پارێزگەهێن ‏هەرێما کوردستانێ و ده‌رڤه‌ى هه‌رێمێنه‌.

بەشدارییا خەلکێ هەمی ده‌ڤه‌را دڤا ‏خولادا و پێکڤەبوونا وان د يه‌ك جهدا، هاریکارييە بۆ ‏یەکخستن و یەکبوونا هێزا پێشمەرگەیێ ‏کوردستانێ.‏ دەستخۆشییەکا تایبەت ل ڕاگرێ کۆلیژا ‏سەربازی يا دو ل زاخۆ دکەم، هەروەسا ‏دەستخۆشیێ ل هەمی وان مامۆستا و ‏ڕاهێنەرێن سەربازی دکەم ‏کو ب درێژاهییا ڤێ خولێ قوتابی فێری ‏زانست و تەکنیکێن سەربازی کرینە و ‏ڕوحا بلندا پێشمەرگانە فێری قوتابیا كرينه‌ دڤێ خولێدا.‏

سوپاسییا کارێ بەردەوامێ وەزارەتا ‏پێشمەرگەى دکەم بۆ سەرکەفتنا ڤێ ‏خولێ، هەروەسا سوپاسییا هاریکارییا ‏وەزارەتا بەرگرییا عێراقێ دکەم.‏ جهێ دلخۆشیێ یە کو کۆلیژا سەربازی ‏يا دو ل زاخۆ، د ئاستەکێ هەرە بلندايه‌ ‏ل عێراقێ و ژ دەمێ دامەزراندنا وێ ل ‏ساڵا ١٩٩٦ و تا نها (٥٦) خولێن ‏بنەڕەتی و ئەفسەرا ژ ڤێ کۆلیژێ ‏دەرچووينە.‏

دامەزراندن و پێشئێخستنا کارێ کۆلیژا سەربازییا ‏زاخۆ، هەردەم ژ ڕۆژا دامه‌زراندنێڤه‌ جهێ بايه‌خا تایبەتى يا سەرۆک بارزانی بوویە. ئەم ب ‏ناڤێ خۆ و هەوە هەمیا، سپاسییا جەنابێ وى دکەین. هه‌روه‌سا دڤێ ده‌ليڤێدا (60) سالييا پێشمه‌رگاتيا سه‌رۆك بارزانى و خزمه‌تا جه‌نابێ وى بۆ دۆزا ڕه‌ويا كوردستانێ، پيرۆز دنرخينين.

پێشمەرگەیێن قارەمان و خەلکێ ‏خۆشتڤیێ کوردستانێ..‏

ئەڤرۆ ٢٦ی گوڵانێیە و بیرهاتنەکا ‏پیرۆزه‌ د دیرۆکا شۆڕەشدا، شۆڕشگێڕى و به‌رخودانا كوردستانێيه‌. ‏‏٢٦ی گوڵانێ بیرئینانا خۆڕاگری و ‏سەرهلدانەڤا خەباتا پێشمەرگایەتیێیە ‏ل کوردستانێ د ڕۆژەکا گەلەك ‏دژواردا. ‏کەسێن كو وی دەمی گۆتینە دوژمنا، ‏پێشمەرگە مایە و کوردستان دێ هەر ‏مینیت، ئه‌ڤرۆ پشتى ڤان هه‌مى سالا، ديسا ب ڕێز و پێزانينڤه‌ بيرئانينا وان خه‌باتكه‌را، وان دلسۆزا، وان پێشمه‌رگێن قه‌هره‌ڤان دكه‌ين.

سڵاڤ ل هەمی وان قه‌هرەمانێن ڕۆژێن ‏شۆڕەش و خەباتا پێشمەرگایەتیێ ‏دەستپێکری. ‏سڵاڤ ل گیانێ پاک و پیرۆزێ وان ‏قه‌هره‌مانان بيت گیانێ خۆ کریە فيدا، كريه‌ قوربانى ژبۆ ‏مانا کوردستانێ و نەهێلانا دیکتاتۆریه‌تێ و ‏بدەسڤەئینانا ئازادیێ بۆ گەلێ ‏کوردستانێ و هەمی عێراقێ. ‏سڵاڤ ل بیرەوەرییا هەردوو شۆڕەشێن ‏‏٢٦ی گوڵانێ و شۆڕەشا نوى كو بۆ ئازاديێ و خه‌باتێ و به‌رخودانێ و ڕزگاركرنا ملله‌تێ مه‌ ده‌ست پێكر و خه‌بات بۆ كر.‏

گەلەك خۆشحالم کو دڤێ ده‌ليڤێدا لێرەمە، ل زاخۆ، زاخۆیا خۆڕاگر، زاخۆيا شۆڕەشگێڕ. ‏زاخۆ و زاخۆییا، ڕۆلەکێ زۆر کاریگەر و ‏سەرەکی د شۆڕەشا گولانێدا گێڕا، ‏شۆڕەشا گوڵانێ ژی ل ڤێ ده‌ڤه‌رێ ‏دەستپێک و بناغێ سەرکەفتنێ دانا. ‏زاخۆ ژبەرکو ناڤەندەکا سەرەکییا خەباتا ‏پێشمەرگەی بوویە، لەوما ئەڤ کۆلیژە ‏ژی ل ڤێرێ هاتە دامەزراندن.‏

ئامادەبوویێن بەڕێز..‏

هێزا پێشمەرگەیێ کوردستانێ، هێزا ‏پارێزەرا کوردستانێ یە و بەشەکە ژ ‏سیستەمێ بەرگرییێ عێراقێ. ‏لێ لسەردەمێ شەڕێ داعش وەک هێزەکا ‏سەرەکییا بەرهنگاربوونا داعش، بوو ‏بەشێک ژ هەڤپەیمانییەکا نێڤدەولەتی بۆ ‏تێکشکاندن و ژناڤبرنا داعشێ و پاراستنا ئارامییا ‏ده‌ڤه‌رێ و ئازادیێ و ئاراميێ ل جیهانێ.‏

مخابن داعش هێشتا مایە و، هێرشێن ‏وێ زێدە دبن ل هنده‌ك ده‌ڤه‌را، بتایبەتی ژی ‏ل ده‌ڤه‌رێن ناکۆکی لسەر. ‏ڕۆژانە ئەڤ هێرشێن داعش دبنە سەبەبێ ‏شەهیدبوونا خەلکێ ڤان ده‌ڤه‌را و ‏پێشمەرگە و حەشد و سەربازێن سوپایێ ‏عێراقێ. ‏ده‌ڤه‌رێن ناکۆکی لسەر، بووینە بنگەهـ و ‏کۆریدۆرێ تیرۆریستێن داعش و جهێ ‏خۆڕێکخستنا وان، ‏ئەڤە ژی گەفه‌ و مەترسییەکا گەلەك ‏مەزنە بۆ سەر هەرێما کوردستانێ و ‏هەمی عێراقێ، هەروەسا مەترسییە بۆ ‏سەر هه‌مى جیهانێ ژی.‏

زێدەبوونا هێرشێن داعشێ و گەفێن وێ ‏یێن ڕۆژانە لسەر ژیانا گوند و ‏شارۆچکەیێن ده‌ڤه‌رێن ناکۆکی لسەر، ‏ب دیتنا مە پێویستی ب پێکەڤە ‏کارکرنەکا هەمەلایەنە هه‌یە. دڤێت ئەم دڕندەیی و مەترسییا داعشێ ‏کێم نەبینین، ‏چونکى داعشێ کۆمکوژیێن زۆر مەزن ‏بەرامبەر گەلێ مە ئەنجام داینە و ‏چەندین ده‌ڤه‌ر وێران کرینە و بوونە ‏مەترسی بۆ عيراقێ و كوردستانێ و هەمی جیهانێ. ‏

نوکە ژی داعش خودانا هەمان فکر و ‏ئاراستەیا کوشتن و وێرانکرنێ یە. ‏لەوما زێدە كارکرنا پێكڤه‌ يا ‏پێشمەرگە و سوپايێ عێراقێ و، ‏دەستبکاربوونا بلەز و دەمودەست یا ‏هەردوو لیوایێن هەڤبەشێن سوپا و ‏پێشمەرگەی، زۆر پێویستە ل وان ‏ده‌ڤه‌را.‏

دڤی باردۆخیدا دابینکرنا پێداویستیێن ‏پێشمەرگەی، پێشخستنا مەشق و ‏ڕاهێنانا پێشمەرگەی، پێویستییەکا زۆر ‏گرنگە بۆ بەرهنگاربوونا داعش. ‏پێشمەرگه‌ى پێدڤى ب هەمی ‏پێداویستی و تەکنەلۆژیا پێشکەفتی یا ‏سەربازی هەیە.‏

پێشمەرگە هەتا نۆکە ب چەکێ گەلەك ‏سادە، لێ ب فیداکارییەکا مەزن و ‏خوينا خۆ قه‌هرەمانییەکا زۆر نیشاندایە و ‏گەلەك داستانێن مه‌زن د به‌رخودانێدا تۆمار كرينه‌.‌ نۆکە پشتەڤانیکرنا پێشمەرگەی ژلایێ ‏حکوومەتا فیدرالییا عێراقێ و ‏هەڤپەیمانانڤە، زۆر پێویستە، نها گه‌له‌ك پێويستتره‌ ژ جارا. داخوازێ ژ حکوومەتا فيدرالييا عێراقێ و ‏هەڤپەیمانا دکەم پتر هاریکارییا ‏پێشمەرگەی بکەن ب مەشق و ئامێر و ‏چەکێن پێشکەفتی و ڕاهێنانێ.

ئامادەبوویێن خۆشتڤی و لایەنێن ‏سیاسی يێن كوردستانێ..‏

ناڤودەنگ و ڕێزا پێشمەرگەی ئەڤرۆ ل ‏جیهانێ ژ هەمی دەمەکی زێده‌تره‌. بەشدارییا پێشمەرگەی د پاراستنا هەمی ‏پێکهاتەیاندا ژ هەر دەمەکی دیارترە، كو ئه‌ڤه‌ ئه‌و خاله‌ يا كو ئه‌م هه‌مى گاڤا پێ سه‌رفراز و سه‌ربلندين. لێ مانا دەستێوەردانا حزبی د کاروبارێن ‏پێشمەرگەیدا، ڕێگرە ل پێشکەفتنا هێزا ‏پێشمەرگەیێ کوردستانێ.

هەروەسا هەبوونا دەستێوەردانا حزبی ‏وەدکەت بەردەوام مەترسییا وێ چەندێ هەبیت ‏کو پێشمەرگەى بکەنە بەشەك ژ ‏ناکۆکیێن سیاسی یێن حزبان ل هەرێما ‏کوردستانێ، ئەڤە ژی گەفه‌كا زۆر جددييه‌ لسەر پرۆسەیا ‏دیموکراسی و بڕێڤەبرن و یەکێتییا ‏هەرێما کوردستانێ.‏

ژبەر ڤێ چەندێ جارەکا دی ل ڤێرێ وەک ‏داخوازییەکا خەلکێ کوردستانێ، وەک پێویستییەکا نیشتمانی، وەک ‏ئەرکێ خۆ یێ یاسایی، داخوازێ ژ پارتی دیموکراتی کوردستان ‏و یەکێتيی نیشتمانيی کوردستان دکەم دەستێوەردانا حزبی د کاروبارێن ‏پێشمەرگەیدا ڕابگرن و بێی ‏پەشێمانبوون و بێ دودلى، ڤێ ده‌ستێوه‌ردانێ ب دويماهی ‏بینن.‏

هەتا نۆکە هەردوو هێزێن پشتەڤانی يێن ‏‏(1) و (2)، هەروەسا (٢٢) لیوایێن هێزێن ‏‏(70) و (80) کەفتینە سەر وەزارەتا ‏پێشمەرگەی، ئەڤە پێنگاڤەکا گرنگە. ‏ به‌لێ ئه‌ڤه‌ به‌س نییە و دڤێت هەمی ‏هێزا پێشمەرگەی ببیتە ئێك و هەڤدەم ‏هەمی دەرگەهێن دەستێوەردانا حیزبی ‏ژی بهێنە گرتن.

‏

سەرۆکاتییا هەرێما کوردستانێ، وەک ‏فەرماندەیا گشتی یا هێزا پێشمەرگەی، ‏هەمی هەولا ددەت و ب تەمامی ‏پشتەڤانیێ ل کارێ وەزارەتا پێشمەرگەی ‏ژی دکەت بۆ یەکخستنا پێشمەرگەی. ‏لێ ژبۆ ڤێ سەرکەفتنێ، ‏دڤێت دويماهیئینان ب دەستێوەردانا هه‌مى لايه‌كى، بتايبه‌تى پارتی و یەکێتيڤه هه‌بيت و ئه‌م ژڤێ قۆناغێ ده‌رباس ببين و هێزێن پێشمه‌رگێ كوردستانێ ببنه‌ ئێك‌ بۆ وێ سويندا وان خارى كو دێ هه‌رتم به‌ره‌ڤانيێ ل كوردستانييا و ل كوردستانێ كه‌ن.

ئەڤە چەند ساڵە وەڵاتێن هەڤپەیمان ‏پلان هه‌يه‌ بۆ ئێکخستنا پێشمەرگەی و ب سپاسيڤه‌ ‏لسەر ڤێ چه‌ندێ كاردکەن، ‏ئەڤە دەرفەت و پشتەڤانییەکا زۆرا مەزنە ‏بۆ پێشمەرگە و گەلێ کوردستانێ. خەلك ‏داخوازا ئێکخستنا هێزا پێشمەرگەیێ ‏کوردستانێ دکەت، نۆکە ئەم دشێین ڤێ ‏پرۆسەیێ ب هاریکارییا هەڤپەیمانا ‏سەربێخین. خه‌لكێ كوردستانێ داخوازا ئێكبوونا هێزا پێشمه‌رگه‌ى دكه‌ت، ‏لەوما داخازێ ژ پەرلەمانێ کوردستانێ ژى ‏دکەم وەک نوینەرێ خەلکی، ب هویری ‏چاڤدێرییا پرۆسەیا ئێكبوونا هێزا پێشمه‌رگه‌ى بکەت.‏

پێشمەرگە دەمێ دروستبووی، بۆ گەلێ ‏کوردستانێ و بۆ پاراستنا کوردستانيا ‏دروست بوو، نە بۆ حزب و پاراستنا حزبا. ‏ئەڤە دەرفەتەکا زێڕینە ‏کو هێزا پێشمەرگەی ب تەمامی ببیتە ‏هێزەکا سەربەخۆ یا دوير ژ دەستێوەردانێ.‏

خەلکێ خۆشتڤیێ کوردستانێ..

ناکۆکیێن ناڤبەرا حزبا ل هەرێما ‏کوردستانێ هوين ماندی کرینە، ‏زیان گەهاندییە بازاڕ و کەسابەتا هەوە و ‏ڕێ ڤەکرییە بۆ مەترسی و فشارێن ‏زێدەتر لسەر هەرێما کوردستانێ. ‏ئەرکێ مەیە بەرامبەری هەوە وەک ‏سەرۆکاتییا هەرێما کوردستانێ کو هەوڵا ‏کۆمکرن و تفاقا ناڤبەرا حزبا بدەین لسەر ‏پرسێن نیشتمانی. ‏

هیڤیدارین د دەمەکێ نێزیکدا گفتوگۆ و ‏ڕێککەفتنا هەمی حزبا ب کریار لسەر ‏ئارمانج و پرسێن سیاسی یێن نیشتمانی ‏ببینین. ‏دەما کۆمبوونێن مە ل سلێمانیێ، مە ‏ئامادەییەکا زۆر باش ژ هەمی لایەنا دیت ‏بۆ پێکڤەڕوينشتن و نەهێلانا ناکۆکییا. ‏نۆکە زەمینە یا گونجاو بۆ گفتوگۆ و ‏ڕێککەفتنا هه‌يه‌. ‏

دوهى كۆبوونه‌كا باش د ناڤبه‌را يه‌كێتيى نيشتمانيى كوردستان و پارتى ديموكراتى كوردستاندا بڕێڤه ‌چوو، ب پشته‌ڤانيا خودێ دڤی ‏ماوەیدا دێ زنجیرەکا کۆمبوونێن دى بینن. ب هيڤيا هندێ كو بگه‌هينه‌ ڕێككه‌فتنه‌كا باش و ئاراميێ و سه‌قامگيريێ و خۆشگوزه‌رانيێ بۆ ملله‌تێ خۆ دابين بكه‌ين. ‏گەلەك پێویستە تاک ب تاکێن گەلێ ‏کوردستانێ ژی پشتەڤانییا ڤێ ئاراستەیێ ‏بکەن و ئەز هەوە پشتڕاست دکەم کو ‏هیچ کێشەیەک نینە ل هەرێما ‏کوردستانێ كو ئەم نەشێین ب ‏پێکڤەڕوينشتنێ چارەسەر بکەین.‏

ئاڵۆزی و نەسەقامگیری ل هەر ده‌ڤه‌ره‌كا ‏عێراقێ، کاريگه‌رى لسه‌ر ڕەوشا هەمی ‏ده‌ڤه‌رێت دی یێن عێراقێ هه‌يه‌. ‏بەرژەوەندی و سەروەرییا مە وەک عێراقی ‏ل هەمی ده‌ڤه‌را هەڤبەش و یەکە. ‏ئەم هەمی و ئەڤ پێشمەرگەیێن ئەڤرۆ ژ ‏ڤێ خولێ دەرچووين و سويند خوارى، ‏تەماشەی سەقامگیری و سەروەریيا كوردستانێ و عێراقێ ڤێكرا دكه‌ين.‏

ناکۆکیێن ناڤبەرا لایەنێن سیاسی ل ‏بەغدا کاریگەرییه‌كا خراب ل هەمی ‏عێراقێ و هه‌رێما كوردستانێ ژى کرییە. ‏ناکۆکیێن ناڤبەرا حزبا ل هەرێما ‏کوردستانێ ژی کێشەیێن زێدەتر بۆ ‏پرۆسەیا سیاسی ل عێراقێ چێكريه‌. ‏هەمی هەوڵێن ڕێککەفتنا سیاسی ل ‏بەغدا و هەولێرێ تەمامکەرێن ئێکن.

نە‌هێلانا ناکۆکیێن ناڤبەرا حزبا ل هەرێما ‏کوردستانێ، بەشەکێ تەمامکەره‌ ژ ‏نەهێلانا چەقبەستنا سیاسی یا ناڤبەرا ‏لایەنێن سیاسیێن هەمی عێراقێ، ‏لەوما دڤێت ئەم هەمی هاریکارێن ‏ئێکودو بین ژبۆ دەربازکرنا ڤێ ‏چەقبەستنا سیاسی.‏

گرانیێ، ئه‌ڤرۆ ژیانا هەمی خەلکێ جیهانێ ‏زەحمەت کرییە. هەبوونا ناکۆکیێن سیاسی و چەقبەستنا ‏سیاسی ل عێراقێ، وەسا کرییە كو ‏خەلکێ عێراقێ زۆرتر بکەڤیتە بن ڤی ‏بارێ گران. ‏لەوما پێویستە هه‌مى هێزێن عێراقى نەرمییەکا زێدەتر بەرامبەر ‏ئێکودو نیشان بدەین، ‏دا ڤەکرنەکا تەمام د پرۆسەیا سیاسییا ‏عێراقێدا دروست ببيت. ‏

ئەم هەمی عێراقینە و بەشەکین ژ ‏عێراقێ، لەوما ژی دڤێت ئەم هەمی ب ‏ڤێ ڕوحێ بەرەف چارەسەرییا کێشەیان ‏بچین ل عێراقێ. دڤێت ئه‌م هه‌مى ڤێكڕا ڕوينين و چاره‌سه‌را هه‌ڤپشك ڤه‌بينين و شكاندن و ئێكودوقه‌بوونه‌كرن دڤێت بدويماهى بێت.

ل ڤێرێ من دڤێت د هه‌مان ده‌مێدا ‏داخوازێ ژ حکوومەتا فیدرالییا عێراقێ و ‏هەمی دەسەڵات و دامەزراوەیێن فیدرالی ‏ل عيراقێ كو بکەم، کو ب چاڤێ تەمامکەر و ‏هەڤبەش به‌رێ خۆ بده‌نه‌ هەرێما کوردستانێ ‏بکەن. ‏چونکی ئەم هەمی ئێکین و، سەرکەفتن ‏و شکەستنێن مە ژی هەڤبەشن. ‏

پاراستن و بەرژەوەندی و پێکڤەژیانا مه‌ ل هه‌مى ده‌ڤه‌رێن عيراقێ وه‌ك ئێكه‌ و ‏ئەرکێ حکوومەت و دامەزراوەیێن ‏فیدرالى یێن عێراقێ یە ب پلەیا ئێکەم. خەلکێ عێراقێ پێویستی ب ئارامی و ‏پێشکەفتنێ یە و ب هیچ شێوەیەکی ‏حەژ کێشەیێن زێدەتر ناکەت. ‏ژبەرهندێ چێنابیت به‌غدا باوه‌ريا وێ ئه‌و بيت كو بێدەسهەلاتکرنا ‏هەرێما کوردستانێ كرداره‌كێ باشه‌. ‏

ئه‌ز لێره‌ داخوازێ ژ به‌غدا دكه‌م، ئه‌گه‌ر ب جددى به‌غدا هه‌رێما كوردستانێ وه‌كى به‌شه‌ك ژ عيراقێ دبينيت، ئه‌گه‌ر به‌غدا هه‌ڤوه‌لاتيێن هه‌رێما كوردستانێ وه‌كى به‌شه‌ك ژ هه‌ڤوه‌لاتيێن عێراقێ دبينيت، دڤێت ب زويترين ده‌م كێشه‌يێن كو دناڤبه‌را هه‌رێما كوردستانێ و به‌غدادا هه‌نه،‌ چاره‌سه‌ر بكه‌ت. نابيت و دروست نيه‌ هه‌ڤوه‌لاتيێن هه‌رێما كوردستانێ وه‌كى به‌شه‌ك ژ عێراقێ هه‌ر هه‌يڤ د دله‌ڕاو‌كێدا بن كا ئايا بودجه‌ دێ ژ عيراقێ بۆ هێت يان نه‌؟!

ئاخفتنا من بۆ ده‌سه‌لاتدارێت عێراقێ ئه‌وه‌ ڤێ مه‌سه‌لێ بدويماهى بينن. ئه‌گه‌ر وه‌ دڤێت و هوين دبينن هه‌ڤوه‌لاتى يێن هه‌رێما كوردستانێ به‌شه‌كن ژ عێراقێ، دڤێت دويماهيێ ب ڤێ فشارێ بينن يا كو ڤێ گاڤێ هند ل به‌غدا تێته‌ سه‌ر هه‌رێما كوردستانێ. ئه‌ز باوه‌ر دكه‌م مه‌ ڤێكڕا ده‌رفه‌تا هه‌ى كو هه‌مى ئاريشه‌ و كێشه‌يان ل سه‌ر مێزا گفتوگۆيا دگه‌ل به‌غدا چاره‌سه‌ر بكه‌ين. مه‌ جددييه‌ت دڤێت، حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ يا جددييه‌ ڤا ئارێشا ل سه‌ر مێزا گفتوگۆيێ و ل سه‌ر بنگه‌هێ ده‌ستوورێ عێراقێ چاره‌سه‌ر بكه‌ت.

حه‌ژێكرنا باژێڕێن عيراقێ، حه‌ژێكرنه‌ بۆ هه‌رێما كوردستانێ. خه‌لكێ مويسل، به‌غدا، به‌سرا، ئه‌نبار، كه‌ركووك، هه‌ولێرێ و سلێمانيێ، ئێكودو دڤێت. خه‌لكى چ ئارێشه‌ دگه‌ل ئێكودو نينه‌. خه‌لكى پێنه‌خۆشه‌ و حه‌ز ناكه‌ن ئه‌ڤه‌ يا به‌رده‌وام بيت. هيڤيا من ئه‌وه‌ دويماهيێ ب ڤێ مه‌سه‌لێ بينن و ديسا ب زويترين ده‌م كێشه‌ و ئارێشه‌يێن ناڤبه‌را هه‌رێما كوردستانێ و به‌غدا ب ديالۆگ و ل سه‌ر مێزا گفتوگۆيێ چاره‌سه‌ر ببن.

جاره‌كا دى پيرۆزباهيێ ل هه‌وه‌ هه‌ميا دكه‌م، هيڤيا من ئه‌وه‌ سه‌ركه‌فتى بن بۆ خزمه‌تا كوردستانييا، ته‌مه‌ندرێژ بن، وه‌فادار بن بۆ وێ سويندا كو وه‌ خوارى بۆ به‌ڕه‌ڤانيێ ل خاكا پيرۆزا كوردستانێ و هوين هه‌مى لايه‌ك ب خێر بێن سه‌ر چاڤا.

زۆر سپاس.

The post سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى بۆ به‌غدا: كۆتايى به‌ فشاره‌كانى سه‌ر هه‌رێمى كوردستان بهێنن appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە كۆنفرانسەكەدا دوای پێشكەشكردنی چەند وتارێك لەلایەن ئامادەبووانەوە، سەرۆك نێچیرڤان بارزانی وتارێكی پێشكەش كرد، ئەمە دەقەكەیەتی:

بەڕێزان،

به‌يانيتان باش،

هه‌موو لايه‌كتان به‌ خێر بێن بۆ ئەم كۆنفرانسە و هیوادارم كۆنفرانسەكەتان ئەنجامی هەبێت..

خۆشحاڵم كه‌ ئه‌مڕۆ پێكه‌وه‌ به‌شدارین له‌م كۆنفرانسه‌دا. ده‌ستخۆشى له‌ ڕێكخراوى سپاركى هۆڵه‌ندى و هه‌موو ئه‌و لايه‌نانه‌ ده‌كه‌م كه‌ ڕۆڵيان له‌ سازدانى ئه‌م كۆنفرانسه‌دا گێڕاوه. ئه‌مه‌ ده‌رفه‌تێكى باشه‌ بۆ ئه‌وه‌ى ده‌رباره‌ى بابه‌تێكى گرنگ، ده‌رباره‌ى ئاشتى و، (ميانڕه‌وى وه‌ك ڕێگه‌يه‌ك بۆ ئاشتى)، قسه‌ و گفتوگۆ بكه‌ين. سوپاستان ده‌كه‌م.

به‌ڕێزان..

له كاتێكدا جيهانى ئه‌مڕۆمان به‌ ده‌ستى كۆمه‌ڵێك ته‌حه‌دى و قه‌يرانى جياوه‌ ده‌ناڵێنێت، ئاشتى له‌ هه‌موو كاتێك پێويستترە. لێكه‌وته‌كانى كۆرۆنا به‌تايبه‌تى له‌ بوارى ئابووريدا، تيرۆر و توندڕه‌وى، شه‌ڕ و پێكدادان، ناكۆكيى سياسى و جيۆسياسى، کارکردن‌ به‌ لۆژيكى هێز، قسه‌كردن به‌ زمانى چه‌ك، هه‌وڵى سه‌پاندنى هه‌ژموون و هه‌تا دوايى، خه‌ريكه‌ ئاشتيى جيهان ده‌خاته‌ ژێر مه‌ترسييه‌كى ڕاسته‌قينه‌وه‌! ڕووداو و پێشهاته‌كان به‌ جۆرێكن، نيگه‌رانى و پرسيارێكى ئازاربه‌خش، خه‌ريكه‌ مێشكى زۆربه‌ى مرۆڤايه‌تى سه‌رقاڵ ده‌كات:

ـ ئايا جيهان به‌ره‌و جه‌نگێكى ديكه‌ى نێوان زلهێزه‌كان هه‌نگاو ده‌نێت؟!

له‌ دۆخێكى ئاوادا، ڕه‌نگه‌ بۆ کەم شوێنى ديكه‌ى سه‌رزه‌مين، هێنده‌ى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست، پاراستنى ئاشتى و سه‌قامگيرى پێويستييه‌كى له‌پێش ‌بێت! بۆ سه‌رزه‌مينێكى ده‌وڵه‌مه‌ند به‌وه‌نده‌ پێكهاته‌ى جياى نه‌ته‌وه‌يى و ئايينى، به‌ مێژوويه‌كى پڕ له‌ تاڵى و ناخۆشى، پڕ له‌ شه‌ڕ و خوێن و كاره‌سات، ڕه‌نگه‌ هيچ شتێكى ديكه،‌ هێنده‌ى ئاشتى و پاراستنى ئاشتى بۆ ئه‌م ناوچه‌يه‌ پێويست نه‌بێت!

ئه‌گه‌ر عيراق وه‌ك نموونه‌يه‌كى بچووكى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست وه‌ربگرين، ده‌بينين ئاشتى و سه‌قامگيرى له‌ عيراق، چه‌ند بۆ خودى خۆى گرنگ و پێويسته‌، هێنده‌ و بگره‌ زياتريش بۆ ئاشتى و سه‌قامگيرى له‌ ناوچه‌كه‌، گرنگ و پێويسته‌! به‌ درێژاييى مێژووی وڵات، نه‌بوونى ئاشتى و سه‌قامگيرى له‌ عيراق، نائارامى و نا‌سه‌قامگيرى له‌ ناوچه‌كه‌ به شێوەیەكی ‌گشتى دروست كردووه‌! ده‌وڵه‌مه‌ندى و سامانێكى زۆرى به‌ هه‌ده‌ر داوه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ ميانڕه‌وى و ئاشتيدا، ده‌كرا عيراق بكاته‌ يه‌كێك له‌ باشترين و پێشكه‌وتووترين وڵاتانى ناوچه‌كه‌ و جيهان.

لێكه‌وته‌كانى نه‌بوونى ئاشتى و ناسه‌قامگيرى له‌ عيراق، زۆر جار دۆخى وڵاتانى ده‌وروبه‌ر و ناوچه‌كه‌يشى تێكداوه! ته‌نانه‌ت هه‌ڕه‌شه‌ى له‌ ئاشتيى جيهانيش كردووه‌!

ئه‌گه‌ر نه‌چينه‌وه‌ سه‌ر مێژووى كۆنى ناكۆكى و پێكدادانى مه‌زهه‌بى و تائيفى و نه‌ته‌وه‌ييش، هه‌ر ته‌نيا باسى مێژووى نوێى عيراق بكه‌ين، ده‌بينين ئه‌و سته‌مه‌ى هه‌ر له‌گه‌ڵ دروستبوونى ده‌وڵه‌تى عيراق له‌ گه‌لى كوردستان و پێكهاته‌كانى كراوه‌، چه‌ند شه‌ڕ و ماڵوێرانى و كاره‌ساتى بۆ عيراق و ناوچه‌كه‌ به‌دواى خۆيدا هێناوه‌! ده‌بينين لێكه‌وته‌كانى، چه‌ند زيانيان به‌ ناوچه‌كه و ئاشتى و سه‌قامگيرى له‌ ناوچه‌كه‌ گه‌ياندووه‌!

شه‌ڕى عيراق ـ ئێران، دواتر داگيركردنى كوێت له‌لايه‌ن عيراقه‌وه‌، دروستبوون و هاتنى هاوپه‌يمانيى نێوده‌وڵه‌تى بۆ ڕزگاركردنى كوێت و شه‌ڕى دووه‌مى كه‌نداو، شه‌ڕى ڕزگاريى عيراق و هه‌موو ئه‌و ڕووداوانه‌ى دواى ئه‌وه‌ تا سه‌رهه‌ڵدانى داعش له‌م ناوچه‌يه‌ هاتنه‌ ئاراوه‌، كه‌ هاوسه‌نگيى هێز و به‌رژه‌وه‌ندى و هاوسه‌نگيى سياسيى وڵاتانى له‌ ناوچه‌كه‌ بە تەواوەتی گۆڕى، هه‌موويان ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ سه‌ر ئه‌وه‌ى: له‌ عيراق ئاشتى و بیری ئاشتی و میانڕەوی سه‌قامگيرى نه‌بوو!

ـ دواى ئه‌و ڕابردووه‌ تاڵه‌، ئايا ده‌بێ چيتر ڕووبدات بۆ ئه‌وه‌ى ئێمەی پێکهاتەکانی ئەم وڵاتە تێبگه‌ين كه‌ پێويستيمان به‌ ئاشتييه‌؟ پێویستیمان بە میانڕەوییە؟

ئاشتييه‌كى ڕاسته‌قينه‌ كه‌ بڕوا و متمانه‌ و دڵنيايى دروست بكات! تيايدا هه‌موو پێكهاته‌كانى عيراق له‌ هه‌ر نه‌ته‌وه‌ و ئايين و مه‌زهه‌بێك بن، هه‌ر بيروبۆچوون و تێڕوانينێكيان هه‌بێت، پێكه‌وه‌ به‌ ئاشتى، ته‌بايى و لێبورده‌يى بژين و لە هەمووی گرنگتریش لە وڵاتێكدا، لە جوگرافیایەكدا كە پێی دەوترێت عیراق يه‌كتر قبووڵ بكەن. ئاشتييه‌ك ژيان و ئازاديى هه‌مووانى تێدا پارێزراو بێت. ئاشتييه‌ك، سايه‌ و كۆكه‌ره‌وه‌ى هه‌موو پێكهاته‌كانى عيراق بێت و تيايدا تايبه‌تمه‌ندى و ماف و شايسته‌كانى هه‌مووان، به‌پێى ده‌ستوور و ياسا مسۆگه‌ر و پارێزراو بن!

ـ به‌ڵام له‌ عيراق ئاشتييه‌كى وا چۆن دێته‌ ئاراوه‌؟ پرسیارەكە ئەوەیە؟

له‌گه‌ڵ لێبورده‌يى، ته‌بايى، پاراستنى فره‌يى، ڕێزگرتن له‌ به‌رامبه‌ر و جياوازييه‌كانى، به‌ دڵنيايييه‌وه‌ ميانڕه‌وييش يه‌كێكه‌ له‌و ستوونه‌ هه‌ره‌ سه‌ركييانه‌ى‌ كه‌ ئاشتى له‌سه‌ر بنیات ده‌نرێت.

له‌ عيراق، به‌ هه‌رێمى كوردستانيشه‌وه‌، كه‌ وه‌ك گوتم نموونه‌يه‌كى بچووكى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاسته‌، هه‌ر له‌ ژيانى تاكه‌ كه‌سيمانه‌وه‌‌‌، تا به‌رزترين پله‌ى ده‌سه‌ڵات و به‌ڕێوه‌بردن، به‌ ناوه‌نده‌ ئايينييه‌كانيشه‌وه‌، پێويستيمان به‌ ميانڕه‌وييه‌. پێويستيمان به‌ قووڵكردنه‌وه‌ى كولتوورى ناتوندوتيژييه‌. بۆيه‌ ده‌بێ ميانڕه‌وى له‌ هه‌موو شوێنێكی ژیان ئاماده‌ بێت. به‌تايبه‌تى له‌ناو خێزان، له‌‌ سيستمى ‏په‌روه‌رده‌ و خوێندندا، هه‌روه‌ها له‌ ‏په‌يوه‌ندى و مامه‌ڵه‌ى سياسيشدا.‏

له‌ عيراق، بۆ هه‌موومان، هه‌ر له‌ تاك و ‏خێزانه‌وه‌، تا هێز و لايه‌ن و سه‌ركرده‌ ‏سياسييه‌كان، ‏تا گه‌وره‌ و ڕێبه‌ره‌ ئايينييه‌كان، ‏له‌ هه‌موو چين و توێژه‌كاندا، ‏ميانڕه‌وى ڕێگه‌يه‌كى دروست و پێويست ‏و له‌پێشه‌‌ بۆ ئاشتى، بۆ پێكه‌وه‌ژيان، بۆ ‏يه‌كترقبووڵكردن و بۆ لێبورده‌يى.‏

بۆ ئه‌وه‌ى ڕێزی به‌رامبه‌ر بگرین، لێى تێ ‏بگه‌ين، لە هەمووی گرنگتر ئەوەیە كە لە بیروبۆچوونمان ده‌بێ ميانڕه‌و بين. ‏ميانڕه‌وى، ‏هێز و دانايى و متمانه‌ و بڕوابه‌خۆبوونه‌‌، كه ئاشتى و ئارامى و سه‌قامگيرى ‏ده‌هێنێته‌ ئاراوه‌. له‌ وڵاتێکی فره‌نه‌ته‌وه ‌و فرئايين و ‏فره‌مه‌زهه‌بى وه‌ك عيراق، ‏ئه‌گه‌ر ميانڕه‌وى نه‌بێت، قاعيده‌ و جوندولئيسلام و داعش و ‏كاره‌ساتى تر لەم وڵاتەدا‌ دايك ده‌بن. به‌وپه‌ڕى خوێنساردييه‌وه‌ له‌ به‌رده‌م ‏كامێراكاندا سه‌ر ده‌بڕن، مل ده‌په‌ڕێنن و ‏له‌گه‌ڵ ئەو كارانەی كە دەیكەن، پێشده‌كه‌نن!‏

ڕابردووى عيراق به‌ هه‌موو شه‌ڕ و ‏كاره‌سات و ماڵوێرانييه‌كانييه‌وه‌، ده‌بێ بۆ ‏هه‌موومان ببێته‌ په‌ند. ‏ببێته‌ وانه‌يه‌ك، ‏ڕێنيشانده‌رمان بێت بۆ هه‌نگاونان به‌ره‌و ‏داهاتوويه‌كى باشتر بۆ هەموو پێكهاتەكانی ئەم وڵاتە. به‌ره‌و بنياتنانى كۆمه‌ڵگه‌يه‌ك، ‏ڕه‌نگدانه‌وه‌ و ده‌ربڕى فره‌يى و جياوازى ‏و ماف و شايسته‌ و خواست و هيواى ‏پێكهاته‌كانى ئەم وڵاتە بێت. ‏

هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌، له‌ بيسته‌كانى سه‌ده‌ى ‏ڕابردووه‌وه‌ تا ئێستا، ‏ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتدارانى عيراق مامه‌ڵه‌يه‌كى ‏واقعييان له‌گه‌ڵ دۆزى گه‌لى كوردستاندا ‏كردبا، ‏ئه‌گه‌ر له‌ جياتى شه‌ڕ و به‌كارهێنانى ‏لۆژيكى هێز، واقعيانه‌ هه‌ڵسوكه‌وتيان ‏بكردبا و پەنایان بۆ چه‌ك و شه‌ڕ نه‌بردبا، ئه‌گه‌ر له‌ جياتى ئه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاتدارانى ‏عيراق بۆ چاره‌سه‌رى واقعى گه‌ڕابان و ‏خه‌مى داهاتووى وڵاتيان هه‌بووايه‌، ‏بێگومان ئه‌و هه‌موو كاره‌سات و ‏مه‌ينه‌تيانه‌ به‌سه‌ر گه‌لى عيراقدا ‏نه‌ده‌هاتن. ‏عيراق ئێستا قه‌ده‌رێكى ديكه‌ى ده‌بوو.‏

ئێستاش بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ مافه‌ ‏ده‌ستوورييه‌كانى هه‌رێمى كوردستان و ‏هه‌موو ئەو پێكهاتانەی كە لە هەرێمی كوردستاندان، ‏له‌ عيراق پێويستميان به‌ خوێندنه‌وه‌ و ‏تێگه‌يشتن و چاره‌سه‌رى واقعى هه‌يه‌ كه‌ ‏ماف و ئازادى و ئاشتى بۆ هه‌موو ‏عيراقييه‌ك زامن بكات. ‏

به‌ڕێزان‎..‎

هه‌ر ئه‌وه‌ى ئێستا له‌ پرۆسه‌ى سياسيدا ‏له‌ عيراق ده‌گوزرێت، ‏ئه‌و چه‌قبه‌ستوويى و بنبه‌سته‌ى دروست ‏بووه‌، ‏بريتييه‌ له‌ نه‌بوونى ميانڕه‌وى! ‏خۆ ئه‌گه‌ر لايه‌نه‌كان، تۆزێك ميانڕه‌وييان ‏بنواندبا و به‌ نه‌رمى مامه‌ڵه‌يان له‌گه‌ڵ ‏دۆخه‌كه‌دا بكردبا، ‏پرۆسه‌ى سياسى به‌ ئاقارێكى ديكه‌دا ‏ده‌ڕۆيشت. بێگومان مەبەستم عیراقە، لەگەڵ عیراقیش هەرێمی كوردستان وەك بەشێك لە عیراق، ئەم پرۆسەیە هێنده‌ سه‌خت و ئاڵۆز نه‌ده‌بوو! ‏به‌ڵام كاتێك له‌ جياتى ئه‌وه‌، ده‌مارگيرى ‏و توندى له‌ هه‌ڵوێست و كاردانه‌وه‌، ‏قسه‌ ده‌كات و بڕيار ده‌دات، سه‌ره‌نجام ئه‌م دۆخه‌ى ئێستاى لێ ‏ده‌كه‌وێته‌وه لە وڵاتدا‌‏‎.‎

ئێستاش بۆ ده‌رچوون له‌م بنبه‌سته‌، ‏هه‌موو لايه‌نه‌كان ده‌بێ بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ ‏ميانڕه‌وى و بۆ گفتوگۆ، لێكگه‌يشتن، ‏يه‌كترقبووڵكردن، ‏ڕێزگرتن له‌ مافى هه‌مووان و ‏ڕه‌چاوكردنى به‌رژه‌وه‌نديى باڵاى وڵات و میللەت كە دەبێت لە سەرووی هەموو بەرژوەندییەكی تر بێت. ‏ميانڕه‌وى ده‌توانێت ديواره‌ ده‌روونييه‌كان ‏بشكێنێت، ‏ڕق و كينه‌ و ئاره‌زووى تۆڵه‌ و ‏يه‌كترشكاندن بشواته‌وه‌ و ده‌رگا به‌سه‌ر ‏ئاشتى و سه‌قامگيريدا بكاته‌وه‌.‏

پێكهاته‌كانى عيراق ته‌نيا به‌ لێبورده‌يى، ‏پێكه‌وه‌يى و ته‌بايى ده‌توانن له‌ ئاشتيدا ‏بژين. بۆ وڵاتانى ديكه‌ى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست ‏و پێكهاته‌كانيشيان هه‌ر وايه‌. ‏ئيتر ده‌بێ ڕابردوو فێرى كردبين كه‌ بۆ ‏ئارامى و سه‌قامگيرى و پێشكه‌وتن و ‏خۆشگوزه‌رانى، ده‌بێ هه‌موومان بیر لە میانڕەوی و بیر لە ئاشتی بكەینەوە. ‏ئاشتى و دۆزينه‌وه‌ى ڕێگه‌كانى، ‏ئيتر به‌رپرسياريه‌تى و ئه‌ركێكى ‏هاوبه‌شى هه‌موو گه‌ل و نه‌ته‌وه‌ و ‏پێكهاته‌كانی وڵاتە لەگەڵ ناوچەكە‌. ‏ئاشتيى هه‌موومان، پێكه‌وه‌ به‌ستراوه‌ته‌وه‌. ‏ئه‌گه‌ر ئاشتيى دراوسێكه‌م پارێزراو ‏نه‌بێت، ئاشتيى منيش پارێزراو نابێت!‏

عيراق و ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاستى ئارام و ‏سه‌قامگير كه‌ نه‌بنه‌ پێگه‌ى توندڕه‌وى و ‏تيرۆر، كه‌ نه‌بنه‌ هه‌ڕه‌شه‌ له‌سه‌ر ئاشتيى و ‏سه‌قامگيريى ناوچه‌كه‌ و جيهان، ‏كه‌ نه‌بنه‌ مه‌ترسى له‌سه‌ر مرۆڤايه‌تى، ‏پێويسته‌ ڕێگەی دیالۆگ و ئاشتی و میانڕەوی بگرنە بەر. ‏بۆيه‌ پاراستنى ئاشتى له‌ ناوچه‌كه، ‏ئه‌ركێكى هاوبه‌شى كۆمه‌ڵگه‌ى ‏نێوده‌وڵه‌تيشه. ‏دۆستانمان له‌ جيهان بۆ جێگيربوونى ‏ئاشتى و سه‌قامگيرى، ده‌بێ هاوكار و ‏يارمه‌تيده‌رمان بن‌‏‎.‎‏ ‏هه‌ر ئه‌وه‌شيان لێ چاوه‌ڕوان ده‌كرێت.‏

هيوادارم هه‌موومان له‌ هه‌رێمى ‏كوردستان، له‌ عيراق و ناوچه‌كه‌ش، ئيتر ‏له‌سه‌ر بنه‌ماى ئاشتى بۆ هه‌مووان هه‌نگاو ‏بنێين و ‏ئه‌ركى پاراستنى ئاشتى و ئازادی، ‏هه‌موومان پێكه‌وه‌ كۆبكاته‌وه‌‏‎.‎ هيواى سه‌ركه‌وتن و ئه‌نجام و ڕاسپارده‌ى ‏باش بۆ كۆنفرانسه‌كه‌تان ده‌خوام‎.‎

ڕۆژێكى خۆش بۆ هه‌مووتان..‏

زۆر سوپاس و بەخێر بێن..‏

The post نێچیرڤان بارزانی: با پاراستنی ئاشتی و ئازادی هەموومان پێكەوە كۆبكاتەوە appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

له‌ ڕێوڕه‌سمه‌كه‌دا سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى وته‌يه‌كى پێشكه‌ش كرد، تيايدا وێڕاى پيرۆزبايى له‌ ده‌رچووان و دايكوباوك و كه‌سوكار و مامۆستايانيان، جه‌ختى له‌ گرنگيى قۆناغى داهاتووى ژيانى ده‌رچووان و ئه‌ركى سه‌ر شانيان له‌ خزمه‌تكردنى وڵات له‌ بواره‌ جياكاندا كرده‌وه‌. به‌ڕێزيان هه‌روه‌ها پشتگيرى و به‌رده‌واميى هاريكاريى خۆى بۆ زانكۆكانى هه‌رێمى كوردستان دووپات كرده‌وه‌ و پشتبه‌ستنى زانكۆكانى به‌ داتا و لێكۆڵينه‌وه‌ى زانستى و ڕۆڵيان له‌ چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كانى ئێستا و داهاتوو له‌ بواره‌ جياكاندا به‌ پێويست زانى.

ئه‌مه‌ ده‌قى وتارى به‌ڕێز سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستانه‌: ‌‌

ده‌رچوويێن هێژا،

مێهڤان و ئاماده‌بوويێن ڕێزدار،

ئێڤارا وه‌ ب خۆشى بيت،

بخێرهاتنا هه‌مى مێڤانێن هێژا دكه‌م، بتايبه‌تى مێڤانێن بيانى يێن كو زه‌حمه‌ت كێشاى و دگه‌ل مه‌ به‌شدارن د ڤێ ڕێوڕه‌سمێدا. بخێرهاتنا هه‌ميا دكه‌م، هه‌مى ب خێر بێن، سه‌رچاڤا.

هه‌رگاڤ بۆ هه‌ر ڕێوڕه‌سمه‌كێ ده‌ما ئه‌م تێين بۆ دهۆكێ، دهۆكا ڕه‌نگين، دلێ مه‌ خۆش دبيت. خۆشحاڵين جاره‌كا دى، د ڕێوڕه‌سمه‌كا دى يا ده‌رچوونا قوتابى يێن خۆشتڤى يێن كوردستانێدا ل باژێڕێ دهۆكێ ب ديدارا هه‌وه‌ هه‌ميا شاد دبين. هوين هه‌مى گه‌له‌ك ب خێر هاتن.

دڤێ ڕێوڕه‌سما ده‌رچوونا خولا چارێ يا زانكۆيا ئه‌مه‌ريكى يا كوردستانێدا، ئه‌م هه‌مى پێكڤه‌ ب خۆشى و سه‌ركه‌فتنا ڤان قوتابيا شادين. پيرۆزباهيێ ل وان دكه‌ين، پيرۆزباهيێ ل دايكوباب و كه‌سوكار و مامۆستايێن وان يێن هێژا دكه‌ين كو ئه‌ڤرۆ د ڤێ ڕێوڕه‌سمێدا دگه‌ل مه‌ به‌شدارن.

ده‌رچوويێن هێژا..

ب گه‌رمى و ژدل پيرۆزباهى و ده‌ستخۆشيێ ل هه‌وه‌ دكه‌م بۆ مانديبوون و زه‌حمه‌تا كو هه‌وه‌ د ڕێكا سه‌ركه‌فتنێدا كێشاى. ئه‌ڤرۆ هه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌، چيرۆكه‌كا سه‌ركه‌فتنێ بۆ كوردستانێ تۆمار دكه‌ت‌. هه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌، جهێ شانازييا مه‌ هه‌ميانه‌. ئه‌م شانازيێ ب هه‌وه‌ دكه‌ين. هوين هيڤييا پاشه‌ڕۆژێ و سه‌ركرده‌يێن پاشه‌ڕۆژێ يێن ڤى وه‌لاتينه‌. كو‌ ئه‌ز گه‌نجێن وه‌كى هه‌وه‌ دبينم، هيڤى و ئومێدا پاشه‌ڕۆژه‌كا گه‌شتر بۆ ولاتێ مه‌ د وه‌ڕا دبينين. هه‌بوونا هه‌وه‌، گه‌هشتنا هه‌وه‌ بۆ ڤێ ئاستێ، شاديێ تێخيته‌ دلێ مه هه‌ميادا‌. باوه‌رييه‌كا زێده‌تر بۆ مه‌ درست دبيت ب پاشه‌ڕۆژا ولاتێ مه‌ ل كوردستانێ.

ده‌ما هوين ئه‌ڤرۆ به‌ره‌ڤ قۆناغه‌كا نوى يا كار و به‌رپرسياريێ گاڤا دهاڤێژن، پێدڤييه‌ هه‌رگاڤ سپاسدار بن بۆ شانسێ كو هه‌وه‌ هه‌ى. سپاسدار بن بۆ باب و باپيرێن هه‌وه‌، وان ئه‌و شانس نه‌بوويه‌، لێ ئه‌و شانس دايه‌ هه‌وه‌. وان خه‌بات و پێشمه‌رگاتى كر. ب گيانێ خۆ، ب خوينا خۆ به‌ڕه‌ڤانى ل ولاتى و ل ئازادييا وه‌لاتى كر، داكو ئه‌ڤرۆ هوين ئازاد بن و بشێن ل ولاتێ خۆ ل زانكۆيێ بخوينن. شه‌ره‌فمه‌ندم ئه‌ڤرۆ ل باژێڕێ دهۆكێ دبينم كو زانكۆيا ئه‌مه‌ريكى يا كوردستانێ، سه‌ركه‌فتيانه‌ سال ب سال به‌ره‌ڤ پێش دچيت و كادرێن باش و ژێهاتى په‌روه‌رده‌ دكه‌ت بۆ ڤى ولاتى. پێدڤييه‌ ب زۆرى و زه‌حمه‌تييا وان بزانن و چ جارا زه‌حمه‌تييا باب و باپيرێن خۆ ژبير نه‌كه‌ن كو ئازادييا ئه‌ڤرۆ به‌رێ خوين و ڕه‌نج و خه‌باتا وانه‌، يان شه‌هيدانه‌ كو ئه‌ڤرۆ ئه‌م به‌رهه‌مێ وێ دبينين و ب ئازادى و ب كه‌يفخۆشى پێكڤه‌ ئاهه‌نگا ده‌رچوونا ڤان خۆشه‌ويستا دگێڕين.

هه‌تا نها وان ئه‌ركێ خۆ ب هه‌مى دلسۆزيڤه‌ يێ بجى ئيناى. ئاخ و ئازادى يا ڤى ملله‌تى يا پاراستى. هوين ژى ئه‌ڤرۆ پێدڤييه‌ ب دلسۆزى د هه‌مى وارێن ژيانێدا ده‌ست پاڤێژنه‌ خزمه‌تا ملله‌تێ خۆ و ولاتێ خۆ. ب زانست و زانين و مه‌عريفه‌يا كو هه‌وه‌ بده‌ستڤه‌ ئيناى، پێدڤييه‌ گه‌له‌ك سه‌ركه‌فتنێت مه‌زن تۆمار بكه‌ن، ڕۆلێ خۆ يێ كاريگه‌ر و داهێنه‌ر بۆ ئاڤاكرنا ولاتى و پێشڤه‌برنا جڤاكا كوردستانێ، ببينن.

هوين ئێدى دێ بنه‌ داينه‌مۆيا پێشڤه‌برنا ولاتى. پێدڤييه‌ هوين ببنه‌ هێڤێنێ پێشكه‌فتنا جڤاكى و زانستى و مه‌عريفى. پێدڤييه‌ سيسته‌مێ ڕێڤه‌برنێ و جڤاكێ بۆ ئاسته‌كێ گه‌له‌ك بلندتر ژ يێ ئه‌ڤرۆ ببه‌ن. ئه‌ڤه‌ نه‌ ئه‌ركه‌كێ بساناهى يه‌، لێ پێدڤييه‌ هوين كۆڵ نه‌ده‌ن و سه‌ركه‌ڤن. هه‌ر وه‌كى چاوا هه‌وه‌ كۆل نه‌دا،

هه‌وه‌ شه‌ڤ و ڕۆژ كرنه‌ ئێك و ب شێوه‌يه‌كێ سه‌ركه‌فتى قۆناغێن خويندنێ ده‌رباز كرن، پێويسته‌ ڤێ قۆناغا دى ژى ده‌رباز بكه‌ن و ب خۆشى و سه‌رفرازى خزمه‌تا ولاتێ خۆ بكه‌ن.

ده‌رچوويێن هێژا..

د قۆناغا نوى يا ژيانێدا، هه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌، د هه‌ر واره‌كيدا ده‌ست ب كارى بكه‌ت، چاڤێ مه‌ يێ ل هيممه‌تا هه‌وه‌ كو هوين خودان ڤيژن بن، باوه‌رى بخۆ، دويربين، پرۆفيشينال، ده‌ستپێشخه‌ر، داهێنه‌ر، بنياتنه‌ر و به‌رهه‌مدار بن بۆ ڤى ولاتى. ژبۆ بجى ئينانا خه‌ون و خۆزى يێن خۆ، ب ئيراده‌ بن. ب ئيراده‌ بن بۆ پێشڤه‌برنا كوردستانێ، چ جارا كۆل نه‌ده‌ن، به‌ره‌ڤ پاشه‌ڕۆژێ، هيڤى و ئومێدێن ڤى ملله‌تى بگه‌هيننه‌ ئارمانجێ.

ل هه‌رێما كوردستانێ و عيراقێ، گه‌له‌ك هيڤى ب هه‌وه‌ هه‌نه‌، ولات چاڤه‌ڕێى هه‌وه‌يه‌ و هيڤى دكه‌ت گه‌نجێن زێده‌تر ئه‌ڤ ئه‌ركێ كو لسه‌ر ملێ وان هه‌ى بۆ پاشه‌ڕۆژا ڤى ملله‌تى بجى بينن. پێدڤييه‌ د هه‌مى وارێن ژێرخان، ئابوورى، گه‌شه‌پێدان، زانستى، مه‌عريفى و هه‌مى وارێن ديدا، ببنه‌ پێشه‌نگ‌ و ولاتى به‌ره‌ڤ پێش ببه‌ن. ئێدى جهێ تلييا هه‌وه‌ ب نها و پاشه‌ڕۆژا ولاتێ مه‌ڤه‌‌ ديار دبيت. ب شێوه‌كێ كاريگه‌ر به‌شدار و ده‌ستپێشخه‌ر بن بۆ ڤه‌ديتنا چاره‌سه‌رييا كێشه‌ و ته‌حه‌دى يێن ئه‌ڤرۆ ل ولاتێ مه‌ هه‌ى، وه‌كى: كێشه‌يێن تێكچوونا كه‌شوهه‌واى، چاوانييا پاراستنا ژينگه‌هێ، كێمبوونا ئاستێ ئاڤێ، بيابانبوونێ، كێشه‌يێن جڤاكى، ئيدارى، سياسى و هه‌تا دويماهيێ.

ده‌رچوويێن زانكۆيێ ل كوردستانێ و عيراقێ، پێويسته‌ ژ نهاڤه‌ پێشبينييا كێشه‌ و ته‌حه‌دى و ئاريشه‌يێن سبه‌ و پاشه‌ڕۆژێ بكه‌ن. ژ نهاڤه‌ فكر لێ بكه‌ن و هه‌ولا بده‌ن داكو چاره‌سه‌رێن درست بۆ كێشه‌يێن ڤى ولاتى ببينن. هه‌ر ئێك ژى بخوازيت خويندنا خۆ يا بلند بدويماهى بينيت، پێدڤييه‌ ب هه‌مان گيان و باوه‌رييا سه‌ركه‌فتنێ، لسه‌ر هه‌ولدانێن خۆ به‌رده‌وام بيت.

هه‌ر دڤێ ده‌ليڤێدا، من دڤێت هه‌مى لايه‌كى پشتڕاست بكه‌م كو وه‌كى هه‌رگاڤ دێ لسه‌ر پشته‌ڤانييا زانكۆيا ئه‌مه‌ريكى يا كوردستانێ ل دهۆكێ و زانكۆيێن دى يێن كوردستانێ به‌رده‌وام بين. ئه‌م په‌رۆشى پێشڤه‌چوونا زێده‌ترا ئاستێ خويندنێ و فێركرنێ و خويندنا بلندين ل كوردستانێ. هندى ئه‌م بشێين، بۆ پشته‌ڤانييا زانكۆيێ و گه‌نجان، هه‌ر چ ژ ده‌سێ مه‌ بێت، خه‌مساريێ ناكه‌ين و يا پێويسته‌ دێ ئه‌نجام ده‌ين.

هه‌روه‌سا هه‌مى پشته‌ڤانيێ ل هه‌ولا دامه‌زراندنا (ده‌زگه‌ها متمانه‌به‌خشينێ ب پرۆگرام و ناڤه‌ندێن خويندنێ) ل هه‌رێما كوردستانێ دكه‌م. ده‌ستخۆشيێ ل هه‌ولێن و كۆششێن ڕێزدار مه‌سروور بارزانى، سه‌رۆك وه‌زيرێ هه‌رێما كوردستانێ بۆ دامه‌زراندنا ڤێ ده‌زگه‌هێ دكه‌م، هه‌روه‌سا ژى ده‌ستخۆشيێ لێ دكه‌م بۆ ڤيژنا وى يا كو ئه‌ڤ زانكۆيه‌ لسه‌ر هاتيه‌ ئاڤاكرن. هيڤيدارم به‌رده‌وام و سه‌ركه‌فتى بيت. خۆشحالم كو دبينم زانكۆيا ئه‌مه‌ريكى يا كوردستانێ، بها و گرنگى يا دايه‌ زۆربه‌ى وارێن زانستى و مرۆڤى و ئه‌ڤرۆ دڤان ڕێوڕه‌سمادا، ل قۆناغا دويێ ژى بگشتى، (145) ده‌رچوو، دێ باوه‌رناما زانكۆيى وه‌رگرن.

ئه‌ڤ گه‌نجێن عه‌زيز، ب وێ پسپۆڕييا كو ب ده‌ستڤه‌ ئيناى‌، دێ د گه‌له‌ك وارادا خزمه‌تا ولاتێ خۆ كه‌ن، وه‌كى: ئه‌ندازيارييا بيناسازى، ڕێڤه‌برنا كارى، ئه‌ندازيارييا ئه‌لكترۆنى، په‌يوه‌ندى و گه‌هاندن، ژينگه‌، ئاى تى، ديزاينا ناڤخۆ، په‌يوه‌ندى يێن نێڤده‌وله‌تى، ڕێڤه‌برنا نه‌فت و گازێ، ئه‌ندازيارييا نه‌فتێ، سياسه‌تا گشتى و ئاسايش و لێكۆلينێن ستراتيژى. ئه‌ڤه‌ جهێ شانازى و خۆشحالييا مه‌يه‌.

ئاماده‌بوويێن ڕێزدار..

من دڤێت جاره‌كا دى ته‌ئكيدێ لسه‌ر ڕۆلێ زانكۆيێ بكه‌م بۆ دابينكرنا پێويستى يێن بازاڕێ كارى و هه‌مى وارێن دى يێن كو بۆ پێشئێخشتن و گه‌شه‌پێدانا هه‌ر ولاته‌كى، پێويستن. لسه‌ر ڤێ ئێكێ، پێدڤييه‌ زانكۆ گرنگييه‌كا تايبه‌ت بده‌ته‌ داتا و لێكۆلينێن زانستى و بكه‌ته‌ بنگه‌هه‌كێ سه‌ره‌كى يێ كار و پرۆگرامێ خۆ. بۆ ڤێ چه‌ندێ، پێدڤييه‌ هاريكارى و هه‌ماهه‌نگييه‌كا درست دناڤبه‌را ده‌زگه‌هێن حكوومى يێن په‌يوه‌نديدار و كه‌رتێ تايبه‌ت و زانكۆيادا هه‌بيت. ئه‌ڤه‌ دێ هاريكار بيت بۆ دانانا پلانێن هه‌نۆكه‌يى و يێن ئاينده‌ى.

ده‌رچوويێن خۆشتڤى..

باشترين سه‌رمايێ هه‌وه‌، مه‌زنترين هێزا هه‌وه‌، ئه‌و زانست و مه‌عريفه‌ و پسپۆڕى و تايبه‌تمه‌ندى يه‌، يێن كو هه‌وه‌ د قۆناغێن خويندنێ بگشتى و خويندنا زانكۆييدا بتايبه‌تى بده‌ستڤه‌ ئيناى. ئه‌ڤه‌ مه‌زنترين سه‌رمايه‌يێ ژيانا هه‌وه‌يه‌. باشترين وه‌به‌رهێنانا كو دايكوبابێن هه‌وه‌ كرى ئه‌ڤه‌ بوويه‌. ئه‌وه‌ كو هه‌مى هه‌ول داين و هاريكار و پشته‌ڤان بوون، داكو هوين سه‌ركه‌فتنێ د خويندنا خۆدا تۆمار بكه‌ن. ئێدى ژ ئه‌ڤرۆ وێڤه‌ نۆرا هه‌وه‌يه‌ كو چاكييا وان بده‌نه‌ڤه‌ ب خزمه‌تكرنا ولاتێ خۆ، پێشڤه‌برنا ولاتێ خۆ. ملله‌ت و ولاتێ هه‌وه‌، موحتاجى هه‌وه‌نه‌. هوين ب سه‌ركه‌فتن و كار و خزمه‌تێ، دێ دلێ وان و دلێ مه‌ هه‌ميا خۆش كه‌ن.

پاشه‌ڕۆژا ئه‌ڤى وه‌لاتى يا د ده‌ستێ هه‌وه‌دا. هه‌روه‌كى چاوا هوين ژ هه‌مى جهـ و ده‌ڤه‌ر و پێكهاتان ل ڤێرێ پێكڤه‌ كۆم بوونه‌، هوين ژ هه‌ر جهه‌كێ كوردستانێ و عيراقێ هاتبن و هه‌وه‌ زانكۆ بدويماهى ئينا، ب هه‌مان شێوه‌، پێويسته‌ هه‌وه‌ ڕۆله‌كێ كاريگه‌ر هه‌بيت بۆ پێشڤه‌برنا كولتوورێ پێكڤه‌ژيانێ، ته‌باييێ، لێبوورينێ و هه‌مه‌ڕه‌نگييا هه‌رێما كوردستانێ و عيراقێ.

ب ده‌رچوون و سه‌ركه‌فتنا هه‌وه‌ گه‌له‌ك خۆشحالم. خۆشحالم كو ڤێ ئێڤارێ ل دهۆكا خۆشتڤى، دگه‌ل هه‌وه‌مه‌. ديسا پيرۆزباهى و ده‌ستخۆشيێ ل هه‌وه‌ دكه‌م. ده‌ستخۆشيێ ل دايكوباب و مامۆستايێت هه‌وه‌ دكه‌م. ده‌ستخۆشى و سپاسييه‌كا گه‌رم ل سه‌رۆكاتى و ڕێڤه‌به‌رييا زانكۆييا ئه‌مه‌ريكى يا كوردستانێ ل دهۆكێ دكه‌م كو‌ ئه‌و ژى ئه‌ڤرۆ به‌شه‌كێ گرنگێ سه‌ركه‌فتنا هه‌وه‌نه. ده‌ستخۆشيێ ل وان دكه‌م و هيڤييا سه‌ركه‌فتنێ بۆ وان دخوازم.

هه‌ر هه‌بن، هه‌ر شاد و سه‌كه‌فتى بن. ب ئانه‌هييا خودێ دێ هه‌ر بينين كو كوردستان ب هه‌وه‌ يا ئاڤه‌دانه‌. سه‌ركه‌فتى بن. ديسا پيرۆز بيت و ب خێر بێن سه‌رچاڤا.

زۆر سپاس.

The post سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى بۆ ده‌رچووانى زانكۆ: زانست و زانين، گه‌وره‌ترين هێز و سه‌رمايه‌تانه appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە ڕێوڕەسمەكەدا سەرۆك نێچیرڤان بارزانی وتارێكی پێشكەش كرد، ئەمە ‏دەقەكەیەتی:‏

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز، ‏ ڕۆژتان باش،

ئه‌مڕۆ هه‌موومان پێكه‌وه‌ له‌م ‏ڕێوڕه‌سمه‌ ماته‌مينه‌دا به‌شدارين، ‏تاكو به ڕێز و شكۆوه‌ ‏‏پێشوازى له‌ ‏ته‌رمى خوالێخۆشبوو عه‌لى قازى، ‏كوڕى پێشه‌وا قازى محه‌مه‌دى نه‌مر ‏‏‏بكه‌ين.‏ خوالێخۆشبوو عه‌لى قازى، كوڕى ‏ڕه‌ش، له‌به‌ر مێژوو و پێگه‌ى ‏بنه‌ماڵه‌كه‌ى، ‏له‌به‌ر ‏‏ئه‌وه‌ى يادگارى پێشه‌وا قازى ‏محه‌مه‌دى نه‌مر بوو، ‏به‌ درێژايى ته‌مه‌نى خۆى، ناچار ‏‏بووه‌ ‏به‌رگه‌ى زۆر سه‌ختى و زه‌حمه‌تى و ‏په‌نابه‌رى و دووره‌وڵاتى و ئازاره‌كانى ‏‏‏بگرێت. ‏هه‌ميشه‌ له‌ خه‌مى يه‌كڕيزى و ‏ته‌بايى و يه‌كێتيى گه‌له‌كه‌يدا بووه‌. ‏تا ‏دوايين ‏هه‌ناسه‌ش كه‌ له‌ ‏سه‌ره‌مه‌رگدا بوو، وه‌ك له‌سه‌ر ‏شاشه‌ى ته‌له‌ڤزيۆن بينيمان، ‏‏زۆر ‏به‌ دڵسۆزى و بە پەرۆشەوە داواى يه‌كڕيزى و ‏ته‌بايى گه‌له‌كه‌ى ده‌كرد. ‏هه‌رگيز له‌ خه‌مى ‏گه‌ل و وڵاته‌كه‌ی دوورنەدەكەوت. ‏له‌ هه‌ر كوێ ده‌رفه‌تى ‏هه‌بووايه‌، ‏به‌ دواى ته‌بايى و ‏يه‌كڕيزيى ‏گه‌له‌كه‌ی بوو.‏‎ ‎ئه‌مه‌يشى له‌ پێشه‌وا قازيى ‏باوكييه‌وه‌ ‏بۆی مابووه‌وه‌. پێشه‌واى نه‌مريش تا دوايين ‏وه‌سيه‌تیشی هەر ئەوە بوو كە ‏یەكڕیزی و یەكگرتوویی و تەباییی گەلەكەی داوا دەكرد. ‏

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز..‏

ئه‌مڕۆ كه‌ هه‌موومان پێكه‌وه‌ لێره‌ين، ‏بۆ ئه‌وه‌يه‌ ڕێز له‌ پێگه‌ و خه‌بات و ‏تێكۆشانى ‏‏پێشه‌وا قازى و بنه‌ماڵه‌ ‏به‌ڕێزه‌كه‌يان و قوربانيدانيان له‌پێناو ‏گه‌ل و لەپێناو ‏وڵاته‌كه‌ياندا ‏بەرز بنرخێنین.‏ پێشه‌وا له‌پێناو ماف و ژیانێكی ‏شایسته‌ و باشتر بۆ ‏گه‌له‌كه‌ی، ‏له‌پێناو كۆتاییهێنان به‌ نكۆڵیكاری و ‏چه‌وسانه‌وه‌، ‏له‌ قۆناغێكی یه‌كجار ‏دژواردا ‏ڕابه‌رایه‌تيی میلله‌ته‌كه‌ی كرد، ‏دواجاریش مه‌ردانه‌ چووه‌ به‌ر په‌تی ‏سێداره‌ ‏و هه‌ر له‌و پێناوه‌دا گیانی ‏خۆی به‌خشی. پێشه‌وا به‌و قوربانیدانه‌ی‌، بووه‌ ‏سیمبۆلێكی ‏زیندووی خۆبه‌ختكردن ‏له‌ مێژووی گه‌لى كوردستاندا و بووه‌ به‌شێك له‌ یاده‌وه‌ریی ‏هه‌میشه‌ ‏زیندووی نه‌وەی‌ دوای خۆی. ‏

ئێمه‌ كاتێ له‌ ڕێوره‌سمی ماڵئاوایی ‏له‌ كوڕ و یادگاری ئه‌و سه‌ركرده‌ ‏نه‌مره‌دا ‏وه‌ستاوین، مێژووی پر شانازیی كۆماری ‏كوردستان و به‌ها به‌رزه‌كانی ‏هاوبەشیی ‏نه‌ته‌وه‌یی و ‏به‌هاناوه‌چوونی بارزانییه‌كان و ‏تێكۆشه‌رانی دیكه‌، بۆ داكۆكیكردن له‌ ‏‏كۆمار‌ و داستانی په‌ڕینه‌وه‌ له‌ چه‌مى ‏ئاراس دێنینه‌وه‌ یاد. ‏له‌ كاتێكدا به‌ ڕێز و ‏شكۆوه‌ له‌ ‏خه‌باتی پێشه‌وا قازی و بارزانيی نه‌مر ‏و هاوسه‌نگه‌ره‌كانیان ده‌ڕوانین، ‏هه‌موو ئه‌و سه‌ركرده‌‌ و تێكۆشه‌ر و ‏خه‌باتكارانه‌مان دێتەوە‌ یاد ‏كه‌ به‌ درێژایيی ‏زياتر له‌ سه‌د ساڵ، به‌ هه‌ر ڕێگه‌ و بە هەر شێوەیەك بۆیان كرابێت، خەباتیان ‏كردووە بۆ بەدەستهێنانی مافی گەلەكەیان و بوونه‌ قوتابخانه‌ و ڕێنیشانده‌ر و ‏‏هه‌وێنی درێژه‌پێدانی تێكۆشانی نەوەی داهاتووی دوای خۆیان. ‏

مێژووی گه‌لی كوردستان، ‏مێژووی هه‌وڵ و تێكۆشانى ‏میلله‌تێكه‌ كه‌ ویستوویه‌تی و ‏‏ده‌یه‌وێت دوور له‌ غه‌در و ‏پێشێلكردنى ماف، ‏له‌ سایه‌ی دانپێدانانی مافه‌ ‏ڕه‌واكانیدا، ‏‏به‌ ئاشتی و برایه‌تی، پێكه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ميلله‌ت و گه‌لانى برا ‏و هاونیشتمان و ‏هاوچاره‌نووسیدا ‏بژیت. گه‌لێك، هه‌میشه‌ ویستوویه‌تی كێشه‌یەكه‌ى سیاسییانە، به‌ ‏ئاشتی و لێكگه‌یشتن ‏و دوور له‌ شه‌ڕ و كاولكاری چاره‌سه‌ری بۆ بدۆزێتەوە. ‏

گه‌لێك، ‏ویستویه‌تی و ده‌یه‌وێت وه‌ك گه‌لێكى ‏گه‌وره‌ى ناوچه‌كه،‌ ‏پێگه‌ی ‏زه‌وتكراوی خۆی ‏وه‌ربگرێته‌وه‌ و مافه‌كانی بسه‌لمێنرێن، تا بتوانێت ببێته‌ هاوبه‌ش و ‏‏فاكته‌رێكی به‌هێزی ئاشته‌وایی و ‏سه‌قامگیری و پێشكه‌وتن كه‌ ‏خزمه‌ت به‌ كۆی ‏میلله‌تانی ناوچه‌كه‌ ‏بكات. ئه‌و ناوچه‌یه‌ی به ‌ده‌ست شه‌ڕ و ‏ناسه‌قامگیری و ‏ململانێی بێ ‏كۆتاییه‌وه، زۆرى‌ چه‌شتووه‌ و زۆر ده‌رفه‌تیش له‌ ‏ده‌ست ڕۆیشتووە‌. ‏ئێستاشی له‌گه‌ڵ بێت په‌یامی گه‌لی ‏كوردستان هه‌ر ئه‌و په‌یامه‌یه‌ و ئەوە ته‌نیا و ‏ته‌نیا په‌یامی ئاشتی و ‏چاره‌سه‌ری ئاشتییانه‌ و خواستی پێكه‌وه‌ژیانی برایانه‌یه‌ ‏له‌گه‌ڵ ‏هاونیشتمانییه‌كانمان و گه‌لانی ‏برامان له‌ ناوچه‌كه‌دا. ‏ ‏ ‏ ئاماده‌بووانی به‌ڕێز..‏

میلله‌تانی زیندوو هه‌ميشه‌ نرخى ‏ڕه‌نج و ماندووبوونی تێكۆشه‌رانیان ‏ده‌گرن. ‏به‌ ‏چاوی وه‌فا و ڕێز‌ له‌ قوربانیدانیان ‏ده‌ڕوانن و یاد و یادگاریان به‌ زیندوویی و به‌ ‏‏به‌رزی ڕاده‌گرن. زۆر پێویستە ئەم كولتوورە لەناویە گەلی ئێمەدا بە زیندوویی ‏بمێنێتەوە، پێویستە بەردەوام نەوەی ئێستا و نەوەی داهاتووش ڕێز لە خەبات و ‏ماندوبوونی ئەو سەركردانە بگرێت كە لەپێناو مللەتی خۆیاندا خەباتیان كردووە و ‏تێكۆشاون و كۆڵیان نەداوە. ‏

كۆبونه‌وه‌مان ئه‌مڕۆ بۆ پێشوازی له‌ ‏ته‌رمی كوڕی ڕه‌ش، ئه‌و وه‌فاداری و ئه‌ركه‌ ‏پیرۆزه‌یه‌ كه‌ ‏لێمان چاوه‌ڕوان ده‌كرێت. تەرمی بەڕێز عەلی قازی تاقانەکەی ‏‏پێشەوامان بەڕێزەوە هێنایەوە ‏کوردستان، هەر بە ڕێزیشەوە لە باوەشی وڵاتدا ‏‏دەنێژرێت. دەبێ وا بێت و ئەمەش مافی خۆی و ‏بنەماڵەکەیه‌تی، هەروەها ئەرکی ‏ئێمەیە كە ڕێز لەو بنمەماڵەیە بگرین.‏

لە دوای شەهیدبوونی پیشەوا قازی، ‏عەلی قازیی کۆچکردوو، عەوداڵی ‏وڵات بوو، ‏هەر لەو پێناوەشدا زۆر دەربەدەری و ‏ماندووبوونی بۆ وڵاتەکەی بینی و لە ‏‏کۆتاییدا هاتەوە ناو باوەشی ‏وڵاتەکەی. بە خێر بێیتەوە و ئارام بنوێت ‏کوڕەکەی ‏پێشەوامان.‏ سڵاو له‌ گیانی پاكی كاكه‌ عه‌لی و دروود بۆ یادی پێشه‌وای نه‌مر و ‏‏شه‌هیدانی بنه‌ماڵه‌ی خانه‌دان و ‏كوردستانپه‌روه‌ری قازییه‌كان و ‏سه‌رجه‌م شه‌هیدان و ‏تێكۆشه‌رانی ‏كوردستان.‏

پرسه‌ و سه‌ره‌خۆشيی دووباره‌مان لە ‏بنه‌ماڵه‌ به‌ڕێزه‌كه‌يان و خزم و كەسوكار و ‏هەموو كوردستانيیانی خۆشەویست. ‏یادی كاكه‌ عه‌لی هه‌ميشه‌ به‌ خێر و ‏ئێوه‌ش ‏هه‌موو لایه‌كتان به‌خێر بێن بۆ ئەو ڕێوڕەسمە.‏

زۆر سوپاس.‏

The post سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى به‌شداريى ڕێوڕه‌سمى پێشوازى له‌ ته‌رمى عه‌لى قازى ‏ده‌كات appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە ڕێوڕەسمەكەدا دوای پێشكەش كردنی چەند وتەیەك لەلایەن بەڕێزان پارێزگاری دهۆك و وەزیری كاروباری شەهیدان، سەرۆك نێچیرڤان بارزانی وتەیەكی پێشكەش كرد، ئەمە دەقەكەیەتی:

کەسوکارێن قوربانیێن کارەساتا شنگالێ..

مێڤانێن ڕێزدار و ئامادەبوویێن خۆشتڤی..

بەری هەر تشتەكێ من دڤێت بخێرهاتنا وە هەمیا بكەم ب تایبەتی بخێرهاتنا نوێنەرێ جەنابێ سەرۆك وەزیران مستەفا كازمی كو ئەڤرۆ تەشریف ئینا دگەل مە بخێر بهێت سەر چاڤا، كونسولێت وڵاتێت بیانی ل هەولێرێ، ئەڤێت كو ل هەولێرێ هاتییە ڤێرە، ئەز بخێرهاتنەكا گەرما وان هەمیا دكەم یەك ب یەك، گەلەك بخێرهاتن و سەرچاڤا هاتن.

ئه‌ڤڕۆ ئه‌م هه‌مى پێكڤه‌ ب دله‌كێ تژى كۆڤان، بيرهاتنا هه‌شته‌مين سالڤەگەڕا جينۆسايدا شه‌نگالێ دكه‌ين، كو مەزنترین کارەساتا سه‌ده‌يێ بيست و ئێكێ يه،‌ هاتيه‌ سه‌رێ ئێزدیا و گەلێ کوردستانێ. سەرێ ڕێزێ لبەر گیانێ پاقژێ شەهید و جانگۆرى يێن ئێزدى دچەمینین د ڤێ ڕۆژێدا.

ئەڤ کارەساتا داعشێ‌، بوویە‌ به‌رپه‌ڕه‌كێ دی یێ خوينێ يێ دیرۆکا کوردستانێ و فەرمانەکا دی یە یا ل سه‌ر ئێزدیا. پێنج هزار ژن و زارۆك و مێرێن ئێزدی بوونه‌ قوربانى. هەتا نهۆ ژی (٢,٧١٧) ئێزدی ڕەڤاندینه‌، هێشتا (٣٢٥) هزار ئێزدی ل کەمپا ئاوارەنە. (١٠٠) هزار ئێزدی ل وه‌ڵاتێن جیهانێ په‌نابه‌ر بوونە. پتریا شنگالێ وێران بوویە و خه‌لكێ وێ بێ مال و حال بوون.

بیننە بەر چاڤێت خۆ، دناڤ چەند ڕۆژەکادا هزاران ئێزدی هاتنه‌ گوللەبارانکرن، د گۆڕێن بکۆمەڵدا هاتنه‌ بنئاخکرن. هزاران کچ و خوشکێن ئێزدی هاتنه‌ ڕەڤاندن و کڕین و فرۆتن پێ هاته‌کرن. ب هێزا چەكى و ب کوشتنێ، هەولەكا زۆر دا بۆ گۆڕینا دینێ وان.

گه‌لى خوشك و برا،

ئەز دزانم دلێ هەوە هەمیا يێ پڕی كول و كۆڤان و حەسرەتە. خەما هه‌وه‌ زێدە يا مه‌زنه‌. ئەڤ هژمارە ئەڤێن مە بەحس كری، گەلەك خەمناکن. لێ دڤێت هەردەم مه‌زنيا ڤێ کارەساتێ لبەر چاڤێ مە بیت، دا هەول بدەین و کار بکەین زويتر چارەسەر بکەین و کاریگەریێن وێ کێم بکەین و هەول بهێتە دان جاره‌كا دى ئەڤ كاره‌ساته‌ ل سەر مللەتێ مە دووبارە نەبیت.

لڤێرێ قەولەکێ ئێزدیا تێته‌ بيرا مه‌ كو دبێژيت:

گەلەک هەنە، دل بکەسەرن

خەوێت شەڤا ژ خۆ دبڕن

لسەر قەوم و مللەتێ خۆ بهەگەرن

لدنیا و ئاخرەتێ، ل چو بازاڕا ناخوسرن

گەلی ئێزدیان...

هەر ژ ڕۆژێن ئێکێ يێن ڤێ کارەساتێ، مە سۆز دا کو چ ژ مه‌ بێت ئەم دێ کەین بۆ پاراستن و مانا ئێزدیا. سەرباری کۆمکوژی و وێرانکرنا شنگالێ، لێ ڕەڤاندن و کڕین و فرۆتنا خوشك و دایکێن ئێزدی، پتری هەر تشتەکێ دى، دلێ ئێزدیا و دلێ هەمى گەلێ کوردستانێ بریندار کر. ئه‌ڤه‌ هەتا نهۆ ژی بۆ مە هەمیا برینەکا ڤه‌كريه و ب ساناهی ژی ناهێته‌ ژبيركرن‌.

هەر هنگى مە نڤیسینگەهەكا ڕزگاركردنێ ڤه‌کر، هەتا نهۆ شیاینە (3,554) ژن و مێر و زاڕۆكا ڕزگار بکەن. مە سۆز دایە کو هەتا ژنه‌ك‌، مێره‌ك، يان زاڕۆکه‌ك ڕەڤاندى مابیت، دێ بەردەوام بین، ئەڤە ئەركێ سەر ملێ مە یە و كێمترین تشتە ئەوێ كو ئەم دكارین دەرحەق مللەتێ خۆ، دەرحەق خوشك و برایێت خۆ یێت ئێزدی بكەین و واجبێ مە یە و چ منەت تێدا نییە. داخازێ دكه‌م هه‌ركه‌سێ زانیاری ده‌رباره‌ى ڕەڤاندیا هه‌نه‌، بلا هاریکاریێ دگەل نڤیسینگەها ڕەڤاندیا بکەت داکو بشێن ئەڤێت هاتیە ڕەڤاندن ڤەبینن و ب ئانەهیا خودێ ڕزگار بكەین.

دەما وێ کارەساتێ، ب هاریکارییا خەلکێ خۆشتڤیێ پارێزگەها دهۆکێ و نەتەوەیێن ئێکگرتی، حکوومەتا هەرێما کوردستانێ کارەکێ بلەز و هەمەلایەن کر بۆ ئاکنجیکرن و پشتەڤانیا ئاوارێن شنگالێ. هاریکارییا خەلکى یا هنگى و نهۆ ژی بۆ ئاوارا، جهێ شانازی و سوپاس و پێزانينەکا بەردەوامە. گەلەک سوپاس بۆ خەلکێ دهۆکێ، سوپاس بۆ خەلكێ زاخۆ، سوپاس بۆ هەمی خەلكێ بادینان، سوپاس بۆ هەمی خەلكێن ل ڤێ دەڤەرێ دژین، مامۆستا یێت ئاینی، ڕەوشەنبیر، مامۆستا یێت زانكۆیێ، مامۆستا و هەركەسەكێ ب دەورێ خۆ ڕابووی د وێ ڕۆژێدا بۆ هاریكارییا خەلكێ مە یێ ئاوارە یێ ئێزدی، چ جارا ل بیرا من ناچیت، ل هندەك جها مامۆستایێت ئاینی بڕیار دا و مزگەفت چۆل كرن بۆ ڤان ئاوارا، ئەڤ تابلۆ یێ پێكڤەژیانی ب تایبەتی ل كوردستانێ و ب تایبەتتر ل پارێگەها دهۆكێ جهێ شانازیێ یە بۆ مللەتێ مە، بۆ پارێزگەها دهۆكێ، بۆ كوردستانی و بۆ مە هەمیا و پێدڤیە هەتا هەتایە ئەڤە بمینیت و ئەو پێكڤە ژیان یا بەردەوام بیت.

عەزیزان..

هەر وێ ده‌مێ سەرۆكێ مە مەسعود بارزانی سۆز دا کو دێ شنگالێ ڕزگار کەن و مەزارێ شەرفەدین و لالشا نوورانی پارێزن. بارەگایێ خۆ یێ مەیدانی ل ئەنیا شنگالێ دانا و هەتا ڕۆژا مزگینیا سەرکەفتنێ لسەر چیایێ شنگالێ نەداى، به‌رۆكا شه‌ڕى ل شنگالێ بەرنەدا و ئەو سۆزا كو وی دایە گەلێ مە، بجھ ئینا.

پێشمەرگێن مێرخاس كو بۆ ڕزگارکرنا شنگالێ شەهید بووین، كو چیایێ شنگالێ پاراستی، هەردەم جهێ ڕێزا گەلێ کوردستانێنە، قه‌هرەمانی و خوینا وان وەکر كو داعش نەشیا ئێزدیا ژناڤ ببەت.

سوپاسیا هەمى وان ڕێکخراو و کەساتیێن ئێزدی و کوردستانی دکەم کو ل دەرڤە و وەڵاتێن جیهانێ کار کرين بۆ ناساندنا کارەساتا شنگالێ و پشتەڤانيا ئێزديا. سوپاسیا وەڵاتێت هەڤپەیمان دكەم ئەوێت كو هاریكارییا مە كری د وان ڕۆژادا بۆ ڕزگاركرنا شنگالێ، هیڤیدارین بەردەوام بن داكو ئەڤ کارەساتە ل زۆرترین وەڵاتێن جیهانێ وەك جینۆساید بهێتە ناساندن.

ئامادەبوویێن ڕێزدار...

کوردستان و ئێزدیاتی، ناسنامەكا هەڤبەشا دیرۆکی یا ملله‌تێ مە و جوگرافیا مەنە. ئێزدیاتی دينه‌كێ کەڤنێ کوردستانێ یە و بەری هاتنا دينێن دی، ژیان و پەیوەندییا مرۆڤا ل کوردستانێ ڕێکئێخستبوو.

ئێزدیاتیێ، دەوڵەمەندیا زمان و کولتوورێ گەلێ كورد و کوردستانێ دناڤ دەق و نەریت و سروودێن خۆدا پاراستییە. کوردستان ناڤەندا ئێزدیایەتیێ یە، مانا ئێزدیا ل کوردستانێ، مەرج و بنگه‌هێ ئێزدیاتیێ یە.

ژبەر هندێ دڤێت ئێزدی لسەر ئاخا خۆ ل شنگالێ، ل کوردستانێ بمینن. دڤێت لالشا نوورانی بەرنەدەن و بێ خودان نەکەن.

ئێزدیاتی، دويری کوردستانێ يا ب زەحمەتە، دويرکەفتنا ئێزدیا ژ کوردستانێ، گەفەکا مەزنە بۆ سەر ئێزدیا. کوردستان و ئێزدیاتی دوو باوەڕ و جوگرافيانه‌ كو پێکڤە هاتینە گرێدان و كەس نەشێت ڤان هەردووكا ژێكڤەكەت، چونكى ئیمانا ئێزدیا، ب کوردستانێ قايم دبیت، هەروەك ئەڤ قەولێ ئێزدیا دبێژیت:

جوابێ بدەنە کوردستانێ

بلا قایم کەن ئیمانێ

شەرفەدین میرە لدیوانێ

هەر ل ڤێرێ داخازێ ژ هەمى وەڵات و ڕێکخراوێن جیهانی دکەم كو پشتەڤانیا دەڤەرا شنگالێ و خەلکێ جینۆسایدکریێ ئێزدی بکەن. یا گرنگ ئەوە، بۆ ئاڤه‌دانکرنا دەڤەرا شنگالێ، دابینکرنا خزمەتگوزاریا و هەمى پێويستى يێن ئێزديا لسەر ئاخا وان، پشتەڤانیا ئێزديا بکەن. په‌نابه‌ريا ل وەڵاتێن جیهانێ، بۆ ئێزديا مەترسییەکا مەزنە لسەر نەمانا ئێزدیاتیێ.

وەك هەمى گەلێ کوردستانێ، ئێزدی لسه‌ر ده‌ستێ هەمى ڕژێمێن بەرێ یێن عێراقێ كه‌فتينه‌ به‌ر جینۆسایدێ. ڕژێما بەرێ، دەهان گوندێن ئێزدیا تێکدان، گەلەك ئێزدی ب کۆم هاتنه‌ گرتن و بێسەروشوین کرن، دەستکارییا ناسناما وان هاته‌کرن. پشتی سالا ٢٠٠٣ێ، کەفتنە بەر هێرشێن دڕندە یێن ئه‌لقاعیدە، وەكى گوللەبارانکرنا (٤٠) کاركه‌رێن ئێزدی ل مووسڵ، کۆمکوژییا گرعوزێر و سیبا شێخدر. پشتی وان ژی داعشێ دەڤەرا شنگالێ ب شێوەیەکێ سیستەماتیك جينۆسايد كر.

کۆمکرنا دەهان بەڵگەنامەیان لسەر ڤێ تاوانا داعشێ، هیچ گومانەكێ ناهێلن کو ئەوا بەرامبەر ئێزدیا هاتیە کرن، جینۆسایدە و تاوانا دژى مرۆڤاتيێ يە لگۆر یاسایا نێڤدەولەتی. واتە ئەرکەکێ یاسایی و ئەركێ ئەخلاقی و مرۆڤییە لسەر کۆمەڵگەها نێڤدەولەتی كو پشتەڤانیا ئێزدیا بکەت.

جهێ دەستخۆشیێ یە، پەرلەمانا کوردستانێ بڕیار دا کو کۆمکوژییا شنگالێ جینۆسایدە. هەروەسا یاسایا پشتەڤانیکرنا ژنێن ڕزگاربوویێن ئێزدی و کەمینەیێن دی ل په‌رله‌مانا عێراقێ دەرکەفتییە. تیما ڤەکۆلینا نەتەوەیێن ئێکگرتی بۆ لێپێچینا ل تاوانێن داعش (یوونیتاد) هزاران بەڵگە بۆ دادگەهێ كۆم كرينه‌، ل گه‌له‌ك وەڵاتان ژى هەول هەنە بۆ ناساندنا کارەساتا شنگالێ وەك جینۆساید.

ئەڤه‌ هەمى پێنگاڤێن مەزنن بۆ پاراستنا ئێزدیا. لێ یاسایا پشتەڤانیکرنا ژنێن ڕزگاربوویێن ئێزدی هێشتا ب تەمامی نەهاتیە جێبجێکرن، ڕەوشا ڕزگاربوویا ل كه‌مپا و ژبه‌ر نەبوونا ئاسایشێ و خزمەتگوزارییا ل شنگالێ گەلەك خرابە.

هێشتا خەلکێ ئێزدی دناڤ کاریگەریێن خرابێن جینۆسایدێدا دژین. ڤێ ژی پێویستی ب کارێ زێدەترێ حکوومەتا فیدرالییا عێراقێ هه‌يه‌ ب هەماهەنگيێ دگەل حکوومەتا هەرێما کوردستانێ. هەروەسا پێویستە پشتەڤانییەکا ڤەکری یا وەڵات و ڕێکخراوێن جیهانی هەبیت بۆ ڤێ پرسێ. ئێزدی قوربانيێن جینۆسایدا ڕێکخراوەکێنە کو دوژمنا هەمى مرۆڤایەتیێ بوو، ئەڤڕۆ چێنابیت جیهان ئێزدیا دڤێ ڕەوشا خرابدا ژبیر بکەت. پێدڤیە ئەوا دكارن، بۆ هاریكارییا ئێزدیا بهێتە كرن.

ئاماده‌بوويێن ڕێزدار...

ڕەوشا شنگالێ هەتا نهۆ ڕەوشەکا نەئاسایى یە، هێشتا ده‌هان هزار خێزان نەشیاینە ڤەگەڕنە دەڤەرا شنگالێ. هەتا نهۆ ڕێککەفتنا شنگالێ یا ناڤبەرا حكوومەتا هەرێما كوردستانێ و حكوومەتا فیدرالی، نەهاتیە جێبجێکرن. خزمەتگوزاری خرابن، ئیدارەکا ياسايى ل شنگالێ نینە، کێشەیا هەبوونا هێزێن چەکدارێن دەرڤەی سیستەمێ بەرگرییا عێراقێ، هێشتا نەهاتیە چارەسەرکرن. بێ بەرچاڤگرتنا مەترسیێن ئێزديا و خەلکێ وێ ده‌ڤه‌رێ، خێزانێن داعشێ تێنە ڤەگەڕاندن. ئەڤانه‌ هەميا وەکریە كو ڕەوشا شنگالێ ئاسایی نەبیت.

يێن كو دخازن پشتەڤانیا خەلك و دەڤەرا شنگالێ بکەن، دڤێت ڕەوشا شنگالێ ئاسایی و یاسایی بکەن. ئەوێن ڕێگریێ ل ئاساییبوونا ڕەوشا شنگالێ دکەن، د خەما ئێزدیا و د خەما شنگالێدا نینه‌. دڤێت ئێدی شنگال وەك کارتەکا سیاسی نەهێتە بکارئینان. دڤێت ئێشێن خەلکێ شنگالێ نەبنە یارییەكا سیاسی. دڤێت ڕێ بێتەدان كو ڕەوشا شنگالێ بێتە ئاساییکرن.

ب پلەیا ئێکەم ئەرکێ حکوومەتا فیدرالییا عێراقێ یە ب هەماهەنگيێ دگەل حکوومەتا هەرێما کوردستانێ، ڕەوشا شنگالێ ئاسایی بکەن و ئیدارەکا شەرعی ب شێوەیەکێ یاسایی ل دەڤەرێ چێببیت، هێزێن نەشەرعی هەلوەشینیت، خەلکێ ده‌ڤه‌رێ بۆ پاراستن و بڕێڤەبرنا خۆ بهێنە دامەزراندن.

پارێزگەهکرنا شنگالێ و تەرخانکرنا بودجەیا پێویست بۆ ڤێ مه‌به‌ستێ، دشێت ببیتە هۆکارەکێ گه‌له‌ك باش بۆ چارەسەرکرنا ئاریشەیێن شنگالێ و نەهێلانا شوینوارێن کارەساتێ. هەروەسا ئەڤ پێنگاڤە دێ خەلکێ دەڤەرێ پشتراست كه‌ت كو ڤه‌گه‌ڕنه‌ سه‌ر ئاخا باب و باپيرێت خۆ.

بۆ ڤێ مەبەستێ داخازێ ژ هەمى لایەنێن کوردستانی و عێراقی دکەم پشتەڤانیا ڤێ پێشنیارێ بکەن. هەروەسا داخازێ ژ ڕێکخراوێن ناڤخۆ یێن جیهانی و نێڤدەولەتی دکەم كو ئەرکێ خۆ بەرامبەر خەلکێ ئێزدی، بەرامبەر شنگالی یێن خۆشتڤی ژبیر نەکەن.

ب دو گۆتنا: ئێزدى هێشتا په‌ريشان و سه‌رگه‌ردانن. پشتی وێ جینۆسایدا هاتيه‌ سه‌رێ وان، ئێزدى پێتڤى چاڤدێرییەکا گه‌له‌ك تايبه‌تن و پێویستە ئەڤە بهێتە كرن.

ئاماده‌بوويێن هێژا،

وه‌كى ئه‌م هه‌مى دبينين، ڕه‌وشا سياسى و ئه‌منى يا عێراقێ هه‌ر يا ئالۆز دبيت. ناكۆكيێن هێز و لايه‌نێن سياسى، گه‌هشتينه‌ ئاسته‌كێ گه‌له‌ك مه‌ترسيدار! عێراق ئه‌ڤڕۆ موحتاجى هاريكارى و پێكڤه‌كاركرنا هه‌مى هێز و لايه‌نێن سياسييه‌. پاراستنا ئارامى و سه‌قامگيريا عێراقێ، ئه‌رك و به‌رپرسياريا هه‌ڤبه‌ش يا هه‌مى هێز و لايه‌ن و پێكهاتێن عێراقێ يه‌.

ئارامى و ئاسايش و سه‌قامگيريا هه‌مى عێراقێ يا پێكڤه‌ گرێدايیه‌. ژبه‌ر هندێ جاره‌كا دى داخازێ ژ هه‌مى هێز و لايه‌نێن عێراقى دكه‌م، پێكڤه‌ لسه‌ر مێزا دانوستاندنێ هه‌مى كێشه‌يا چاره‌سه‌ر بكه‌ن.

هه‌روه‌سا داخازا ته‌بايى، ئێكڕێزى و هاريكاريا هه‌ڤبه‌ش يا هێز و لايه‌نێن كوردستانى دكه‌م. ئه‌ڤڕۆ د ڤێ ڕه‌وشا هه‌ستيار و ئاڵۆزدا، بۆ هه‌رێما كوردستانێ ژ هه‌ر ده‌مه‌كێ زێده‌تر تفاق و ئێكڕێزى و پێكڤەبوون پێويسته‌. كو ئه‌م ئێكڕێز و ته‌با بين، ئەم دێ شێين ده‌سكه‌فتێن مەزنتر بدەستڤە بینین، ئەم دێ شێین هاریكارییا خۆ بكەین و هاریكارییا برا و خوشكێت خۆ ل عێراقێ ژی بكەین دا ل ڕەوشا كو نها تووش بووی دەرباز ببن.

دڤێت لايه‌نێن سياسى يێن هه‌رێما كوردستانێ ناكۆكى يێن خۆ لسه‌ر پرسا هه‌لبژاردتنان چاره‌سه‌ر بكه‌ن و بگه‌هنه لێكگه‌هشتنه‌كا هه‌ڤبه‌ش داكو ده‌ما هه‌لبژارتنێ بێته‌ دياركرن و زێده‌ ل ڤێ پاشنه‌كه‌ڤيت.

هیڤیدارین هەشتەمین ساڵیادا کارەساتا شنگالێ هاندەر بیت بۆ پێنگاڤێن جددى و چارەسەرکرنا کێشەیێن خەلکێ دەڤەرا شنگالێ و ئاساییکرنا ڕەوشا وێ و دابینکرنا خزمەتگوزاریێن پێویست و ئاڤەدانکرنا وێ دەڤەرێ.

دگه‌ل ڤێ كاره‌ساتا هنده‌ مه‌زن، خۆڕاگريا ئێزدييا، خۆڕاگرییا وان جهێ ڕێز و پێزانينه‌كا مه‌زنه‌. ب ڤێ باوه‌رى و خۆڕاگريێ، ئه‌زێ پشتڕاستم دێ شێين ڤێكڕا ئەو برینێت وان ده‌رمان كه‌ين، دێ ڤێكرا به‌ره‌ڤ پاشه‌ڕۆژه‌كا باشتر و گەشتر بۆ مللەتێ مە پێنگاڤا هاڤێژین.

سوپاس بۆ ئامادەبوونا هەوە.

سڵاڤ بۆ گیانێ پاکێ هه‌مى جانگۆرى و قوربانى يێن کارەساتا شنگالێ.

سوپاسییەكا تایبەت بۆ پارێزگەها دهۆكێ و پارێزگارێ دهۆكێ بۆ پشتەڤانییا بەردەواما وان و خەمخۆرییا وان بۆ ئاوارێت شنگالێ و ئاوارێت دی یێت دەڤەرا دهۆكێ چ كرستیان، چ ئێزدی و چ ئەوێن كو هاتییە ڤێ دەڤەرێ. زۆر جارا من یێ گۆتی و دێ دوبارە كەم، جوانییا كوردستانێ ئەڤ تابلۆیا پێكڤەژیانا مە یە. هیڤییا من ئەوە مللەتێ مە، چ موسڵمان، چ ئێزدی، چ مەسیحی، هەر كەس ل ڤانە چ عەرەب، چ توركمان ئەڤێت كو ئەم پێكڤە د ڤی وڵاتیدا دژین، بەرپرسیارییا مە یا هەڤبەشە و پاشەڕۆژا مەژی پێكڤە یا گرێداییە، هیڤیا مە ئەوە ب تفاق و ئێكبوون ب ئانەهییا خودێ پێنگاڤێن مەزن بەرەف پاشەڕۆژێ بهاڤێژین.

هون هەمی لایەك دیسا بخێر بێن سەر چاڤا و زۆر سوپاس بۆ ئامادەبوونا وە.

The post نێچیرڤان بارزانی: دڤێت ڕەوشا شنگالێ بهێتە ئاساییكرن appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

لە ڕێوڕەسمەكەدا سەرۆك نێچیرڤان بارزانی وتەیەكی پێشكەش كرد، ئەمە دەقەكەیەتی:

ئامادەبووانی بەڕێز

ڕۆژتان باش و هەموو لایەکتان بە خێر بێن..

ئه‌مڕۆ سێى ئۆكتۆبه‌ر له‌ ساڵڕۆژى كۆچى دواييى سەرۆک مام جەلالدا، به‌ ڕێز و شكۆوه‌ يادى ده‌كه‌ينه‌وه‌. ڕاسته‌ چەند ساڵێک بەسەر ماڵئاواییکردنیدا تێپەڕیوە، بەڵام ئێمە بە درێژایيی ئەم چەند ساڵە و دوای نەخۆشکەوتنی و دوورکەوتنەوەی لە کاری سیاسی و دەوڵەتی، هەميشه‌ هەستمان بەو بۆشایيیە كردووە كە مام جەلال بەجێی هێشتووە.

لەم یادەدا سڵاو دەنێرم بۆ گیانی پاکی، هەروەها سڵاوم هەیە بۆ هێرۆخانی هاوڕێ و هاوخه‌بات و هاوژینی مام جەلال، هیوادارم تەندروستی باش و تەمەنی درێژ بێت.

ئامادەبووانی بەڕێز..

خۆشحاڵم کە ئەمڕۆ (دامەزراوەی سەرۆک مام جەلال) ڕادەگەیه‌نرێت. دەستخۆشی لە دەستەی دامەزرێنەری ئەم دامەزراوەیە دەکەم، هیوای سەرکەوتنیان بۆ دەخوازم.

مێژووی مام جەلال بەشێکی گرنگە لە مێژووی هاوچەرخی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان. هەبوونی دامەزراوەیەک بۆ نیشاندانی خەباتی ئه‌و، کارێکی گرنگە. هەبوونی دامەزراوەیەک بۆ ئاشناکردنی نەوەی ئێستا و نەوەکانی داهاتوو بە تێکۆشانی مام جەلال، پێویستە. هیوادارم کاری ئەم دامەزراوەیە بە باشی بەڕێوەبچێت. ئه‌و زۆری کرد بۆ ڕۆژنامەگەری و ڕۆشنبیری و چاپەمەنی کوردی، هیوادارم ئەم دامەزراوەیەش درێژپێدەری ئەو ئاراستەیەی سەرۆك مام جەلال بێت.

بەڕێزان..

من مام جەلالم لە ڕۆژی دروستکردنی ئاشتی و تەباییدا ناسیوە، لەبەرئەوە بۆ من زیاتر لە هەموو شتێک، سەرکردە و یادگارێکی گەورەی پاراستنی ئاشتی و پێکەوەکارکردنە. ڕۆژی ٨ی نۆڤه‌مبه‌رى ١٩٨٦ هەردوو ڕەوانشاد، مام جەلال و باوکم ڕێککەوتننامەی ئاشتيی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتيی نیشتمانيی کوردستانیان واژۆ کرد. من ئەو ڕۆژە لە خزمەت باوکم چووبووم بۆ ئەو کۆبوونەوەیە، ڕۆژێکی زۆر مێژوویی بوو بۆ گه‌لى کوردستان. ئەو ڕۆژە، بۆ یەکەم جار مام جەلالم بینی. تا ئەوکاتەی نەخۆش کەوت و کۆچی دوایی کرد، ڕێز و په‌يوه‌ندييه‌كى باش له‌نێوانماندا بەردەوام بوو. ڕۆحی ئەو گەورەیە بۆ لای خوای گەڕایەوە، بەڵام ڕێز و خۆشەویستيی مام جەلال لای ئێمە هەمیشە بە زیندوویی دەمێنێتەوە.

ئەو ڕێککەوتنەی ساڵی ١٩٨٦ کرا، دواتر بە ئاشتبوونەوەی گشتی ناسرا، چونکە هەموو حیزبەکانی کوردستانی عێراق دوای ئەو ڕێککەوتنە ئاشت بوونەوە و شەڕی ناوخۆ کۆتایی هات و بەرەی کوردستانی دامەزرا. بە هۆی بەرەی کوردستانييه‌وه‌، بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان و گەلی کوردستان بەرگەی هەردوو تاوانی ئەنفال و کیمیابارانی گرت. هەر بەهۆی بەرەی کوردستانیشەوە ڕاپەڕین سەرکەوت و بۆ یەکەم جار هەڵبژاردنێکی ئازاد لە کوردستان کرا و پەرلەمان و حکوومەتی هەرێمی کوردستان دامەزران.

دوای هه‌ڵگيرسانه‌وه‌ى‌ شەڕی ناوخۆ لە ساڵی ١٩٩٤، ویستی سەرۆک مام جەلال بۆ ئاشتی و باوەڕی جەنابی سەرۆک بارزانی بە ئاشتی، وایکرد ڕێککەوتنی ئاشتيی ساڵی ١٩٩٨ لە واشنتن واژۆ بکەن و قۆناغێکی نوێی ئاشتی و پڕ لە دەستکەوتی دەستووری و سیاسی بۆ گەلی کوردستان تۆمار بکەن. زۆر دەستکەوت بۆ گەلی کوردستان بەدەست هاتن، هەموویان بەهۆی پێکەوەکارکردنی سەرۆک مام جەلال و سەرۆک بارزانی بوون. مام جەلال هەموو شتێکی دەکرد بۆ ئەوەی جەنابی سەرۆك مەسعوود بارزانی دڵخۆش بێت، کاک مەسعوودیش هیچ داوایەکی مام جەلالی ڕەت نەدەکردەوە. تەنانەت سەرۆک بارزانی لەپێناو مانەوەی پۆستی سەرۆک کۆمار لەناو چوارچێوەی بڕیاری کوردستانى و لە دەستى مام جەلالدا، ملی نەدایە بەر گوشاری سەرۆکی ئەمه‌ریکا و گوشارە ناوچەییەکانیش لە ساڵی ٢٠١٠ و تاکو مام جەلال نەبووەوە به‌ سەرۆک کۆمار، کۆڵی نەدا.

ئەم تەباییە ساڵانێکی درێژ، پڕ لە سەقامگیری و سەرکەوتن بوون بۆ گەلی کوردستان، بۆیەش بە ڕاستی هەقە ئەم ساڵانە پێیانبگوترێت "ساڵە زێڕینەکان". ئه‌و ساڵانه‌ و له‌ سايه‌ى ئه‌و ته‌بايى و يه‌كڕيزييه‌دا، كوردستان بووژانه‌وه‌يه‌كى هه‌مه‌لايه‌نه‌ و سه‌قامگيرى و به‌ره‌وپێشچوون و ئاوه‌دانى و خۆشگوزرانى به‌ خۆيه‌وه‌ بينى كه‌ مايه‌ى خۆشحاڵى و شانازيى هه‌موو كوردستانييان بوو.

مام جەلال زۆر پەرۆش بوو بۆ تەبایی، بەتایبەتی، تەبایيی نێوان پارتی و یەکێتی. چەند جارێك لەخۆی گوێم لێ بووە و گوتوویەتی: ئەگەر ڕۆژگار بگەڕابووایە دواوەوە، بە هیچ شێوەیەک نەمدەهێشت ناکۆکی بکەوێتە نێوان من و بارزانيی نەمر. دواتر ئەو هەستەی خۆی لە ڕاگەیاندنیشدا ده‌ربڕى. مام جەلال زۆر بە باوەڕەوە دەیگوت کە ئەو یەکلایەنە بڕیاری داوە نەبێتەوە بەشێک لە ناکۆکی و شەڕی ناوخۆیی، ئینجا قوربانی و باجەکەی هەرچییەک بێت!

ئامادەبووانی به‌ڕێز..

تەبایيی پارتی و یەکێتی و مۆرکردنی ڕێککەوتننامەی ستراتیژيی نێوانيان لەسەر دەستی سەرۆک مام جەلال و سەرۆک مەسعوود بارزانی، دەستکەوتی زۆری بۆ گەلی کوردستان بەدەست هێنان و دۆخێکی زۆر باشی گەشەکردنی ئاشتی و دیموکراسی لە کوردستان، دروست کرد. بەداخەوە هه‌ندێ کەس و لایەن لە کاتی هەبوونی ڕێککەوتنی ستراتیژیدا، دەیانگوت: ئەمە خنکاندنی دیموکراسییە. بەڵام ئەگەر دۆخی دوای ناکۆکيی پارتی و یەکێتی لەگەڵ ئەوکات بەراورد بکەن، دەزانن هەڵسەنگاندنەکەیان ڕاست نەبوو. دوای ڕێککەوتننامەی ستراتیژی، زۆرترین هەڵبژاردنی گشتی و هەڵبژاردنی ناوخۆیی کران. زۆرترین هەڵبژاردنی ڕێکخراوە پیشەیی و سەندیکاکان کران.

دوای ڕێککەوتنی ستراتیژيی پارتی و یەکێتی، زەمینەی جێگیربوون و گەشەکردنی دامەزراوە دەوڵەتی و حکوومییەکان و دادگاکان ڕەخسا. زەمینەی دەرکەوتن و گەشەکردنی ئۆپۆزسیۆن لە هەرێمی كوردستان دروستبوو. ئازاديی ڕاگەیاندن زۆرتر بوو. سنوورەکانی دووئیدارەیی کەم بوونەوە. زەمینه‌ى یەکخستنی هێزە ناوخۆکان و دروستبوونی هاوئاهەنگی لەنێوان دەزگا ئەمنییەکاندا، فراوانتر بوو. ئەمانە هەموویان بەرەی ناوخۆیان بەهێز دەکرد، هێزی کوردستانیان لە عێراق و ناوچەکەدا کاریگەرتر دەکرد. ڕێزگرتن و پشتیوانيی جیهان بۆ گەلی کوردستان و مافەکانی، ڕۆژ بە ڕۆژ زیاتر دەبوو. ئەوانەی ڕەخنەیان لە ڕێککەوتنی ستراتیژيی پارتی و یەکێتی دەگرت، نەیاندەزانی ئەو ڕێککەوتنە زۆر پێویستە بۆ ئەم قۆناغەی هەرێمی کوردستان! نەیاندەزانی ئه‌گه‌ر ڕێککەوتنی ستراتیژی نه‌بێت، بارودۆخی کوردستان خراپ و هێزەکەی پەرت دەکات و کاریگەریشی کەمتر دەکاتەوە.

به‌ڵێ.. پارتی و یەکێتی وەک دوو هێزی سەرەکی لە هەرێمی کوردستان و عێراق، ئێستاش جارێکی دیکە پێویستییان بە ڕێککەوتنێکی تازەی هاوبەشە بە گوێرەی ئەم قۆناغە. بە هەموو شێوەیەک ڕێککەوتنی پارتی و یەکێتی و يه‌كڕيزى و ته‌بايى له‌نێوان هه‌موو لايه‌ن و پێكهاته‌‌ كوردستانييه‌كاندا زۆر پێویستە بۆ ڕێگرتن لە لاوازبوونی زیاتری بڕیار و ئیرادەی سیاسيی گەلی کوردستان. نابێ تەماشای هیچ پێوەرێک بکەین جگە لە بەهێزکردنەوەی پێگەی هەرێمی کوردستان، چونکە هێزی هەموومان بەندە بە هێز و پێگەی هەرێمی کوردستانەوە. به‌هێزيمان، يه‌كڕيزيمانه‌. ئەوانەی دەتوانن هەرێمی کوردستان بەهێز بکەنەوە، بەر لە هەمووان پارتی دیموكراتی كوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی كوردستان و ته‌بايى و يه‌كڕيزيى هه‌موو لايه‌نه‌كانه‌.

بەڕێزان..

مام جەلال هێز و گه‌وره‌يى به‌ پۆستی سەرۆککۆماری دابوو. چونکە ببووە هۆکاری تەبایی بۆ هەموو هێزە عێراقییەکان، ببوو بە داكۆكیكارێكی زۆر باشی کورد، شیعە و سوننە و هەموو پێکهاتەکانی دیکە. بارەگای مام جەلال لە بەغدا ببووە شوێنی خاوکردنەوە و نە‌هێشتنی ناکۆکییەکان، بە نەمانی مام جەلال لە بەغدا، کۆڵەگەیەکی گەورەی تەوافوق لەدەست چوو، سەنتەرێکی سەرەکيی گفتوگۆی سیاسی نەما، بە ڕادەیەک ئێستاش خەڵک و ‌هێزە عێراقییەکان هەستی پێدەکەن.

ئێمە کە له‌م ياده‌دا کۆدەبینەوە و یەکتر دەبینین، گفتوگۆ و پێکەوەدانیشتن و گەڕان بە دوای ڕێککەوتنمان، بەبیر دێتەوە. دڵنیام ئەمڕۆ هەمووتان ئارەزووی گفتوگۆ و نەهێشتنی ناکۆکییەکانن، بۆیە داواتان لێدەکەم ئەم هەستەتان بکەنە دەستپێشخەری و کردار. هیچ دەستپێشخەرییەک بۆ گفتوگۆ و ڕێککەوتن بە تەنازول و شکست دانەنێن، چونکە ئەوەی گفتوگۆ دەکات و ئەوەی ڕێکدەکەوێت، هەمیشە براوەیە.

هیوادارم یادی مام جەلال هاندەر بێت بۆ یەکگرتوویيی حیزبە کوردستانییەکان. هاندەر بێت بۆ پێکەوەدانیشتنی لایەنە عێراقییەکان. له‌م ياده‌دا داوا لە هەموو حیزبە کوردستانییەکان دەکەم ڕێکبکەون و پێکەوە کار بکەن. داوا لە هەموو لایەنە عێراقییەکان دەکەین، لەم یادەدا داوایان لێ دەكەین بیر لەو ڕۆژانە بکەنەوە کە مام جەلال سەرۆک کۆمار بوو و بە دڵێکی پاکه‌وه‌ بۆ بەرژەوەنديی هەموو پێکهاتەکانی عێراق هەمووانی پێکەوە کۆدەکردەوە. بە هەمان ئەو دڵگەرمی و ئه‌و ئامانجە، زۆر پێویستە ئەمڕۆ پێکەوە دابنیشن و کێشەکان چارەسەر بکەن. بە ڕاستی خەڵکی عێراق زۆر بێزار بووە لە ناکۆکییە سیاسییەکانی وڵات، چونکە دەزانێت تاکو ناکۆکییەکان بەردەوام بن، خزمەتگوزارییەکان کەمتر دەبن و سه‌قامگيرى و سەروەريی وڵاتیش لاواز دەبێت.

بەڕێزان ..

ئێستا کە ئه‌م ياده‌ ده‌كه‌ينه‌وه‌، دەیان بیرەوەریم لەگەڵ مام جەلالدا بە بیر دێنەوە. زۆر جار کە ناکۆکییەک دەهاتە پێشەوە، بە زمانی شیرینی خۆی دەیگوت: وەرە با فسکەفسكێك بکەین! سوپاس بۆ خوا زۆر جار ئەو فسکەفسكانە یارمەتیدەر دەبوون بۆ كەمكردنەوەی كێشەكان و نەهێشتنی ناكۆكییەكان.

ئەمڕۆ با هەموومان ئاوا بكه‌ين و به‌ هه‌مان شێوه بڕیار بده‌ين کە ڕێکبکەوين. سازشکردن لەپێناو ڕێککەوتن و دڵخۆشکردنی گەلدا، سەرکەوتنە و بە هیچ شێوەیەک شکست نییە بۆ هیچ لایەك.

ڕۆحی مام جەلال شاد بێت و یادی هەمیشە بە خێر بێت و هەموو لایەكتان بەخێر بێن و زۆر سوپاس.

The post سەرۆك نێچیرڤان بارزانی بەشداریی ڕێوڕەسمی ساڵیادی كۆچی دواییی سەرۆك مام جەلال دەكات appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى وێڕاى پيرۆزبايى و هيواى سه‌ركه‌وتن بۆ ده‌رچووان، پێزانينى بۆ ڕه‌نجى دايكوباوك و خێزانى ده‌رچووان و مامۆستايانى زانكۆ ده‌ربڕى كه‌ بۆ سه‌ركه‌وتن هاوكار و پشتيوانى ده‌رچووان بوون، هه‌روه‌ها داواى له‌ ده‌رچووان كرد به‌ دڵێكى گه‌رم و پڕ له‌ ئومێد و به‌ گه‌شبينييه‌وه‌ هه‌نگاو بۆ قۆناغى تازه‌ى ژيان و به‌رپرسياریيه‌تى بنێن و ئه‌و شاره‌زايى و پسپۆڕييه‌ى به‌ده‌ستيان هێناوه،‌ بخه‌نه‌ خزمه‌تى وڵات‌.

سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى دووپاتى كرده‌وه‌ كه‌ هه‌رچه‌نده‌ ژماره‌ى ده‌رچووان و پێويستيى بازاڕى كار هاوسه‌نگ نين و ڕه‌نگه‌ هه‌مووان نه‌توانن زوو كار بدۆزنه‌وه‌، به‌ڵام نابێ ده‌رچووان بێهيوا ببن، به‌ڵكو ده‌بێ به‌رده‌وام تواناكانيان پێشبخه‌ن، بۆ ئه‌مه‌ش له‌وانه‌يه‌ هه‌ندێكيان بتوانن خۆبه‌خشانه‌ له‌ ڕێكخراوه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى كار بكه‌ن تا باشتر خۆيان پێبگه‌يه‌نن و شانسى دۆزينه‌وه‌ى كاريان زياتر بێت.

به‌ڕێزيان هه‌روه‌ها داواى كرد ده‌رچووان ئه‌زموونى پێكه‌وه‌بوون و پێكه‌وه‌كاركردن و هاوبه‌شى و به‌شداريى پێكه‌وه‌يان له‌ ساڵانى خوێندنى زانكۆ، بگوازنه‌وه‌ ناو كۆمه‌ڵگه‌ و شوێنى كار و ئه‌و ئه‌زموونه‌ له‌ ژيانى ڕۆژانه‌ياندا ڕه‌نگ بداته‌وه‌ تا بتوانن كولتوورى لێبورده‌يى و پێكه‌وه‌ژيان و يه‌كترقبووڵكردن قووڵتر و فراوانتر بكه‌نه‌وه‌.

هه‌روه‌ها به‌ بيرى ده‌رچووانى هێنايه‌وه‌ هه‌رگيز وا بير نه‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ به‌ ته‌واوكردنى زانكۆ ئيتر پێويستى و هه‌وڵدانيان بۆ فێربوون كۆتايى دێت، چونكه‌ فێربوون و فراوانكردنى ئاستى زانين و تێگه‌يشتن دنيانبينيى مرۆڤ، هه‌رگيز كۆتايى نايه‌ت و تاكو مرۆڤ زياتر بزانێت، باشتر له‌وه‌ تێده‌گات كه‌ هێشتا زۆرى ماوه‌ بزانێت. بۆيه‌ پێويسته‌ ده‌ر‌چووان به‌رده‌وام ئاستى فێربوون و زانين و شاره‌زايييان به‌رزتر بكه‌نه‌وه‌ و ببنه‌ چرايه‌ك بۆ ڕووناككردنه‌وه‌ى ده‌وروبه‌ريان.

سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى ئاماژه‌ى به‌وه‌ كرد كه‌ پێشكه‌وتنى خێراى زانست وته‌كنه‌لۆژيا واى كردووه‌ ژيانيش زۆر خێرا پێشبكه‌وێت، ئه‌وه‌ش پێويست ده‌كات مرۆڤ له‌گه‌ڵ ئه‌و پێشكه‌وتنانه‌ى سه‌رده‌م پێشكه‌وێت و خۆى نوێ بكاته‌وه‌. هه‌روه‌ها گوتى: ئه‌وه‌ وه‌ك تاكه‌كه‌س ئه‌ركى ئێوه‌يه‌ و وه‌ك سيستمى په‌روه‌رده‌ و خوێندن و فێركردنيش ئه‌ركى لايه‌نه‌ په‌يوه‌نداره‌كانه‌.

هه‌ر له‌مباره‌يه‌وه‌ جه‌ختى له‌وه‌ كرده‌وه‌ كه‌: ئه‌مه‌ بۆ ئێمه‌ پێويستييه‌كى ژيانييه‌ و وه‌ك پێشتيرش گوتوومانه‌ كليلى سه‌ركه‌وتن، سيستمێكى باشى په‌روه‌رده‌يه‌. چونكه‌ به‌ ته‌نيا سيستمێكى باشى په‌روه‌رده‌ ده‌توانێت ئێستا و داهاتوومان مسۆگه‌ر و گه‌شتر و باشتر بكات و كۆمه‌ڵگه‌يه‌كى پێشكه‌وتوو بنيات بنێت و گوتى: زانين و زانست و فێربوون، هێزێكى له‌بننه‌هاتووه‌، ئه‌و هێزه‌ى كه‌ ئێستا و داهاتوومان ده‌پارێزێت.

سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى هه‌روه‌ها دووپاتى كرده‌وه‌ كه‌ وێڕاى هه‌موو پێشكه‌وتنه‌كان هێشتا زۆر كار ماوه‌ له‌ كوردستان بكرێت و ده‌بێ له‌ زۆر بارى جيادا بنيات بنێين، هه‌ر له‌ بنياتنانى مرۆڤ و مرۆڤسازييه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ سوودوه‌رگرتن له‌ هه‌موو ده‌وڵه‌مه‌ندييه‌كانى وڵات. بايه‌خدانى زياتريشى به‌ خوێندنى پيشه‌يى و كردنه‌وه‌ى ئاماده‌يى و په‌يمانگه‌ و كۆلێژى پيشه‌يى به‌ پێويست زانى.

بۆ دروستكردنى هاوسه‌نگيى نێوان بازاڕى كار و بواره‌كانى خوێندنيش، دووپاتى كرده‌وه‌ كه‌ ده‌بێ سێگۆشه‌ى (حكوومه‌ت ـ بازاڕ ـ زانكۆ) پێكه‌وه‌ هاريكار و هه‌ماهه‌نگ بن. هه‌روه‌ها جه‌ختى له‌ پێويستيى سوودوه‌رگرتن له‌ ده‌وڵه‌مه‌نديى سروشتى و مرۆيى و پته‌وكردنى ژێرخانى كشتوكاڵى، گه‌شتيارى و پيشه‌سازى و بايه‌خدان به‌ كار و بزنسى ئۆنلاين كرده‌وه‌.

به‌ڕێزيان بۆ هه‌ر پێشكه‌وتنێك به‌رله‌ هه‌موو شتێك پته‌وكردنى ژێرخانى په‌روه‌رده‌ى به‌ پێويست زانى كه‌ ئه‌مه‌ش له‌ ڕێگه‌ى لێكۆڵينه‌وه‌ و هه‌ڵسه‌نگاندنى زانستى و گۆڕانكارى و چاكسازى له‌ سيستمى په‌روه‌رده‌ييدا ده‌كرێت، سيسته‌مێك كه‌ مرۆڤى بيركه‌ره‌وه‌، بنياتنه‌ر و داهێنه‌ر به‌رهه‌م بهێنێت و ده‌رچوون له‌ زانكۆ ته‌نيا بڕوانامه‌يه‌ك نه‌بێت.

له‌ كۆتاييدا سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى وێڕاى تیشك خستنه‌ سه‌ر مێژووی دامه‌زراندنی زانكۆ و ده‌ستخۆشى و پێزانين بۆ ئه‌و خزمه‌ته‌ى زانكۆى دهۆك له‌ ماوه‌ى سى ساڵی د‌امه‌زرانيدا كردوويه‌تى، ده‌رباره‌ى دۆخى سياسيى وڵاتيش، وێڕاى دووباره‌ پيرۆزبايى له‌ سه‌ركۆمار و سه‌رۆك وه‌زيرانى ڕاسپێردراو، هيواى خواست به‌ زووترين كات حكوومه‌تێكى وه‌ڵامده‌ره‌وه‌ى داواى ڕه‌واى هاووڵاتيان بێته‌ ئاراوه‌ و هه‌موو لايه‌ن و پێكهاته‌ عێراقييه‌كان پێكه‌وه‌ بۆ ئارامى و سه‌قامگيريى وڵات كار بكه‌ن.

به‌ڕێزيان جه‌ختى له‌وه‌ كرده‌وه‌ كه‌ هێز و لايه‌نه‌ عێراقييه‌كان ده‌بێ وانه‌ و په‌ند له‌ هه‌ڵه‌كانى ڕابردوو وه‌ربگرن، حكوومه‌تى نوێى عێراقيش ده‌بێ دۆخى وڵات واقعيانه‌ و وه‌ك خۆى ببينێت و كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكات، به‌تايبه‌تى كێشه‌كان له‌گه‌ڵ هه‌رێمى كوردستان كه‌ ئه‌مه‌ى به‌ كليلى ئارامى و سه‌قامگيريى عێراق له‌ قه‌ڵه‌م دا.

ئه‌مه‌ش ده‌قى وتارى سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى يه‌:

ئاماده‌بوويێت خۆشتڤى،

ده‌رچوويێت هێژا،

ئێڤارى باش،

هوين هه‌مى گه‌له‌ك بخێر هاتن بۆ ڤێ ڕێوڕه‌سمێ..

گه‌له‌ك خۆشحالم كو ڤێ ئێڤاريێ، ئه‌م پێكڤه‌ دگه‌ل ده‌رچوويێت هێژا يێت خولا بيست و حه‌فتێ يا زانكۆيا دهۆكێ و مالبات و كه‌سوكارێت وان، به‌شدارييا خۆشى و شادييا هه‌وه‌ دكه‌ين. ژ دل و ب گه‌رمى پيرۆزباهيێ ل ئێك ب ئێكى ده‌رچوويا و دايكوباب و كه‌سوكارێت وا دكه‌م. هيڤيا سه‌ركه‌فتنا به‌رده‌وام بۆ ده‌رچوويا د هه‌می وارێن ژیانێدا دخازم.

ده‌ستخۆشى و پێزانين بۆ سه‌رۆك و مامۆستا و فه‌رمانبه‌رێت زانكۆيا دهۆكێ كو دگه‌ل قوتابيا ماندى بووين. سپاس و ده‌ستخۆشى بۆ دايكوبابێت ده‌رچوويا. ئه‌و هاريكار بوون و زه‌حمه‌ت كێشا، دا ئه‌ڤرۆ ببينن كو كچ و كوڕێت وان، سه‌ركه‌فتى زانكۆ خه‌لاس كر و قۆناغه‌كا دى يا ژيانێ و به‌رپرسياريێ ده‌ستپێدكه‌ن.

ده‌رچوويێت هێژا..

هوين ئه‌ڤرۆ ده‌ربازى قۆناغه‌كا دى يا ژيانێ دبن. ژ ئه‌ڤرۆ پێڤه‌ دێ به‌رپرسياريا كار و خزمه‌تا وه‌لاتى، گرنه‌ سه‌ر ملێ خۆ. چ ئه‌وێت كو دێ ل كه‌رتێ گشتى، يان تايبه‌ت، يان دگه‌ل ڕێكخراوێت جڤاكا مه‌ده‌نى شۆل كه‌ن. ژبه‌ر هندێ ئێدى به‌رپرسياريا هه‌وه،‌ ژ ئه‌ڤرۆ وێڤه‌ دێ مه‌زنتر بيت.

پشتى چه‌ندين سالێت خويندنێ و خۆمانديكرنێ، هوين دڤێت ئه‌ڤرۆ ب دله‌كێ گه‌رم و پڕ ئومێد، ب گه‌شبينى، گاڤا بۆ داهاتيێ ژيان و كارێ خۆ پاڤێژن. دڤێت ئه‌و زانست و شه‌هره‌زايى و پسپۆڕييا كو هه‌وه‌ د سالێت خويندنێدا ل زانكۆيێ بده‌ستڤه‌ ئيناى، ب شێوه‌يه‌كێ كارا و ب ڕێكوپێكى د خزمه‌تا ملله‌ت و ئاڤاكرن و به‌ره‌ڤپێشبرنا وه‌لاتێ خۆ بكار بینن.

ئه‌ڤه ڕاستييه‌كه‌ كو هه‌ژمارا ده‌رچوويا و پێويستييا بازاڕێ كارى يا هه‌ڤسه‌نگ نييه‌ و بۆ هه‌مى ده‌رچوويا يا بساناهى نابيت كاره‌كى ببينن. به‌لێ یا ژ هه‌ر تشته‌كێ گرینگتر ئه‌وه‌ كو هوين بێ هيڤى نه‌بن. دڤێت هه‌ر هه‌وڵ بده‌ن بۆ خۆپێشئێخستنێ. به‌لكى هنده‌ك بشێن هه‌يامه‌كێ خۆبه‌خشانه‌ كارى دگه‌ل ڕێكخراو و ده‌زگه‌هێن جڤاكا مه‌ده‌نى و كارێ مرۆڤایه‌تی بكه‌ن، ئه‌ڤه‌ دێ خۆپێگه‌هاندن و ئه‌زموونا هه‌وه‌ ده‌وله‌مه‌نتر و دێ شانسێ هه‌وه‌ ژى زێده‌تر كه‌ت بۆ په‌یداكرنا كاری.

‌هوين كو ژ جهـ و ده‌ڤه‌رێت جدا يێت كوردستانێ ئه‌ڤرۆ هاتن و ل زانكۆيێ پێكڤه‌ بوون، دڤێت گيانێ هه‌ڤالينى و ئه‌زموونا خۆ يا پێكڤه‌كاركرنێ و پێكڤه‌بوونێ، يا هه‌ڤبه‌شيێ و به‌شدارييا خۆ يا سالێت زانكۆيێ، دگه‌ل خۆ ببه‌نه‌ ناڤ جڤاكێ. دگه‌ل خۆ ببه‌نه‌ جهێ كارى و د ژيانا هه‌وه يا ڕۆژانه‌دا پێويسته‌ ڕه‌نگڤه‌ده‌ت. دڤێت ئه‌ڤ ئه‌زموونا هه‌وه‌، كولتوورێ لێبورده‌يى و پێكڤه‌ژيانێ و هه‌ڤقه‌بوولكرنێ ل كوردستانێ كويرتر و فره‌هتر بكه‌ت بتایبه‌تی له‌ پارێزگه‌ها خۆشته‌ڤییا دهۆكێ.

ده‌رچوويێت هێژا..

چ جارا نه‌بێژن و وه‌سا هزر نه‌كه‌ن كو هه‌وه‌ قۆناغا زانكۆيێ بدويماهى ئينا و ئێدى پێويستى و هه‌ولدانا هه‌وه‌ ژبۆ فێربوونێ بديماهى تێت! نه‌خێر، چ جارا فێربوون و به‌رفره‌هكرنا ئاستێ زانين و تێگه‌هشتن و دنيابينيا مرۆڤى بديماهى ناهێت! مرۆڤ هندى زۆرتر بزانيت، دێ باشتر تێگه‌هيت كو هێشتا گه‌له‌كێ ماى بزانيت. چ جارا ديماهيا فێربوون و زانينێ نينه‌! دڤێت هه‌ر ڕۆژ ئاستێ فێربوون و زانين و شاهره‌زاييا خۆ بلندتر بكه‌ن. دڤێت هوين ببنه‌ ڕۆناهييه‌ك بۆ ده‌وروبه‌رێ خۆ، دا ڕۆناهیتر بكه‌ن.

پێشكه‌فتنا بله‌ز يا زانستى و ته‌كنه‌لۆژى، وه‌سا كريه‌ كو ژيان ژى گه‌له‌ك بله‌ز پێشكه‌ڤيت. پێويسته‌ ڕۆژانه‌ دگه‌ل پێشكه‌فتنێت نوى يێت سه‌رده‌مى، مرۆڤ ژى دگه‌ل پێشكه‌فتنا، خۆ نويڤه‌كه‌ت. ئه‌گه‌ر نه‌، دێ ل پاش مينين و ناگه‌هينه‌ كاروانێ ملله‌تێت پێشكه‌فتى یێت جیهانێ! گۆڕانكارى و خۆنويكرن و ڤێڕاگه‌هشتن ب كاروانێ پێشكه‌فتنێ، هه‌م وه‌كى تاكه‌كه‌سه‌ك ئه‌ركێ هه‌وه‌يه‌، هه‌م ژى وه‌ك سيستمێ په‌روه‌رده‌ و خويندن و فێركردنێ، ئه‌ركێ لايه‌نێت په‌يوه‌نداره‌. بۆ گه‌ل و وه‌لاتێ مه‌ هيچ تشته‌كێ دى، هندى زانين و فێربوون و سيسته‌مه‌كێ باش و پێشكه‌فتى يێ په‌روه‌رده‌يى، پێويست نيه‌!

ئه‌ڤه‌ بۆ مه‌ هه‌وجه‌دارييه‌كا ژيانييه‌. بۆ ملله‌تێ مه‌ پێدڤییه‌كا گه‌له‌كا گرنگه‌ بۆ ئه‌ڤرۆ و پاشه‌ڕۆژا وان. وه‌ك مه‌ به‌رێ ژى گۆتييه‌: كليلا سه‌ركه‌فتنێ، سيسته‌مه‌كێ باش يێ په‌روه‌ردێيه‌. لسه‌ر ڤى بنه‌ماى ژى، به‌رى نهۆ ل هه‌رێما كوردستانێ چه‌ندين هه‌ول هاتينه‌دان كو جهێ ده‌ستخۆشيێنه‌، ئه‌و هه‌ولێن هاتینه‌ دان ل وه‌زاره‌تا په‌روه‌رده‌یا حكوومه‌تا هه‌رێمێ، وه‌زاره‌تا خویندنا بلند و جه‌نابێ سه‌رۆك وه‌زیران و هه‌می حكوومه‌تا هه‌رێمێ، لێ بێگومان ئه‌ڤه‌ پرۆسه‌يه‌كه‌ دڤێت هه‌را به‌رده‌وام بيت و دگه‌ل نويترين پێشكه‌فتنێت جيهانێ بچيت.

ب تنێ سيسته‌مه‌كێ په‌روه‌رده‌يى يێ باش و پێشكه‌فتى، دێ شێت هاريكاريا مه بكه‌ت بۆ هه‌بوونا نها و پاشه‌ڕۆژه‌كا مسۆگه‌ر و گه‌شتر بۆ ملله‌تێ مه‌. ب تنێ سيسته‌مه‌كێ په‌روه‌رده‌يى يێ باش و پێشكه‌فتى، دێ شێت جڤاكه‌كا پێشكه‌فتى يا ڤه‌كرى ئاڤاكه‌ت. زانين و زانست و فێربوون، هێزه‌كا مه‌زنا ژبنه‌هاتيه‌‌. ئه‌و هێزا كو دێ نها و پاشه‌ڕۆژا مه‌ پارێزيت.

ئاماده‌بوويێن ڕێزدار..

دگه‌ل هه‌مى پێشكه‌فتنا، ل هه‌رێما كوردستانێ هێشتا گه‌له‌ك كار مايه‌ دڤێت بێنه‌ كرن. دڤێت ئه‌م د گه‌له‌ك وارێت جدادا، به‌رده‌وام بین لسه‌ر كارێ خۆ. هه‌ر ژ ئاڤاكرنا مرۆڤان و مرۆڤسازيێ، هه‌تا دگه‌هيته‌ مفاديتنا ژ هه‌مى ده‌رفه‌ت و ده‌وله‌مه‌نديێت وه‌لاتێ مه‌.

گه‌له‌ك پێويسته‌ ئاماده‌يى و په‌يمانگه‌هـ و كۆلێژێت زۆرتر و باشتر يێت پيشه‌يى و كارسازى و كارێ ده‌ستى و هۆستاكاريێ د وه‌ڵاتێ مه‌دا بێنه‌ ڤه‌كرن. ژبه‌ر هندێ دڤێت ئه‌م د سيسته‌مێ په‌روه‌ردێدا، بها و گرنگييه‌كا تايبه‌ت بده‌ينه‌ بازاڕێ كارى و باڵانس و هه‌ڤسه‌نگييه‌كێ دناڤبه‌را وارێ خويندنێ و بازاڕێ كارى و پێويستى و هه‌وجه‌داريێت ويدا چێكه‌ين. بۆ ڤێ چه‌ندێ دڤێت به‌رده‌وام سێكوچكا (حكوومه‌ت ـ بازاڕ ـ زانكۆ) ڤێكرا هاريكار و هه‌ماهه‌نگ و ته‌مامكارێت ئێكودو بن.

وه‌لاتێ مه‌ خودانێ گه‌له‌ك ده‌وله‌مه‌نديێت سروشتى و مرۆڤييه‌، دڤێت ئه‌م نڤشێ نهۆ و يێ داهاتى لدويڤ پێويستى و ده‌رفه‌تێت هه‌يى ئاماده‌ بكه‌ين. ده‌رفه‌ت و شيان هه‌نه‌ كو ژێرخانێ كشتوكالى و گه‌شتيارى و پيشه‌سازى ل هه‌رێما كوردستانێ بێته‌ موكومكرن. دڤێت هوين گرنگيێ بده‌نه‌ كار و بزنسێت ئۆنلاين. بۆ ڤێ چه‌ندێ و بۆ هه‌می پێشكه‌فتنه‌كا دى ژى، دڤێت ئه‌م به‌رى هه‌ر تشتى و ده‌سپێكێ، ژێرخانێ په‌روه‌رده‌يى موكوم بكه‌ين.‌

ده‌رچوونا زانكۆيێ، چێنابيت بتنێ باوه‌ڕنامه‌ك ‌بيت! دڤێت زانكۆيێت مه‌، سيستمێ مه‌ يێ په‌روه‌رده‌يى، مرۆڤێ هزركه‌ر، ئاڤاكار و داهێنه‌ر به‌رهه‌م بينن. ده‌رچوويێت زانكۆيێ، دڤێت ب زانين و فێربوون و پسپۆڕيا خۆ، ده‌رفه‌تا كارى بۆ خۆ و بۆ ده‌وروبه‌رێ خۆ ژى په‌يدا بكه‌ن.

قوتابی یێت خۆشتڤی و ئاماده‌بوویێت ڕێزدار..

جهێ دلخۆشييه‌كا مه‌زنه‌ كو ئه‌م ئه‌ڤرۆ ل زانكۆيا دهۆكێ ئه‌نجامێ بڕياره‌كا دروست يا به‌رى سيهـ سالا دبينين. سالا 1992ێ، ڕێزدار د. عيسمه‌ت محه‌مه‌د خالد و هژماره‌كا مامۆستايێت هێژايێت دهۆكێ، سه‌ره‌دانا جه‌نابێ سه‌رۆك بارزانى كرن و داخازا ڤه‌كرنا زانكۆيه‌كێ ل دهۆكێ كرن. جه‌نابێ وان ژى هه‌مى پشته‌ڤانى كر و زانكۆ هاته‌ ئاڤاكرن.

سه‌رۆكێ زانكۆیێ و ئه‌و مامۆستایێن كو به‌رێ بنیاتێ ڤێ زانكۆیێ دانای، ئه‌ڤرۆ و دڤێ ڕۆژێدا جاره‌كا دی ده‌ستخۆشیێ و سپاسیا وان دكه‌م، د وان ڕۆژێن زه‌حمه‌تدا ب باوه‌رییه‌كا موكوم به‌رێ بنیاتێ ڤێ زانكۆیێ دانا كو ئه‌ڤرۆ ئه‌م هه‌می لڤێره‌ به‌رهه‌مێ ڤێ زانكۆیێ دبینین كو به‌ری سیھ سالان هاتیه‌ ئاڤاكرن ل دهۆكێ. ده‌ستێت هه‌وه‌ هه‌میا خۆش بن و سه‌ركه‌فتی بن.

ئه‌م گه‌له‌ك دلخۆشين كو ئه‌ڤرۆ پشتى سيهـ سالا، زانكۆيا دهۆكێ د خولا خۆيا بيست و حه‌فتێدا (4,468) ده‌رچوويا ل (19) كۆلێژ و (66) به‌شێت جدا، ده‌رتێخيت. ده‌ستخۆشيێ ل هه‌مى وان دلسۆزا دكه‌م يێت كو هه‌ر ژ ڕۆژا ئێكێ و هه‌تا ئه‌ڤرۆ، ب هه‌ول و مانديبوون و زه‌حمه‌تا خۆ، ئه‌ڤ زانكۆيه‌ گه‌هانديه‌ ڤێ قۆناغێ. پيرۆزباهيێ ل هه‌وه‌ و ل هه‌مى خه‌لكێ به‌هدينا بگشتى دكه‌م.

سيهـ ساله‌ كو زانكۆيا دهۆكێ خزمه‌تا ڤێ ده‌ڤه‌رێ بتايبه‌تى و هه‌رێما كوردستانێ بگشتى دكه‌ت. ژ ده‌ڤه‌رێت دى يێت عێراقێ و ژ وه‌لاتێت جيران ژى، گه‌له‌ك كه‌سا ده‌رفه‌تا هه‌ى و هه‌بووى كو لڤێره‌ خويندنا خۆ بديماهى ببينن. زانكۆيا دهۆكێ ب هزارا كادر و شاره‌زا دگه‌له‌ك واردا، يێت پێشكه‌شى جڤاكێ كرى كو ئه‌ڤرۆ يێ خزمه‌تێ دكه‌ن. لڤێرێ ژى ڕۆلێ بلند یێ مامۆستايێت زانكۆيێ جهێ ڕێز و پێزانينێ يه‌ و ئه‌رك و به‌رپرسياريا وان گه‌له‌ك مه‌زنه‌، جاره‌كا دی ده‌ستێ وان دگڤێشم و پیرۆزباییه‌كان گه‌رم ل وان هه‌میا دكه‌م و سپاسیا وان هه‌میا دكه‌م يێت كو ئه‌ڤرۆ لێره‌.

ئاماده‌بوويێت ڕێزدار..

به‌رى چه‌ند ڕۆژه‌كا ب هه‌لبژارتنا سه‌رۆكێ نوى يێ كۆمارا عێراقا فيدرال ڕێزدار د. عه‌بدولله‌تيف ڕه‌شيد و ب ڕاسپارتنا ڕێزدار محه‌مه‌د شياع ئه‌لسوودانى بۆ پێكئينانا حكوومه‌تا نوى يا فيدرالى، پرۆسا سياسى ل عێراقێ كه‌فته‌ قۆناغه‌كا نوى. ئه‌م جاره‌كا پيرۆزباهيێ ل سه‌رۆك كۆمار و ل سه‌رۆك وه‌زيرێ ڕاسپارتى دكه‌ين، هيڤيا سه‌ركه‌فتنێ بۆ وا دخازين.

دڤێ ده‌ليڤێدا من دڤێت جاره‌كا ته‌ئكيدێ بكه‌م كو هێز و لايه‌نێت سياسى يێت عێراقێ، دڤێت ده‌رس و په‌ندا ژ خه‌له‌تى يێت به‌ری نها وه‌رگرن! بۆ ئارامى و سه‌قامگيرييا سياسى و ئه‌منى و ئابووريا عێراقێ، دڤێت هه‌مى هێز و پێكهاتێت عێراق هاريكار و هه‌ماهه‌نگيێ پێكڤه‌ بكه‌ن و پێكڤه‌ كار بكه‌ن. هيڤيدارين بزووترين ده‌م حكوومه‌تا نوى يا فيدراڵى يا عێراقێ پێك بێت و به‌رسڤا داخازێت ڕه‌وايێت خه‌لكێ عێراقێ بده‌ت.

تڤيا حكوومه‌تا نوى يا عێراقێ، واقعێ عێراقێ وه‌كى خۆ ببينيت و كێشه‌ و ئاريشێت وه‌لاتى چاره‌سه‌ر بكه‌ت. بتايبه‌تى ژى دڤێت كێشه‌ و ئاريشا دگه‌ل حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ بێنه‌ چاره‌سه‌ركرن، چونكى ب باوه‌رییا مه‌ كليلا ئارامى و سه‌قامگيريا عێراقێ، چاره‌سه‌ركرنا كێشه‌ و ئاريشايه‌ دگه‌ل هه‌رێما كوردستانێ لسه‌ر بنگه‌ها ده‌ستوورێ فیدرالێ عێراقێ.

ئه‌م هيڤيدارين قۆناغا بێت، قۆناغا چاره‌سه‌ركرنا كێشه‌يێت عێراقێ بيت و ئارامى و سه‌قامگيرييا سياسى بۆ وه‌ڵاتی ڤه‌گه‌ڕيت. بۆ ڤێ چه‌ندێ ژى هه‌رێما كوردستانێ وه‌كى هه‌رجاره‌كا دی، دێ هاريكار و پشته‌ڤان بيت و بۆ هه‌مى چاره‌سه‌ره‌كێ له‌سه‌ر بنه‌مايێ ده‌ستوورێ عێراقێ.

ل دويماهيێ، ئه‌م ئومێده‌وار و پشتڕاستين كو ب هه‌بوونا ڤا گه‌نجێت دلسۆز و وه‌فادار بۆ وه‌لاتێ خۆ، ب وێ زانست و زانينا بده‌ستڤه‌ ئيناى، ب وێ خزمه‌تا كو دێ ژ ئه‌ڤرۆ پێڤه‌ ده‌ستپێكه‌ن، كوردستانه‌كا پێشكه‌فتيتر، ئارام و ته‌ناتر و پاشه‌ڕۆژه‌كا گه‌شتر يا ل هيڤيا كوردستانييا. ئه‌و كوردستانا كو پاشه‌ڕۆژێ ئه‌ڤ گه‌نجه‌ دێ بڕێڤه‌ به‌ن، دێ باشتر و ئاڤه‌دانتر و بهێزتر كه‌ن ب ئانه‌هيا خودێ و ته‌مه‌ندرێژ و سه‌ركه‌فتی بن د ڤێ ڕێكێدا.

ئه‌ڤه‌ ژى پاداشت و خه‌لاتا باب و باپيرێت هه‌وهیه‌، باب و باپێر‌يێت هه‌وه‌ یێت تێكۆشه‌ر‌ كو دوهى هه‌مى ژيانا خۆ د خه‌بات و پێشمه‌رگاتيێدا ده‌رباز كر، ب ماندیبوون و به‌رخودانا خۆ ئه‌ڤ ڕۆژه‌ بۆ مه‌ چێكر دا هوين ئازاد بن و ئه‌ڤرۆ بشێن بخوينن و خۆ پێ بگه‌هينن. ژ وه‌لاتێ خۆ حه‌ز بكه‌ن، ئاڤا بكه‌ن و وڵاتێ خۆ بپارێزن.

ده‌رچوونا هه‌وه‌ و هاتنا قوتابى يێت نوى كو دێ ل ڤێ زانكۆیێ ده‌ستپێكه‌ن، پيرۆز دكه‌م.

هه‌ر هه‌بن، هه‌ر شاد بن و هه‌ر سه‌ركه‌فتى بن.

ده‌مه‌كێ خۆش بۆ هه‌وه‌ هه‌ميا و جاره‌كا دی ئه‌ڤ سه‌ركه‌فتنه‌ ل وه‌ هه‌میا پیرۆز بیت و كوردستان ژی ئاڤه‌دان بیت.

بخێر بێن سه‌ر چاڤا.

The post سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى: چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كان له‌گه‌ڵ هه‌رێمى كوردستان، كليلى سه‌قامگيريى عێراقه‌ appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

له‌ ڕێوڕه‌سمه‌كه‌دا سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى وته‌يه‌كى پێشكه‌ش كرد، ئه‌مه‌ ده‌قه‌كه‌يه‌تى:

هەموولایەك بە خێر بێن..

سەرەتا، جەنابی سەرۆك وەزیران لە قسەكانی خۆیدا پیرۆزبایيی ساڵوەگەڕی بنیاتنانی شاری سلێمانی كرد. بە حوكمی ئەوەی پەنجا لەسەدی خۆم سلێمانیم، سوپاسی جەنابیان دەكەم و خۆشم پیرۆزبایی لە خەڵكی شاری سلێمانی و هەموو كوردستان دەكەم، هیوادارم سەركەوتوو و موەفەق بن. بێگومان ئەو كێشانەی كە هەشە، چارەسەر دەكرێت، بە دایەلۆگ و لێكتێگەیشتن هەموو شتێك چارەسەر دەكرێت. دەبێت ئەمە لەم وڵاتەدا بكەینە پیشەی خۆمان و بەردەوامیش بین. سەركەوتوو بن.

دەنگی خۆم دەخەمە پاڵ دەنگی جەنابی سەرۆك وەزیران، ئەوەی كە باس كرا زۆر بەداخەوە ئەم بەیانییە بە درۆن و مووشەك لە كۆیە و هەندێك شوێنی سنووری دراوە، هەرێمی كوردستان دەیەوێت ئەوە دووپات بكاتەوە كە دەیەوێت فاكتەری سەقامگیری بێت لە ناوچەكە و دەیەوێت پەیوەندیی باشی هەبێت لەگەڵ هەموو دراوسێكانی و لەو چوارچێوەیەدا لەگەڵ ئێرانیش دەیەوێت پەیوەندییەكی باشی هەبێت.

بە ڕاستی ئەوەی ئێمە لە تواناماندا هەبووە كردوومانە و بەردەوامیش دەبین و نابێت هەرێمی كوردستان ببێته‌ سەرچاوەی هەڕەشە بۆ وڵاتانی دراوسێ، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا دەرفەتم بدەن ئەوەش بڵێم كە هیچ پاساوێك بۆ ئەو مووشەكبارانە و ناردنی ئەو درۆنانە بۆ كوردستان نابینین و داوا دەكەین سنوورێك بۆ ئەم جۆرە هێرشانە دابنرێت.

داوا لە بەغدا دەكەین وەك سەروەریی خاكی عێراق كە ئەمە بەشێكە لە پێشێلكردنی سەروەریی گەوەری عێراق، لەم بابەتەدا بێتە دەنگ و سنوورێك بۆ ئەم پێشێلكارییە دابنرێت كە لەسەر سەروەریی عێراق دەكرێت.

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز،

زۆر خۆشحاڵم ئه‌مڕۆ له‌م ڕێوڕه‌سمه‌دا له‌گه‌ڵ ئێوه‌ بەشدارم، به‌شدارى له‌ ڕاگه‌ياندنى ئه‌نستيتيوتى داهێنان و نوێگه‌ريى كوردستان، كه‌ دامه‌زراوه‌يه‌كى تا بڵێی گرنگ و زۆریش پێويسته‌ بۆ هه‌رێمى كوردستان.

هاوكارى و پشتگيريى هاوبه‌شى حكوومه‌ت و كه‌رتى تايبه‌ت و زانكۆكان له‌ دامه‌زراوه‌يه‌دا، پێويست و گرنگه‌ بۆ سه‌رخستنى ئه‌ركى دامه‌زراوه‌كه‌ له‌ بايه‌خدان به‌ داهێنان و نوێگه‌رى. گه‌نجانى كوردستان به‌تايبه‌تى و هه‌ر كه‌سێكى خاوه‌ن بيرۆكه‌ى تازه‌ و داهێنه‌رانه له‌ هه‌ر بوارێكدا‌، بۆ به‌ده‌ستهێنانى پشتگيرى و سه‌رخستنى بيرۆكه‌ و داهێنانيان، ئيتر ده‌توانن ڕوو لەم دامه‌زراوه‌يه‌ بكەن و پشت به‌م دامه‌زراوه‌يه‌ ببه‌ستن.

دڵنيام له‌ هه‌موو بواره‌كاندا له‌ كوردستان به‌ ده‌يان گه‌نج و كه‌سانى به‌توانا هه‌ن كه‌ بيرۆكه‌ى نوێ و جددى و خه‌ون و خولياى داهێنانيان هه‌يه‌. ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌ت و پشتگيرى هه‌بێت، ڕه‌نگه‌ ساڵانه‌ گه‌نجانى كوردستان بتوانن له‌ چه‌ندين بوارى زانستى و ته‌كنه‌لۆژى و پزيشكى و بواره‌كانى ديكه‌دا، بيرۆكه‌ى زۆر سوودبه‌خش و ته‌نانه‌ت داهێنانیش بدۆزنه‌وه‌ و پێشكه‌شی بكه‌ن.

ڕه‌نگه‌ زۆرێك له‌ ئێمه‌ چه‌ندين جار له‌ ڕاگه‌ياندن‌ بيستوومانە، بينيومانە، يان خوێندوومانەتەوە‌ كه‌ گه‌نجێك، قوتابييه‌ك، پيشه‌كارێك، كه‌سێك لێره‌ و له‌وێ، بيرۆكه‌ و داهێنانێكى هه‌يه‌ و به‌ هه‌وڵ و تێچووى شه‌خسيى خۆى كارى له‌سه‌ر كردووه‌‌، به‌ڵام زۆر ده‌گمه‌ن، ئه‌و بيرۆكه‌يه‌، يان ئه‌و داهێنانه‌ گه‌يشتووه‌ته‌ قۆناغى كۆتايى، چونكه‌ به‌داخه‌وه‌ خاوه‌ن و پشتيوانى نه‌بووه‌! ده‌رگايه‌كى نه‌بووه‌ بچێت لێى بدات و خۆى بسه‌لمێنێت.

ڕه‌نگه‌ نه‌بوونى ده‌زگا و دامه‌زراوه‌يه‌كى ئاوا، دڵى ده‌يان گه‌نج و داهێنه‌رى ئه‌م وڵاته‌ى ساركردبێته‌وه‌ لە كاركردن. ڕه‌نگه‌ چه‌ندين جار له‌ چه‌ندين بوارى جيادا، ئه‌وه‌نده‌ هيلاك و ماندوو بووبێ و بێهووده‌ به‌ هيچ ئه‌نجامێكى ئه‌رێنى نه‌گه‌يشبێ، له‌ كۆتاييدا كۆڵيان داوە و وازيان لە بیرۆكەی خۆیان هێناوە. به‌ داخه‌وه‌ ئه‌مه‌ ڕاستييه‌كه‌ مايه‌ى داخه‌!

به‌ڵام ئێستا گه‌نجان و كه‌سانى خاوه‌ن بيرۆكه‌ى داهێنه‌رانه، ده‌توانن دامه‌زرانى ئه‌نستيتيوتى داهێنان و نوێگه‌ريى كوردستان (كه‌ى ئاى ئاى) وه‌ك مژده‌يه‌ك ببينن كه‌ له‌مه‌ودوا ده‌توانن ڕووى تێبكه‌ن. ده‌توانن بێن و له‌م دامه‌زراوه‌يه‌ خۆيان و بيرۆكه‌ و داهێنانيان بسه‌لمێنن. پشتگيرى و پشتيوانيى دارايى بۆ بيرۆكه‌ و داهێنانه‌كانيان بدۆزنه‌وه‌. له‌ ته‌نيا بيرۆكه‌يه‌كه‌وه‌، بيكه‌نه‌ كردار و گه‌شه‌ى پێ بده‌ن. بيكه‌نه‌ به‌رهه‌م و سه‌رچاوه‌ى داهات و ده‌ر‌فه‌تى كار بۆ خۆيان و بۆ گه‌نجان و بۆ خه‌ڵكى ديكه‌ش.

بوونى سه‌رۆك وه‌زيران به‌ڕێز مه‌سروور بارزانى له‌ سه‌رۆكايه‌تيى بۆردى به‌ڕێوه‌بردنى ئه‌م دامه‌زراوه‌يه‌دا، بوونى ناوى ديارى كه‌رتى تايبه‌تى وه‌ك كار گرووپ و گرووپى قه‌يوان و زانكۆ و ناوه‌نده‌ ئه‌كاديمييه‌كانى كوردستان له‌ پاڵ ئه‌م دامه‌زراوه‌ و به‌ڕێوه‌بردنيدا، نيشانه‌ و به‌ڵگه‌ى ئه‌وه‌يه‌ كه‌ كارێكى جددييه‌ و ده‌رفه‌تێكه‌ بۆ ئه‌وه‌ى ئيتر هه‌موو خاوه‌ن بيرۆكه‌ و به‌هره‌دارێك له‌ هه‌ر بوارێكدا بێت، بتوانێت بێ دووڵى و به‌ متمانه‌ و دڵنياييه‌وه‌، له‌وێ خۆى و بيرۆكه‌ و داهێنانى خۆى بسه‌لمێنێت، گه‌شه‌ى پێبدات، وه‌به‌رهێنانى له‌سه‌ر بكات و بيكاته‌ به‌رهه‌م.

من دەزانم جەنابی سەرۆك وەزیران چەند بە گرنگییەوە باسی ئەو بیرۆكەیەی كردووە و كاری جددی لەسەر كردووە و ئەمە یەكێك بووە لەو خەونانەی كە بەردەوام لەگەڵ من و زۆر كەسی دیكە باسی كردووە. پێش ئەوەی كە ئەم ڕێوڕەسمە بكرێت، چەندین جار تەئكیدی لە من كردۆتەوە كە مەراسیمێك بۆ ئەو یەكجار زۆر گرنگە و پێويستە بەشدار بم، زۆر خۆشحاڵیشم كە ئەمڕۆ ئەو دەرفەتە هاتە پێشەوە و بە ڕاستی مەراسیمێكی زۆر گرنگە و جێی دەستخۆشییه‌ بۆ ئەم بیرۆكەیە لە جەنابیان و لەو بۆردەی كە ئەمڕۆ ئەم ئەنستیتيوتە بەڕێوە دەبەن. پیرۆزبایی و دەستخۆشییان لێدەكەم و هیوای سەركەوتنیان بۆ دەخوازم.

ئاماده‌بووانى به‌ڕێز..

گه‌نجان و داهێنه‌رانى كوردستان، هيچيان له‌ هى وڵاتان كه‌متر نييه‌. خاوه‌ن توانا و به‌هره‌ و ئيراده‌ و خه‌ونى گه‌وره‌ن. دڵنيام ئه‌گه‌ر پشتگيرى و ده‌ستگيرۆيى و هاريكاريى پێويست هه‌بێت، ئه‌گه‌ر به‌پيره‌وه‌چوون و هاندان و پێزانين بۆ بيرۆكه‌ هه‌بێت، بێگومان داهێنانیان دەبێت، گه‌نجانى ئێمه‌ ده‌توانن وه‌ك خه‌ڵكى ديكه‌ خۆيان بسه‌لمێنن.

ده‌توانن له‌ زۆر بواردا شوێنپه‌نجه‌ى خۆيان جێ بهێڵن و داهێنان‌ بكه‌ن. بۆيه‌ ئه‌ركى حكوومه‌ت و لايه‌نه‌ په‌يوه‌نداره‌كانه، هه‌موو پشتگيرى و يارمه‌تييه‌ك پێشكه‌ش به‌ خاوه‌ن بير و داهێنه‌ران بكه‌ن و خۆيان لێیان بكەن بە خاوەن.

هيوادارم دامه‌زراندنى ئه‌نستيتيوتى داهێنان و نوێگه‌ريى كوردستان هه‌نگاوى يه‌كه‌م بێت له‌ پرۆسه‌يه‌كى به‌رده‌وامى پشتگيرى و هاريكارى و كردنه‌وه‌ى ده‌رفه‌تى زياتر و فراونتر بۆ هه‌ر به‌هره‌يه‌ك له‌ هه‌ر بوارێكدا بێت. ببێته‌ مايه‌ى ئه‌وه‌ى دۆزينه‌وه‌ى زانستى به‌ ناوى گه‌نجان و داهێنه‌رانى كوردستان له‌ وڵات و هه‌نده‌رانيش له‌سه‌ر ئاستى جيهان تۆمار بكرێت.

ده‌بێ ئه‌م ئه‌م دامه‌زراوه‌يه‌ ببێته‌ هانده‌رێك كه‌ گه‌نجانى كوردستان، زياتر خۆيان ماندوو بكه‌ن، لێكۆڵينه‌وه‌، به‌دواداچوون و شه‌ونخونى بكه‌ن و بير بكه‌نه‌وه‌، كە ئەمە تاكە ڕێگەی سەركەوتنی كوردستان و پەڕينەوەی كوردستانه‌ لە قۆناغێك بۆ قۆناغێكی دیكەی زۆر گەورەتر. كوردستان چاوەی لە ئێوەیە و ئێوە دەبێت ئەو كەسە بن كە ئەم وڵاتە بەرەوپێش ببەن. ئه‌م ده‌رفه‌ته‌ بقۆزنه‌وه‌ و بيرۆكه‌ و نه‌خشه‌ و پلانى داهێنه‌رانه‌ پێشكه‌ش بكه‌ن‌، ده‌ستى پێوه‌ بگرن و كۆڵنه‌ده‌ن تا ده‌يكه‌نه‌ ڕاستى و شانازييه‌ك بۆ خۆتان و خانه‌واده‌تان و وڵاته‌كه‌تان.

دامه‌زراوه‌يه‌كى وا ده‌توانێت چه‌ند ئاسانكارى و پشتگيرى بكات بۆ ئه‌وه‌ى پرۆسه‌كه‌ به‌ ته‌واوى و بێ كێشه‌ و سه‌ركه‌وتووانه‌ بگاته‌ ئه‌نجام و هه‌موو قۆناغه‌ ياسايى و زانستييه‌كانى تۆمار و مۆڵه‌ت و (مافى پارێزراو) و (مافى ياسايى) تێپه‌ڕێنيت.

بۆيه‌ دووپاتى ده‌كه‌مه‌وه‌ بيرۆكه‌ى دامه‌زراندنى ئه‌نستيتيوتى داهێنان و نوێگه‌ريى كوردستان (كه‌ى ئاى ئاى) و مه‌به‌ست و ئامانجى پشت دامه‌زراوەكە‌، مايه‌ى ده‌ستخۆشى و ڕێز و پێزانينه‌. به‌ گه‌رمى ده‌ستخۆشى له‌ هه‌موو ئه‌و به‌ڕێزانه‌ ده‌كه‌م كه‌ ئه‌ركيان كێشاوه‌ و كاريان كردووه‌ تاكو توانييان هاتنه‌كايه‌ى ئه‌م دامه‌زراوه‌يه‌ بكه‌نه‌ ڕاستى. هيوادارم له‌ داهاتوويه‌كى ئارام و سه‌قامگيردا ببێته‌ ناوه‌ندێكى به‌هره‌دارانى كوردستان له‌ وڵات و له‌ هه‌نده‌رانيش.

پيرۆزبايى له‌ گه‌نجان و خاوه‌ن بيرۆكه‌ و داهێنه‌رانى كوردستان ده‌كه‌م كه‌ ئيتر ناوه‌ندێكى پشتئه‌ستوور به‌ پشتگيرى و هاريكاريى سێكوچكه‌ى (حكوومه‌ت ـ كه‌رتى تايبه‌ت ـ زانكۆ) هه‌يه‌ و ده‌بێته‌ تاقيگه‌ى ئه‌وان بۆ ئه‌وه‌ى بچن تيايدا خۆيان و بيرۆكه‌ و داهێنانيان بسه‌لمێنن.

هيواى سه‌ركه‌وتن بۆ ئه‌نستيتيوتى داهێنان و نوێگه‌ريى كوردستان و بەردەوامبوونیان دەخوازم،. ده‌ستخۆشييان لێده‌كه‌م.

سوپاس بۆ هه‌موو لايه‌كتان، ڕۆژێكى خۆش و بە خێر بێن.

The post سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى: كوردستان گه‌نجى به‌ توانا و داهێنه‌رى هه‌يه‌ appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

له‌ ڕێوڕه‌سمه‌كه‌دا، سه‌رۆك نێچیرڤان بارزانی وتارێكی پێشكه‌ش كرد، ئه‌مه‌ ده‌قه‌كه‌یه‌تی:

ئامادەبووانی بەڕێز،

سڵاوتان لێ بێت، بە خێر بێن بۆ ڕێوڕەسمی ڕۆژی شەهیدی نیشتمان و بيسته‌مین ساڵیادی شەهیدکردنی ئايه‌توڵڵا ئه‌لعوزما محەمەد باقر ئه‌لحەكیم (قدس سرە).

بە ناوی گەلی کوردستانەوە سڵاو دەنێرین بۆ ڕۆحى پاکی شەهیدی میحراب و هەموو شەهیدانی ئازاديی عێراق.

لەگەڵ یادکردنەوەی شەهیدی میحراب، سەید محەمەد باقر ئه‌لحەكیم، هەموو بیروەرییەکانی هاوخەباتی و تێكۆشانى پێكه‌وه‌ دژی چەوسانەوە و دیکتاتۆری لای هەموومان زیندوو دەبنەوە. سەید محەمەد باقر ئه‌لحەكیم، خاوەنی ڕێزێکی زۆرە لای بزووتنەوەی ڕزگاریخوازيی کوردستان. چونکە ئەو وەک یەکێک لە دامەزرێنەرە سەرەکییەکانی بزووتنەوەی مقاوەمەی ئیسلامی لە عێراق، بە درێژایيی ساڵانی خەباتی، باوەڕی بە کۆکردنەوەی هەموو هێزەکان هه‌بوو.

لە کۆنگرەی سەرخستنی گەلی عێراقدا لە تاران لە ساڵی ١٩٨٦، لەگەڵ باوکم ئیدریس بارزانی، هاوخەباتیی کورد و شیعە و لایه‌نه‌كانی دیكه‌ و هەموو پێکهاتەکانی عێراقیان بەهێز کرد. پەیوەنديی بەهێزی سەید محەمەد باقر ئه‌لحەكیم لەگەڵ سەرۆک مەسعوود بارزانی و سەرۆک مام جەلال، گەلی عێراقی دڵخۆش دەکرد بە یەکێتيی ئۆپۆزیسیۆنی عێراقی و بووە هۆی ئەوەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، پشتیوانی لە گەل و ئۆپۆزیسیۆنی عێراقی بکات دژی دیکتاتۆرییه‌ت.

ئەو پەیوەندییە بەهێزەی نێوان لایەنەکان وایکرد ئۆپۆزیسیۆنی عێراقی لە کۆنگرەی لەندەن لە ساڵی ٢٠٠٢ و هه‌روه‌ها کۆنگرەی سەلاحەدین لە شوباتی ٢٠٠٣، گوتار و بەرنامەیەکی یەکگرتوو بۆ قۆناغی دوای دیکتاتۆرییه‌ت دابنێت، لەسەر بنچینەی مسۆگه‌ركردنى مافی هەموو پێکهاتەکان و بەڕێوەبردنی عێراق بە سیستەمی فیدرالی.

شەهیدی میحراب و موجاهیدی گەورەی عێراق سەید محەممەد باقر ئه‌لحەكیم، یەكێك بوو لە زانايانی عێراق لە بواری شەریعەت و فەلسەفە و ئابووریدا، لەبەرئەوەش خاوەن بیرێکی کراوە بوو بە سەر هەموو نەتەوە و مەزهەبەکاندا. زانایيی سەرکردەکان هەمیشە وادەکات لە دژایەتيی نەتەوەیی و مەزهەبی دوور بکەونەوە و پردەکانی پەیوەندی و پێکەوەژیان بەهێز بکەن.

پەیوەنديی ڕابەری شۆڕشی کوردستان خوالێخۆشبوو مەلا مستەفا بارزانی لەگەڵ مەرجەعیەتی نەجەف وایکرد کە ئیمام سەید موحسین ئه‌لحەكیم بە تەواوی پشتیوانی لە گەلی چەوساوەی کورد بکات و ساڵی 1965 فەتوایەك دەربکات بۆ حەرامكردنی شەڕی پێشمەرگە و كورد. هەروەها شەهیدی گەورەی عێراق ئايه‌توڵڵا ئه‌لعوزما محەمەد باقر ئه‌لسەدر، ساڵی 1974 هەمان فەتوای حەرامكردنی شەڕی كوردی بە ڕوونی دووبارە كردەوە.

بە هەمان شێوە ئايه‌توڵڵا ئه‌لعوزما سەید عەلی سیستانی خوا تەمەنی درێژ بکات، پشتیوانی لە دەستووری عێراق کرد، چونکە مافی دایە هەموو پێکهاتەکانی عێراق. لە دەستووری عێراقدا پێکەوەژیانی هەموو عێراقییەکان لەسەر بنەمای تەوافوق لەنێوان پێکهاتەکانی عێراقدا بە شێوەی فیدرالی پەسەند کرا.

ئامادەبووانی بەڕێز ...

لە ئەنجامی دروستبوونی متمانە و خەباتی هاوبەشی هەموو لایەنەکان، بۆ ڕزگاربوون لە دیکتاتۆرییه‌ت و چەوسانەوە، خۆشەویستی لەنێوان هەموو نەتەوە و پێکهاتەکانی عێراقدا دروست بوو. بەهۆی ئەو پێکەوەکارکردنەش دەستوورێکمان پێکەوە نووسیوە کە یەکگرتوویی لەنێوان هەموو پێکهاتەکانی عێراقدا دروست دەکات لەسەر بنچینەی دابینکردنی مافی هەموو پێکهاتەکان بە یەکسانی.

ئەم دەستوورە گرێبەستێکی سیاسی و کۆمەڵایەتيی نێوان هەموو پێکهاتەکانی عێراقە، نابێ بەو شێوەیەی ئێستا پشتگوێ بخرێت، بەڵکو دەبێت بە تەواوی جێبەجێ بکرێت، بۆ ئەوەی خەڵک خۆی لە پرۆسەی سیاسيی عێراق دوور نەبینێت. دەبێ مافی هەموو پێکهاتەکانی عێراق بەپێی دەستوور دابین بکرێت و بە شێوەیەکی ڕاستەقینە و بە کردەوە سیستەمی بەڕێوەبردنی عێراق، فیدرالی بێت، کە ئەمەش بنەمای سەرەکيی دەستوور و سیستەمی سیاسی و ئیداريی عێراقە و گەلی عێراق لە گەورەترین ڕاپرسيى مێژوویدا، دەنگی پێداوە.

ئێمە لە هه‌رێمى كوردستان له‌ ڕوانگەی جێبەجێکردنی دەستوورەوە، هه‌روه‌ها له‌سه‌ر بنه‌ماى ڕێككه‌وتنى پێكهێنانى حكوومه‌تى فيدراڵى عێراق، پشتیوانیی خۆمان بۆ سەرۆکوەزیران بەڕێز محەمەد شیاع ئه‌لسوودانی دووباره‌ ده‌كه‌ینه‌وه‌. هيوادارين له‌ ماوه‌يه‌كى نزيكدا به‌نده‌كانى ڕێككه‌وتنى پێكهێنانى حكوومه‌ت جێبه‌جێ بكرێن.

هه‌روه‌ها پشتگيرى له‌ به‌ڕێزيان ده‌كه‌ين کە هەوڵ دەدات دەسەڵاتی مەدەنی و ناوخۆيى بگێڕێتەوە بۆ هەموو پارێزگاکان. هەوڵ دەدات زەمینەی دانوستاندن و ڕێککەوتن بۆ کێشە هەڵواسراوەکانی نێوان حکوومەتی هەرێمی کوردستان و حکوومەتی فیدراڵی دروست بکات. هەوڵ دەدات خزمەتگوزارییەکان دابین بکات. هەوڵ دەدات هاوسەنگی بگێڕێتەوە بۆ بەشداریی هەموو پێکهاتەکانی عێراق لە هه‌موو دەزگاکانی دەوڵەتدا، لەوانەش سوپای عێراق.

بەڕێزان ...

به‌ پێويستمان زانى ئەمڕۆ بۆ به‌شداريى ئه‌م بۆنە تایبەته‌ بێين بۆ بەغدا. لە ڕاستیدا، لای ئێمە بەغدا شارێکی خۆشەویستە. کە لە بەغدای پایتەختی فیدراڵيی عێراق، مافی هەرێم و پارێزگاکان ڕەچاو بکرێت، کە دەزگاکانی دەوڵەت ببنە ڕەنگدانەوەیەکی ڕاستەقینەی سیستەمێکی فیدراڵی، کە ماف و خزمەتگوزارییەکان بە ئاستێکی بەرز بۆ هەموو هاووڵاتیيانی عێراق دابین بکرێن، بەغدا زۆر بەهێز دەبێت. ئەوکات بەغدا دەبێتە پارێزەری هەموو هەرێم و پارێزگاکانی عێراق. هەموومان پێکەوە دەتوانین بەهێز بین و بە تەواوی پێگەی عێراق بەهێز بکەینەوە.

لە ناخۆشترین بارودۆخی عێراقدا، هەموو عێراقییەکان شانازییان بە ئارامی و پێشکەوتنی هەرێمی کوردستانەوە دەکرد، چونکە هیوای گەڕانەوەی ئارامی و پێشکەوتن بوو بۆ هەموو وڵات، وەک بەشێک له‌ عێراق.

سەرۆک مەسعود بارزانی هەمیشە لە وتارەکانیدا سەبارەت به‌ ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١، شانازی بەوەوە کردووە کە سەدان هەزار سەربازی عێراقی لە سەردەمی ڕژێمی پێشوودا بە سەلامەتی له‌ كوردستانه‌وه‌ نێردرانەوە بۆ ماڵەکانیان. ئێمە ئێستا شانازییەکی دیکەشمان هەیە، ئەویش ئەوەیە کە دوای شەڕی داعش (٢) ملیۆن و (٨٠٠) هەزار ئاوارە لە شارە جیاوازەکان لە باشوور و ناوەڕاستى عێراقه‌وه‌ هاتنە کوردستان، بەڵام تا گەڕانەوەیان و تا ئێستا، یەک ڕووداوی ناخۆش و توندوتیژی ڕووینەداوە. ئەوە مایەی شانازییە و نیشانەی ئەوەیە کە خۆشەویستی و ڕێز لەنێوان خەڵکی عێراقدا هەیە. کەواتە زەمینەی جێبەجێکردنی دەستوور لە عێراقدا زۆر بەهێزە و خەڵک لایەنگری نە‌هێشتنی کێشەکانن له‌ عێراق.

ئامادەبووانی بەڕێز ....

هەروەک دەبینین ئێمە پێویستە لە کاتی ناخۆشییەکاندا پشتیوانی لە یەکتر بکەین، هەموو پێشکەوتنەکانیشمان بەرهەمی پێکەوەکارکردنمان بوونە. لەبەرئەوە ئێستا بۆنە و کاتێکی زۆر گونجاوە کە هەریەکەمان لای خۆیەوە بڕیار بدات. ده‌رفه‌تى گه‌ڕانه‌وه‌ى عێراق بۆ پێگه‌ى به‌هێز و شايانى خۆى له‌ ناوچه‌كه‌دا‌ هه‌يه‌ كه‌ به‌ چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كان ده‌بێت، ئه‌مه‌ش زياتر ده‌رگاكانى جيهان به‌سه‌ر عێراقدا ده‌كاته‌وه‌.‌

ناوچە و هەرێم و پارێزگاکانی عێراق، نەتەوە و ئایین و مەزهەبەکانی عێراق ناحەزی یەکتر نین، كار بكه‌ن به‌ ئاراسته‌ی پێكه‌وه‌ژیان و چاره‌سه‌ركردنی هه‌مو كێشه‌كان، نابێت ئێمه‌ وه‌ك ڕه‌قابه‌ت سه‌یری یه‌كتری بكه‌ین، ئێمه‌ هه‌موومان ته‌واوكه‌ری یه‌كترین، ده‌بێت به‌ ڕۆحی هاوبه‌شییه‌وه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ كار بكه‌ین، ئه‌وه‌ نیشانەی لاوازی نییە بۆ عێراق، بەڵکو ئەم فرەنەتەوەیی و فرەئایینی و فرەمەزهەبییە، مایەی به‌هێزبوونی عێراقه‌. لە سیستەمێکی دیموکراسی و مەدەنی و فیدراڵیدا، هەموویان دەبنە تەواوکار و پشتیوانی یەکتر. جیهانی ئەمڕۆ جهیانێکی فرەنەتەوە و فره‌ئایینە، هیچ وڵات و شارێکی یەک ڕەنگ لە جیهاندا نەماوە، پێشکەوتنی ئێستای جیهانیش بەو هۆیەوە لە هەموو کات خێراترە.

ئێستا جگە لە کورد و عەرەب و تورکمان و ئاشووری و کلدان و سريان و ئه‌رمه‌نى، خه‌ڵكى زیاتر لە (٤٠) نەتەوە لە هەرێمی کوردستان دەژین. هەموویان پێکەوە ئاوەدانی و فرەکولتووريیان دروست کردووە، هەمووشیان پێکەوە بێ کێشە و دڵخۆشن لە هەرێمی کوردستان. ئەوە شانازییەکی گەورەیە بۆ هەموومان.

بینیمان گەورەترین ڕژێمى دیکتاتۆری، توندترین سیستەمی ئەمنی و عەسکەرتاری و ڕەتکردنەوەی فرەیی لە عێراق، نەیتوانی بەردەوام بێت، چونکە عێراقییەکان دەیانەوێت بە ئاشتی و بە فرەڕەنگيی خۆیانەوە دڵخۆش بن و پێکەوە بژین. ئەمەش ئامانجی شەهیدی میحراب ئايه‌توڵڵا ئه‌لعوزما محەمەد باقر ئه‌لحەكیم (قدس سرە) و هەموو شەهیدانی ئازاديی عێراق بووە.

ئێمه‌ له‌ عێراق خاڵى هاوبه‌شمان زۆره‌ كه‌ كۆمانده‌كاته‌وه‌. بنه‌ماى هاوبه‌ش هه‌يه‌ بۆ پێكه‌وه‌ژيان و يه‌كترقبووڵكردن و پێكه‌وه‌كاركردن. ئارەزووی ڕاستەقینەی هەموو عێراقییەکان پێکەوەبوونێکی یەکسانە، بۆیە دەبێ ئەو ئارەزووەی عێراقییەکان، بکرێتە کردار. لە کۆتاییشدا هەموومان شانازی بە ئاوەدانی و پێشکەوتنەوە دەکەین، نەک درێژکردنەوە و قووڵکردنەوەی ناکۆکی و کێشەکان.

هیوادارم هەموو کێشەکان له‌ عێراقدا بە زوویی چارەسەر ببن و عێراقییەکان بە خزمەتگوزاريی باشەوە بە خۆشی بژین.

دووباره‌ سڵاو و دروود بۆ گيانى خوالێخۆشبوو (شەهیدی نیشتمان) ئايه‌توڵڵا ئه‌لعوزما محەمەد باقر ئه‌لحەكیم (قدس سرە) ده‌نێرين. زۆر سوپاس بۆ ئه‌م داوه‌ته‌.

زۆر سوپاستان ده‌كه‌م.

The post سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى: دەبێت ده‌ستوور بە تەواوی جێبەجێ بکرێت appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.

له‌ ڕێوڕه‌سمه‌كه‌دا كه‌ ژمارەیەك لە وەزیر و بەرپرسان و كەسایەتيی ئەكادیمی و ڕۆشنبیرانی هەرێمی كوردستان ئاماده‌ى بوون، سەرۆك نێچیرڤان بارزانی وتەیەكی پێشكەش كرد، ئەمە دەقەكەیەتی:

ئامادەبووانی بەڕێز

ڕۆژتان باش..

هه‌موو لايه‌كتان به‌ خێر بێن.

خۆشحاڵم ئەمڕۆ لە ڕێوڕەسمێکدا ئامادە دەبم بۆ ڕێزلێنان لە زانایەکی ديارى گه‌له‌كه‌مان کە خزمەتێکی زۆری زمان و وێژه‌ و مێژووی كوردى کردووە. دەستخۆشی لە ڕێکخەران و ئامادەکارانی ئەم ڕێوڕەسمە دەکەم.

ڕێزلێنان لە توانا و بەهرە و بەرهەمی هەر زانا و داهێنەرێکمان، ڕێزگرتنە لە ناسنامە و مێژووی گەلەکەمان. وەفادارییە بۆ هەموو ئەو ماندووبوون و تێکۆشانەی کەسانی دڵسۆز و خۆشەویست، كە لەپێناو خزمەتکردنی گەل و نیشتمانەکەیاندا، لە هەر بوارێکدا، له‌ هه‌ر كوێ بێت، پێشکەشیان كردووه‌.

هەر بەم بۆنەیەوە، دەستخۆشی لە زانکۆی سەڵاحەدین دەکەم، بۆ بەخشینی بڕوانامەی دکتۆرای شانازی بە دکتۆر فەریاد فازیل، بۆ ئەو خزمەتەی كە کردووتەتى.

ئامادەبووانی بەڕێز..

دکتۆر فەریاد، یەکێکە لەو ناوە دیارانەی کە دڵسۆزانە، خزمەتێکی به‌رچاوى بە گەل و نیشتمانەکەی کردووە. زیاتر لە نیو سەدە، بە شیعر و وتار، توێژینەوەی زانستی و ئەکادیمی، وانەگوتنەوە، وەرگێڕان و پرۆژەی ڕۆشنبیری، بەردەوام بووە لە پاراستن و خزمەتکردنی زمان و فەرهەنگ و مێژووی گەلەکەمان.

کە هێشتا قوتابیی زانکۆ بووە، پاراستن و خزمەتکردنی زمان و فەرهەنگ و مێژووی كوردستانى کردووه‌تە ئامانجێکی سەرەکيی خۆى و به‌رده‌وام لەو بوارەشدا كاری كردووە‌. دوای تەواوکردنی خوێندنی باڵا و بەدەستهێنانی بڕوانامەی دکتۆرا لە ئەڵمانیا، وێڕای ڕۆڵی ئەکادیمی و دەیان ساڵ مامۆستايه‌تى، لە زانکۆی (ئازاد) لە بەرلین، ئینستیتووتی خوێندنی کوردى دامەزراند کە زیاتر لە ٣٣ ساڵە لە خزمەتکردن بە زمان و وێژه‌ و مێژوومان بەردەوامە.

دکتۆر فەریاد جگه‌ له‌ پێشکەشكردنى ٤٤ کتێب بە کتێبخانەی کوردی، لە ڕێگەی وەرگێڕانیشەوە پردێکی پەیوەندیی بەهێز بووە بۆ ناساندنی هزر و بیری نەتەوەکەمان بە جیهانی دەرەوە، بەتايبه‌تيش بۆ کۆمەڵگای ڕۆژئاوا. ئه‌مه‌ وێڕای دانانی فەرهەنگی ئەکادیمیی کوردی بە هەردوو زاراوەی کرمانجی و سۆرانی، فەرهەنگی کوردی ـ ئەڵمانی و ڕێزمانی کوردی بە زمانی ئەڵمانی و چەندین بەرهەمی زمانەوانیی گرنگی دیکە.

هه‌روه‌ها وەرگێڕانی شاكارى ئەحمەدی خانی (مەم و زین)، لەگەڵ دیوانی نالی، شیعرەکانی گۆران و شێخ نووری شێخ ساڵح، بۆ زمانی ئەڵمانی و ئینگلیزی، لە کارە به‌نرخه‌كانى دکتۆر فەریادن، بۆ ناساندنی وێژه‌ى باڵا و زمانە زیندووەکەمان. بۆ ناساندنی وێنەی ڕاستەقینەی گەلى كوردستان بە هزر و ویژدانی گەلانی جیهان. گەلێک کە خاوەنی زمانێکی زیندوو، وێژه‌يه‌كى باڵا، فەرهەنگێکی دەوڵەمەند بە بەهای جوانی و مرۆیی.

لێره‌دا دووباره‌ پيرۆزبايى له‌ د. فه‌رياد ده‌كه‌م كه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و هه‌موو خزمه‌ته‌ى له‌ بوارى ئه‌كاديمى و زمان و ئه‌ده‌ب و ‏كولتوورى كورديدا كردوويه‌تى، كۆتاييى ساڵى ڕابردوو، خەڵاتی لێهاتووييی سەرکۆماری ‏ئەڵمانیاى پێ به‌خشرا. هه‌روه‌ها دەمەوێ هەر لەم بۆنەیەدا پيرۆزبايى له‌ هه‌ردوو به‌ڕێزان نيهاد قۆجه‌ و سه‌ڵاح ئه‌حمه‌د بكه‌م كه‌ پێشتر هه‌مان خه‌ڵاتيان به‌ ده‌ست هێناوه‌، بۆ ئه‌و خزمه‌ته‌ى له‌ بوارى مرۆيى و دۆستايه‌تيدا پێشكه‌شيان كردووه‌.

بەڕێزان..

وێنەی کورد و خه‌ڵكى كوردستان، پێشتر تەنها لە ڕێگەی ڕۆژهەڵاتناسان و کوردناسانی بیانییەوە بۆ گەلانی دیکە گواستراوەتەوە. لە باشترین حاڵەتیشدا، وێنەی (جەنگاوەرێکی ئازا)یان پێ بەخشیوین، ئەمەش وێنەیەکی ناکامڵە دەرهەق بە ناسنامە و دەرهەق بە مێژوومان.

بۆیە، گرنگە ئەو وێنانەی پێشوو لە زەینی جیهانی دەرەوە کاڵ بکرێتەوە، تاكو وێنەی ڕاستەقینەی خۆمان ببینن كه‌ له‌ ڕێگه‌ى گه‌ياندنى بير و وێژه‌ و كولتووره‌كه‌مانه‌وه‌ ده‌بێت. دەبێ جیهانی دەرەوە هزر و بیری کوردی ببینن و بیخوێننەوە، ئەمەش بەر لە هەمووان ئەرکی زانایان، ئەکادیمستان و ڕۆشنبیرانی گەلەكەمانە. گرنگە بۆ ئەم ئه‌ركه‌، دامەزراوەی کارامان هەبێت، لە کەسانی شارەزا و خاوەن توانا و به‌ ئەزموون، لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵاتیش.

بەڕێزان..

ئەمڕۆ لە سەردەمێکداین کە هیچ چەکێک، هێندەی زانست و زانیاری، کاریگەر نییە بۆ مانەوە و پاراستن و بەهێزبوونمان. مانەوە و پێشکەوتنی هەر گەلێک لە جیهان، پەیوەستە بە ئاستی بەرهەم و توانای داهێنانی ڕۆڵەکانییانەوە و لە هەموو بوارەکانی سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیدا، بە میتۆدی زانستی و سەردەمییانە. بۆیە زانایان، داهێنەران، خاوەن توانا و بەهرەداران سامانێکی گرنگی نەتەوەیی و نیشتمانەكەمانن.

دەبێ سیستمی پەروەردە و خوێندن لە کوردستان لە سەرجەم قۆناغەکاندا، لە باخچەی ساوایانەوە تا قۆناغی زانکۆ، لە ئاستێکدا بێت کە وەڵامدەرەوەی پێداویستی و پرسەکانی ئەم سەردەمە بێت و ده‌رگاى بير و داهێنان و ئافراندن به‌سه‌ر قوتابياندا بكاته‌وه‌.

زمان کۆڵەکەیەکی سەرەکیی ناسنامەی نه‌ته‌وه‌كانه‌ و دەبێ لەو ڕوانگەیەوە لێی بڕوانین و بایەخی پێ بدەین. دەبێ زانستیش وەک بەهایەکی گرنگ لێی بڕوانرێت. خوێندن تەنها بۆ وەدەستهێنانی بڕوانامە نەبێت، بەڵکو بۆ بەدەستهێنانی زانست و زانیاری و لەپێناو پێشکەوتن و گەشەپێدانی کۆمەڵگاشدا بێت.

لەنێو کوردستانییانی تاراوگه‌ و له‌ كوردستانيش له‌ زۆر بواردا، توانا و بەهرەی لێهاتوومان هەیە و هەموویان پێكەوە سامانێکی گرنگی ئەم گەلە و ئەم نیشتمانەن كە دەبێت ڕێزیان لێ بگرین و كاری جددیش لەسەر ئەو بابەتانە بكەین. هەر یەکێکیان دەتوانێ باڵيۆزی هزر و بیر و فەرهەنگی گەلەکەی بێت، لەپێناو ناساندنی وێنە و ناسنامەی ڕاستەقینەی گەلەکەیدا، بە میتۆدی زانستی و زمانی سەردەم كه‌ ئه‌مه‌ هێزێكی نه‌رمه‌ و كاريگه‌رييه‌كى گه‌وره‌ى له‌ جيهانى ئه‌مڕۆدا هه‌يه‌.

فەرهەنگی کوردی دەوڵەمەندە و خاوەن چەندین ناو و بەرهەمی مەزنە كه‌ نەک تەنها خزمەتیان بە کورد، بەڵکو خزمەتی زۆریشيان بە نەتەوەکانی ديكه‌ و سەرجەم مرۆڤایەتیش كردووه‌ و دەیکەن. دەبێ ئەو بەها جوانانەی کە لەنێو فەرهەنگەکەماندا هەن، پێكه‌وه‌ژيان، يه‌كترقبووڵكردن، لێبورده‌يى، ئاشتيخوازى، ژياندۆستى، دوڕ و گه‌وهه‌ره‌كانى نێو هونه‌ر و ئه‌ده‌بيات و وێژه‌ى قووڵ و ده‌وڵه‌مه‌ندى كوردى، بابەتێک بن بۆ بینین و خوێندنەوە لای گەلانی جیهان، تا ڕوونتر ڕەسەنایەتیی فەرهەنگمان، زیندوویيی زمان و مێژوومان، باڵایيی وێژه‌ و هونەرمان، تایبەتمەندیی ناسنامە و کەسایەتیی نەتەوەییمان ببینن و ڕێزی لێ بگرن.

له‌ كۆتاييدا دووباره‌ ده‌ستخۆشى له‌ ڕێكخه‌ر‌انى ئه‌م ڕێوڕه‌سمه‌ دەكەم، دەستخۆشی لە ئه‌كاديمياى كوردى، زانكۆى سه‌ڵاحه‌دين و پارێزگاى هه‌ولێر ده‌كه‌م كە زۆر زەحمەتی كێشا بۆ سازدانی ئەم ڕێوڕەسمە، بۆ ده‌ستپێشخه‌رييان و بۆ خه‌ڵاتكردنى د. فه‌رياد. سوپاسيان ده‌كه‌ين.

هه‌ر له‌م ده‌رفه‌ته‌دا ده‌مه‌وێ بڵێم ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت له‌ سه‌رۆكايه‌تيى هه‌رێمى كوردستان ڕێزلێنان و خه‌ڵاتكردنى زانا و نووسه‌ران و ڕۆشنبيران و هونه‌رمه‌ندان و به‌هره‌مه‌ندانى كوردستان له‌ هه‌ر بوارێكدا، چ له‌ وڵات و چ له‌ ده‌ره‌وه‌ى وڵات بن، بكه‌ينه‌ كولتوورێك و پێزانينمان بۆ به‌رهه‌م و داهێنانيان ده‌رببڕين، پشتيوانييان لێ بكه‌ين و یارمەتیدەریان بین لە چاپكردن و بڵاوكردنەوە و وەرگێڕانی بەرهەمەكانیان.

هيواى ته‌مه‌ندرێژى و ته‌ندروستيى باش و به‌رده‌وامى و سه‌ركه‌وتن بۆ د. فه‌رياد فازيل عومه‌ر و ڕۆژێكى خۆشیش بۆ هه‌موو ئێوەی بەڕێز ده‌خوازم. زۆر بەخێر بێن.

زۆر سوپاس..

The post سەرۆك نێچیرڤان بارزانی: ڕێزلێنان لە هەر زانا و داهێنەرێکمان، ڕێزگرتنە لە ناسنامە و مێژووی گەلەکەمان appeared first on Presidency of the Kurdistan Region of Iraq.